Δεν είναι ότι δεν γνωρίζουμε. Είναι ότι επιλέγουμε να μην κοιτάμε.
Μετά από δεκαετίες αστάθειας και τρία χρόνια μετά το ξέσπασμα ενός νέου εμφυλίου, το Σουδάν καταρρέει μέσα σε έναν πόλεμο που δεν αφήνει τίποτα όρθιο. Από τη μία πλευρά βρίσκεται ο στρατός υπό τον ντε φάκτο ηγέτη Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν και από την άλλη οι παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) του Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο, που συγκρούονται για τον έλεγχο της εξουσίας και του πλούτου της χώρας. Τα ορυχεία χρυσού, κρίσιμη πηγή πλούτου, τροφοδοτούν τη σύγκρουση και παρατείνουν τη βία.
Και όμως, παρά το μέγεθος της καταστροφής, η διεθνής προσοχή παραμένει υποτονική. Η κρίση αυτή δεν είναι «αόρατη», είναι απλώς υποβαθμισμένη.
Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, περίπου 34 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν σήμερα ανάγκη από ανθρωπιστική βοήθεια, δηλαδή πάνω από το μισό του πληθυσμού της χώρας. Τουλάχιστον 15 εκατομμύρια έχουν εκτοπιστεί από την αρχή του πολέμου, 11,5 εκατομμύρια στο εσωτερικό και σχεδόν 4 εκατομμύρια έχουν διαφύγει σε γειτονικές χώρες. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη κρίση εκτοπισμού παγκοσμίως.
Το πιο σκληρό στοιχείο είναι ότι η καταστροφή αυτή πλήττει κυρίως τα παιδιά. Περίπου 5 εκατομμύρια παιδιά έχουν εκτοπιστεί, ενώ 16,5 εκατομμύρια έχουν μείνει εκτός εκπαίδευσης. Μια ολόκληρη γενιά χάνεται, όχι μόνο από τον πόλεμο αλλά από εγκατάλειψη. Την ίδια στιγμή οι γυναίκες και τα κορίτσια στοχοποιούνται συστηματικά. Οι βιασμοί, οι κακοποιήσεις και η εκμετάλλευση χρησιμοποιούνται ως όπλα πολέμου μέσα σε συνθήκες πλήρους ατιμωρησίας και απουσίας κάθε προστασίας.
Ο πόλεμος αυτός δεν έχει κανόνες και δεν αφήνει περιθώρια επιβίωσης. Το σύστημα υγείας έχει σχεδόν καταρρεύσει, με περίπου το 70% των νοσοκομείων να μην λειτουργεί. Την ίδια στιγμή ασθένειες όπως η χολέρα και η ελονοσία εξαπλώνονται ανεξέλεγκτα, μετατρέποντας την ήδη τραγική κατάσταση σε υγειονομική βόμβα.
Παράλληλα εξελίσσεται μια καταστροφή που δεν κάνει θόρυβο αλλά σκοτώνει μαζικά. Περισσότεροι από 24 εκατομμύρια Σουδανοί βρίσκονται σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ σε περιοχές όπως το Νταρφούρ και το Κορντοφάν έχει ήδη επιβεβαιωθεί λιμός. Εκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε βασικά τρόφιμα, ενώ η ανθρωπιστική βοήθεια είτε δεν φτάνει είτε παρεμποδίζεται. Για το 2026 απαιτούνται τουλάχιστον 3 δισεκατομμύρια δολάρια για την αντιμετώπιση της κρίσης, ποσό που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ακάλυπτο.
Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, ο κόσμος σιωπά. Πού είναι η ουσιαστική παρέμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών πέρα από εκκλήσεις ; Πού είναι οι ηγέτες που θα πιέσουν για λύση; Πού είναι οι κοινωνίες που θα απαιτήσουν δράση; Δεν υπάρχουν πρωτοσέλιδα, δεν υπάρχουν μαζικές αντιδράσεις, δεν υπάρχουν καλλιτέχνες που καταδικάζουν.
Το Σουδάν δεν είναι μια μακρινή τραγωδία. Είναι μια ηθική αποτυχία σε εξέλιξη. Γιατί η ιστορία έχει δείξει ότι οι μεγάλες σφαγές δεν συνεχίζονται μόνο λόγω της βίας εκείνων που τις διαπράττουν, αλλά και λόγω της σιωπής εκείνων που γνωρίζουν.
* Ο Αναστάσιος Καράμπαμπας είναι ιστορικός - πολιτικός αναλυτής
