Καθώς οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο, ένας σκληροπυρηνικός Ιρανός στρατηγός, που συνδέεται με επιθέσεις εντός και εκτός Ιράν τις τελευταίες δεκαετίες, φέρεται να έχει αποκτήσει κεντρικό ρόλο στον πυρήνα της εξουσίας.
Ο ταξίαρχος Αχμάντ Βαχιντί, επικεφαλής των παραστρατιωτικών Φρουρών της Επανάστασης, έχει αναδειχθεί σε βασικό παράγοντα στη διαμόρφωση της σκληρής στάσης της Τεχεράνης στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου με τις ΗΠΑ, σύμφωνα με ειδικούς. Πιστεύεται ότι συμμετέχει σε στενό κύκλο προσώπων που βρίσκονται σε άμεση επαφή με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος παραμένει κρυμμένος μετά τον φερόμενο τραυματισμό του στις ισραηλινές επιδρομές της 28ης Φεβρουαρίου, κατά τις οποίες σκοτώθηκε ο πατέρας του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Όπως συμβαίνει με πολλά ζητήματα στο Ιράν από την έναρξη του πολέμου, παραμένει ασαφές ποιος ελέγχει τελικά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Καθώς πρόσωπα από τα ανώτερα κλιμάκια της ιρανικής θεοκρατίας ανταγωνίζονται για την ισχύ, μπορούν να κερδίσουν ή να χάσουν εύκολα την εύνοια του καθεστώτος.
Ο ίδιος ο Βαχιντί δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τις 8 Φεβρουαρίου, λίγες εβδομάδες πριν από το ξέσπασμα του πολέμου. Την Πέμπτη, ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με συνάντησή του στην Τεχεράνη με τον υπουργό Εσωτερικών του Πακιστάν, ο οποίος φέρεται να μετέφερε μήνυμα για τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ και είχε επαφές με άλλους κορυφαίους Ιρανούς αξιωματούχους.
Βετεράνος επί δεκαετίες του ιρανικού καθεστώτος, ο Βαχιντί συνέβαλε στη διαμόρφωση της στήριξης της Τεχεράνης προς ένοπλες οργανώσεις στην ευρύτερη περιοχή, ενώ κατηγορείται για συμμετοχή στην πολύνεκρη βομβιστική επίθεση του 1994 σε εβραϊκό κέντρο στην Αργεντινή. Το 2022 ηγήθηκε επίσης των δυνάμεων εσωτερικής ασφάλειας κατά τη βίαιη καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.
Αναβαθμίστηκε φέτος στη θέση του διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης, μετά τον θάνατο του προκατόχου του στις πρώτες φάσεις του πολέμου, και πλέον ηγείται της ισχυρότερης στρατιωτικής δύναμης του Ιράν, η οποία διαθέτει οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων και στόλο ταχύπλοων σκαφών που απειλούν τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο.
«Ο Βαχιντί και τα μέλη του στενού του κύκλου πιθανότατα έχουν εδραιώσει τον έλεγχο όχι μόνο της στρατιωτικής απάντησης του Ιράν στη σύγκρουση, αλλά και της διαπραγματευτικής πολιτικής της χώρας», ανέφερε το Institute for the Study of War με έδρα την Ουάσιγκτον.
Η στρατηγική του Ιράν στον πόλεμο βασίζεται στη διατήρηση του ασφυκτικού ελέγχου στο Στενό του Ορμούζ, εμποδίζοντας τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου και προκαλώντας παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Παράλληλα, έχει εξαπολύσει σφοδρά πλήγματα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, ξενοδοχεία και κρίσιμες υποδομές σε αραβικές χώρες του Κόλπου.
Στις διαπραγματεύσεις, η Τεχεράνη αρνείται να αποδεχθεί το αμερικανικό αίτημα για παράδοση των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, εκτιμώντας ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες στην παρατεταμένη αντιπαράθεση και ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα διστάσει να ξεκινήσει εκ νέου έναν ανοιχτό πόλεμο που θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερες ζημιές στους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Κόλπο.
Η στάση αυτή φαίνεται να αντανακλά τις σκληροπυρηνικές θέσεις του Βαχιντί. «Εκπροσωπεί τη νοοτροπία της αέναης επανάστασης και της αδιάκοπης αντίστασης», δήλωσε ο Κένεθ Κάτζμαν, ανώτερος ερευνητής του think tank The Soufan Group με έδρα τη Νέα Υόρκη. Ο Βαχιντί πιστεύει ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αμφισβητούνται σε κάθε βήμα», πρόσθεσε ο Κάτζμαν, ειδικός στο Ιράν και σύμβουλος του αμερικανικού Κογκρέσου επί περισσότερα από 30 χρόνια.
Ο Βαχιντί είχε δηλώσει τον Ιανουάριο ότι η αμυντική ισχύς του Ιράν έχει εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να καθιστά «υψηλού ρίσκου οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια από εχθρό».
Ο Βαχιντί στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων
Το Πακιστάν φιλοξένησε τον Απρίλιο συνομιλίες μεταξύ ιρανικής αντιπροσωπείας, με επικεφαλής τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, και αμερικανικής αντιπροσωπείας υπό τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς. Ωστόσο, οι επαφές ολοκληρώθηκαν χωρίς συμφωνία.
Ο Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επιστρέφοντας στην Τεχεράνη επικρίθηκαν από κύκλους του θεοκρατικού κατεστημένου, οι οποίοι θεωρούσαν ότι εμφανίστηκαν υπερβολικά πρόθυμοι για παραχωρήσεις. Ο Γκαλιμπάφ αναγκάστηκε μάλιστα να δηλώσει δημόσια ότι οι συνομιλίες είχαν τη στήριξη του ανώτατου ηγέτη.
Έκτοτε, ο Αχμάντ Βαχιντί έχει εξελιχθεί στο βασικό σημείο επαφής για όσους διαπραγματεύονται με το Ιράν, σύμφωνα με περιφερειακό αξιωματούχο που έχει άμεση γνώση των προσπαθειών διαμεσολάβησης.
Η ακραία απομόνωση και η άγνωστη κατάσταση της υγείας του ανώτατου ηγέτη έχουν ενισχύσει τις εικασίες για εσωτερικές διεργασίες και ανταγωνισμούς μεταξύ κορυφαίων στελεχών του καθεστώτος, που επιδιώκουν πρόσβαση και επιρροή στον Χαμενεΐ.
Στις αρχές Μαΐου, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, τον οποίο πολλοί θεωρούν πολιτικά παραγκωνισμένο από τους Φρουρούς της Επανάστασης, έσπευσε να δηλώσει δημόσια ότι «συνάντησε τον Ανώτατο ηγέτη» και συνομίλησε μαζί του για περίπου δύο ώρες.
Ωστόσο, η Χόλι Ντάγκρες, ανώτερη ερευνήτρια στο Washington Institute for Near East Policy, εκτίμησε ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν ακολουθεί μια ακόμη πιο σκληρή γραμμή των Φρουρών της Επανάστασης, παρόμοια με εκείνη του πατέρα του, αλλά πιο τολμηρή και αδιάλλακτη.
Ο αναλυτής Κάμραν Μποχάρι έγραψε ότι πρόσωπα όπως ο Βαχιντί «δεν διαχειρίζονται απλώς τον πόλεμο, αναδιαμορφώνουν ενεργά τη διαδοχή, εδραιώνουν την εξουσία γύρω από έναν αποδυναμωμένο ανώτατο ηγέτη και ουσιαστικά “καταλαμβάνουν” το κράτος μέσω της διαχείρισης της κρίσης».
Ο Βαχιντί και η πορεία του στους Φρουρούς της Επανάστασης
Γεννημένος ως Αχμάντ Σαχτσεραγκί στην πόλη Σιράζ του νότιου Ιράν το 1958, ο Βαχιντί, όπως πολλοί νέοι μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979, εντάχθηκε στους Φρουρούς της Επανάστασης και πολέμησε κατά την εισβολή του Ιράκ υπό τον Σαντάμ Χουσεΐν, η οποία οδήγησε στον αιματηρό οκταετή πόλεμο Ιράν-Ιράκ.
Στη συνέχεια εντάχθηκε στη νεοσύστατη υπηρεσία πληροφοριών των Φρουρών και σύντομα ανέλαβε επιχειρήσεις εκτός Ιράν. Κέρδισε την εύνοια ισχυρών προσώπων του καθεστώτος, μεταξύ των οποίων και του μετέπειτα προέδρου Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί.
Ο Ραφσαντζανί ανέφερε στην αυτοβιογραφία του ότι ο Βαχιντί είχε εμπλοκή στο σκάνδαλο Ιράν-Κόντρα της δεκαετίας του 1980, κατά το οποίο η κυβέρνηση Ρέιγκαν πούλησε όπλα στην Τεχεράνη με στόχο την απελευθέρωση ομήρων που κρατούνταν στον Λίβανο από φιλοϊρανικές ένοπλες οργανώσεις. Τα χρήματα από τις πωλήσεις όπλων χρησιμοποιήθηκαν αργότερα από τις ΗΠΑ για τη χρηματοδότηση των ανταρτών Κόντρα στη Νικαράγουα.
Ο Ραφσαντζανί παρενέβη αργότερα για να προστατεύσει τον Βαχιντί, όταν ο τότε ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί επιχείρησε να διώξει στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης που απέτυχαν να αποτρέψουν εισβολή ενόπλων από ιρανική εξόριστη οργάνωση στα τέλη της δεκαετίας του 1980, κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ.
Την ίδια περίοδο, ο Βαχιντί ανέλαβε τη νεοσύστατη Δύναμη Κουντς. Κατά τις επόμενες δεκαετίες, η Δύναμη Κουντς συνέβαλε στη δημιουργία δικτύου ένοπλων οργανώσεων-πληρεξουσίων και συμμαχικών κυβερνήσεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με εισαγγελικές αρχές, η Δύναμη Κουντς υπό τον Βαχιντί συμμετείχε στον σχεδιασμό της βομβιστικής επίθεσης του 1994 στο μεγαλύτερο εβραϊκό κοινοτικό κέντρο της Αργεντινής, από την οποία σκοτώθηκαν 85 άνθρωποι και τραυματίστηκαν άλλοι 300. Η Τεχεράνη αρνείται οποιαδήποτε εμπλοκή.
Αμερικανοί ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι επί ηγεσίας Βαχιντί το Ιράν οργάνωσε τη βομβιστική επίθεση του 1996 στους Πύργους Χόμπαρ στη Σαουδική Αραβία, όπου σκοτώθηκαν 19 Αμερικανοί στρατιωτικοί και τραυματίστηκαν εκατοντάδες ακόμη. Και σε αυτή την περίπτωση, η Τεχεράνη αρνείται ανάμειξη.
Ο Βαχιντί αποχώρησε από τη Δύναμη Κουντς το 1998. Το 2010, όταν ήταν υπουργός Άμυνας, οι Ηνωμένες Πολιτείες του επέβαλαν κυρώσεις για φερόμενη εμπλοκή στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και στην επιδίωξη ανάπτυξης όπλων μαζικής καταστροφής.
Πιο πρόσφατα, ως υπουργός Εσωτερικών, επέβλεψε αστυνομικές μονάδες που συμμετείχαν στη βίαιη και πολύμηνη καταστολή των διαδηλώσεων μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί το 2022. Η Αμινί πέθανε ενώ βρισκόταν υπό αστυνομική κράτηση, αφού συνελήφθη επειδή δεν φορούσε τη μαντίλα σύμφωνα με τα πρότυπα των αρχών.
Αργότερα, ιρανική εφημερίδα δημοσίευσε απόρρητο έγγραφο που έδειχνε ότι το υπουργείο Εσωτερικών υπό τον Βαχιντί είχε διατάξει τις υπηρεσίες ασφαλείας να παρακολουθούν και να φωτογραφίζουν γυναίκες που δεν φορούσαν χιτζάμπ, κάτι που ο ίδιος είχε αρνηθεί δημόσια.
Την ίδια περίοδο, ο Βαχιντί είχε δηλώσει ότι οι εκκλήσεις για κατάργηση της υποχρεωτικής μαντίλας αποτελούν «αποικιοκρατικό σχέδιο» των εχθρών του Ιράν με στόχο την υπονόμευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. «Το χιτζάμπ υπήρξε σημαντικό ανάχωμα απέναντι στην παρακμιακή δυτική κουλτούρα», είχε πει.
Ο ρόλος του Βαχιντί καθιστά ακόμη δυσκολότερη για τις Ηνωμένες Πολιτείες την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν, όπως και η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα γύρω από την ηγεσία της χώρας.
Ο Τραμπ επιθυμεί έναν και μοναδικό συνομιλητή από ιρανικής πλευράς στις διαπραγματεύσεις, όμως «ολόκληρο το σύστημα έχει αλλάξει», δήλωσε ο ειδικός για το Ιράν Χαμιντρεζά Αζίζι από το Middle East Institute.
«Δεν πρόκειται για υπόθεση ενός μόνο ανθρώπου. Ο Βαχιντί είναι ένας μεταξύ άλλων», ανέφερε ο Αζίζι. «Κάποιους τους γνωρίζουμε και κάποιους όχι».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
