Ο γάμος στην Αρχαία Ρώμη λυνόταν με διάφορους τρόπους μεταξύ των οποίων το repudium, δηλαδή η αποπομπή, που ήταν μια μονομερής πράξη απευθυνόμενη στη σύζυγο, στην αρχή άτυπη και στη συνέχεια με την παρουσία 7 μαρτύρων. Ο τρόπος αυτός διαζυγίου καταργήθηκε από τη χριστιανική θρησκεία, αλλά η λέξη παρέμεινε ως όρος στη διεθνή ορολογία με την έννοια της επίσημης αποκήρυξης προσώπου ή μιας σχέσης ή μιας ιδέας ή παραίτησης από την υπηρεσία με καταγγελίες για τις συνθήκες λειτουργίας της.
Κατά καιρούς δημόσιοι λειτουργοί ή υπάλληλοι παραιτούνται από την υπηρεσία τους συνήθως με την επίκληση προσωπικών λόγων, ενώ στην παραίτηση ωθούνται από λόγους, που αφορούν την υπηρεσία τους, τους οποίους όμως δεν δημοσιοποιούν γιατί ξέρουν ότι δεν μπορείς να τα βάλεις με το κατεστημένο και δεν θέλουν να μπλέξουν στο θέατρο του παραλόγου. Όταν έλθει η στιγμή να πεις το μεγάλο «ναι» ή το μεγάλο «όχι» τότε ή ανέχεσαι, οπότε ή αποχωρείς σιωπηλά ή με εκκωφαντική παραίτηση. Αυτό έγινε με τον εφέτη της τακτικής δικαιοσύνης κ. Γιάννη Ευαγγελάτο, ο οποίος υπόβαλε την παραίτηση - επιστολή από την υπηρεσία του, που τη δημοσιοποιεί ολόκληρη με προσωπική ανάρτηση στο διαδίκτυο. Με αυτό τον τρόπο ανακοίνωσε το τέλος της δικαστικής του διαδρομής «που ήταν ένα γεμάτο ταξίδι» σε «σε μια δικαιοσύνη που νοσεί». Παράλληλα, αναφέρει και τους λόγους που τον οδήγησαν στην έξοδο, χωρίς όμως προτάσεις για την έξοδο από το τέλμα.
Προσωπικά πιστεύω, ότι ο δικαστής πρέπει να παραμένει στην υπηρεσία μέχρι το τέλος της θητείας του και να προσπαθεί με τις αποφάσεις του ή με τη μειοψηφία σε δικαστικές αποφάσεις να βελτιώσει τα «κακώς κείμενα» εκ των έσω και ότι η δικαστική ανεξαρτησία αποτελεί προσωπική υπόθεση κάθε δικαστή. Οι περιπτώσεις που ο δικαστής υφίσταται πιέσεις ή παρεμβάσεις στο έργο του συμβαίνουν μόνο, όταν «το προβατάκι τρίβεται στην γκλίτσα του τσοπάνη», όπως λέει ο λαός.
Η επιστολή με την εκκωφαντική παραίτηση του δικαστή δημοσιεύτηκε στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, προκάλεσε αίσθηση για την κατάσταση της δικαιοσύνης, όχι μόνο στους δικαστικούς κύκλους και έγινε viral στο διαδίκτυο με πλήθος σχολίων.
Η επιστολή - παραίτηση του δικαστή είναι αναρτημένη στο διαδίκτυο, είναι όμως μακροσκελής και ως εκ τούτου δεν μπορεί να περιληφθεί στο παρόν άρθρο ούτε με προβολή αποσπασμάτων, γιατί θα χάσει την εσωτερική της συνοχή και το πλήρες νόημα των καταγγελιών, που υπό τη μορφή ρητορικών (γιατί είναι γνωστή η απάντηση) ερωτημάτων. Για αυτό προτείνω στους ενδιαφερόμενους να την κατεβάσουν από το διαδίκτυο και να την αναγνώσουν ολόκληρη, ώστε να βγάλουν μόνοι τους τα συμπεράσματά τους με βάση και τις δικές τους εμπειρίες από την εμπλοκή των ιδίων ή άλλων σε δικαστικές διαδικασίες και κατά πόσον δικαιολογείται η σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις φθίνουσα εμπιστοσύνη των πολιτών στη δικαιοσύνη.
Είναι γεγονός, ότι υπάρχουν κατά μεγάλη πλειοψηφία εξαιρετικοί δικαστές με γνώσεις, ήθος και αίσθημα ευθύνης για την επιτέλεση του καθήκοντος, που αναπληρώνουν με την προσφορά τους τη μειωμένη απόδοση μιας μειοψηφίας δικαστών, που την επιτρέπει το ισχύον σύστημα της επιθεώρησης και αξιολόγησης των δικαστικών λειτουργών και η συναδελφική αλληλεγγύη. Είναι επίσης γεγονός, ότι ποτέ δεν έχουν αναζητηθεί πειθαρχικές ευθύνες από δικαστές, όταν οι ποινικές-πολιτικές αποφάσεις τους υπερβαίνουν ακόμα και τα ακραία όρια της δικανικής κρίσης, που δημιουργούν ερωτήματα με τις αποφάσεις τους και τη συμπεριφορά τους, που εκθέτουν τη δικαιοσύνη παρά τις καταγγελίες από πολίτες, που τις τεκμηριώνουν.
Εξάλλου με την κάλυψη του πειθαρχικού απορρήτου η κοινή γνώμη δεν πληροφορείται, αν υπάρχουν κυρώσεις σε παραβατικές συμπεριφορές δικαστών, που δημοσιοποιούνται. Επίσης, η διακριτική μεταχείριση των επωνύμων από τα δικαστήρια ή τα μαρτύρια των μαρτύρων στα δικαστήρια από τις αναβολές δικασίμου μειώνουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στη δικαιοσύνη.
Τα προβλήματα για την απονομή της δικαιοσύνης είναι πολλά, διαχρονικά και δυσεπίλυτα, έχουν δε αποτελέσει θέμα συνεδρίων, μελετών και άρθρων, όπως: Ρακιντζής, α) 19-11-2025 «Τι συμβαίνει με την έλλειψη εμπιστοσύνης στην ελληνική δικαιοσύνη», β) 16-05-2025 «Περί προστασίας των θεσμών», γ) 26-06-2024 «Πειθαρχικός έλεγχος δικαστών».
Δεν νομίζω, ότι πρέπει να αλλάξει ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, γιατί ο ισχύων ο καλύτερος δυνατός και η αλλαγή του μάλλον θα δημιουργήσει παρά θα λύσει προβλήματα.
Για τη λύση των προβλημάτων της δικαιοσύνης απαιτείται αλλαγή της νοοτροπίας κάποιων δικαστών, συνταγματική αναθεώρηση με τη μέγιστη δυνατή πολιτική συναίνεση και κυρίως ισχυρή και σταθερή πολιτική βούληση του τύπου «σπάω αυγά» για τη σύγκρουση με τις ισχυρές κοινωνικές τάξεις των δικηγόρων, δικαστών και δικαστικών γραμματέων για καινοτόμες και όχι συμβιβαστικές λύσεις που είναι απλά «μερεμέτια» και δεν επιλύουν σε βάθος χρόνου κανένα πρόβλημα.
* Ο Λέανδρος Τ. Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.
