Η σύνδεση με το IRIS θεωρητικά είναι μια εύκολη διαδικασία και θα έπρεπε να την κάνουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις οικειοθελώς, καθώς πράγματι πρόκειται για έναν πολύ εύχρηστο τρόπο πληρωμής και μια πολύ καλή εναλλακτική όταν π.χ. το POS δεν λειτουργεί. Εδώ όμως είμαστε Ελλάδα και έχουμε την τάση να περιπλέκουμε και τις πιο απλές διαδικασίες.
Η αρχή έγινε τον Μάιο του 2024 με την ανακοίνωση του τότε Υπουργού Οικονομικών κ. Κωστή Χατζηδάκη, ότι μέχρι 31 Μαρτίου 2025 θα πρέπει να έχουν συνδεθεί με το IRIS όλες ανεξαιρέτως οι επιχειρήσεις. (Μπορείτε να βρείτε τη σχετική ανακοίνωση του Υπ.Οικ. εδώ) Τόνισε μάλιστα ότι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι θα έπρεπε να έχουν συνδεθεί μέχρι 30 Ιουνίου 2024. Τελικά, καμία από τις προθεσμίες δεν τηρήθηκε. Η σύνδεση των αυταπασχολούμενων πήγε για τον Σεπτέμβριο του 2024 και τα νομικά πρόσωπα δεν έχουν συνδεθεί ακόμα. Δεν είναι όμως καθόλου σπάνιο να έχει ανακοινώσει ο Υπουργός Οικονομικών ή ο διοικητής της ΑΑΔΕ κάτι που τελικά δεν ίσχυσε.
Το πρόβλημα όμως για τα νομικά πρόσωπα, δεν είναι η προθεσμία, είναι ότι όσες εταιρείες έσπευσαν να συνδεθούν με το IRIS διαπίστωσαν ότι είναι αδύνατον. Η σύνδεση με το IRIS είναι διαθέσιμη μόνο για τα φυσικά πρόσωπα.
Ο χρόνος περνούσε και τελικά τον Μάρτιο του 2025, αντί να συνδεθούν όλες ανεξαιρέτως οι επιχειρήσεις, ψηφίστηκε ο νόμος 5193 όπου στο άρθρο 219 ορίζει ότι τα νομικά πρόσωπα που έχουν συναλλαγές λιανικής, θα πρέπει να συνδεθούν με το IRIS το αργότερο μέχρι 31 Οκτωβρίου 2025.
Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι αδύνατον. Οι τράπεζες δεν συνδέουν νομικά πρόσωπα με το IRIS. Συγκεκριμένα μία μόνο συνέδεσε κάποια νομικά πρόσωπα αλλά και αυτή σταμάτησε να το κάνει. Κάτι που μας πονηρεύει ότι ίσως δεν είναι η διαδικασία ανέφικτη, αλλά πρόκειται απλά για επιλογή των τραπεζών.
Εν τω μεταξύ, για να κάνουμε το πράγμα πιο σύνθετο, ο Υπουργός Οικονομικών κ. Κυριάκος Πιερρακάκης στις 11 Ιουνίου δήλωσε ότι από 1η Νοεμβρίου καθίσταται υποχρεωτική η ενσωμάτωση του IRIS Payments στα POS μέσω της χρήσης QR Code, ενώ στο νέο Τελωνειακό Κώδικα «πρόκειται να υπάρχει και ένα πλαίσιο συνεπειών για όσους δεν θα υλοποιήσουν το IRIS στα POS, αυτονόητα ακριβώς επειδή όταν λέμε ότι κάτι θα ισχύσει από την 1η Νοεμβρίου, θα πρέπει να ισχύσει καθολικά». (Δείτε τη σχετική ανακοίνωση του Υπ.Οικ. εδώ)
Ο νέος τελωνειακός κώδικας ψηφίστηκε στις 28/07/2025, (νόμος 5222) αλλά δεν προβλέπει ακριβώς όσα ανακοίνωσε ο Υπουργός. Συγκεκριμένα το άρθρο 215 του νόμου, τροποποιεί το άρθρο 17 του κώδικά φορολογικών διαδικασιών, άρθρο που αφορά τη διασύνδεση POS με ταμειακές μηχανές, παρόχους και ERP. Άρα δεν μιλά για όλα τα POS, αλλά για τα διασυνδεδεμένα. Επίσης, δεν ορίζει ως προθεσμία την 1η Νοεμβρίου, όπως ανήγγειλε ο Υπουργός, αλλά εξουσιοδοτεί την ΑΑΔΕ να ορίσει την προθεσμία όχι μόνο της εφαρμογής, αλλά και των κυρώσεων, οι οποίες είναι δρακόντειες. Όποια επιχείρηση δεν έχει POS που να δέχεται πληρωμή με IRIS μέσω της χρήσης QR Code θα έχει πρόστιμο 10.000 ή 20.000 ευρώ ανάλογα με την κατηγορία βιβλίων.
Πότε θα ορίσει ο διοικητής της ΑΑΔΕ την προθεσμία; 1η Νοεμβρίου του 2025; Και πότε θα προλάβουν να αναβαθμιστούν ή να αντικαταστήσουν με νέα που έχουν τη δυνατότητα μέσα σε 2 μόλις μήνες; Όταν ο νόμος δίνει μια τόσο σοβαρή εξουσιοδότηση στον διοικητή της ΑΑΔΕ θα πρέπει να ορίζει και ένα χρονοδιάγραμμα, π.χ. ότι όσα αποφασίσει ο διοικητής θα ισχύουν 6 μήνες μετά τη δημοσίευση της απόφασης. Αφού ο νόμος δεν το κάνει, θα πρέπει να δεσμευτεί ο διοικητής, ακριβώς για να μην αιφνιδιαστεί καμία επιχείρηση.
Και επανερχόμαστε τώρα στον αρχικό μας προβληματισμό. Θα πρέπει τα νομικά πρόσωπα που έχουν POS αλλά δεν έχουν υποχρέωση διασύνδεσης, να αναβαθμίσουν τα POS τους ώστε να δέχονται πληρωμές μέσω IRIS; Κανένας νόμος δεν ορίζει κάτι τέτοιο, αλλά καθώς οι τράπεζες αρνούνται ή αδυνατούν να συνδέσουν στο IRIS νομικά πρόσωπα και ο νόμος διασύνδεσης με το IRIS ισχύσει, η μόνη περίπτωση συμμόρφωσης με τον νόμο είναι η αναβάθμιση των POS. Κάτι που προφανώς θα έχει δαπάνες.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι η δοκιμασία για τις επιχειρήσεις που διασύνδεσαν ταμειακές, erp και παρόχους με τα POS, δεν έχει τελειώσει. Θα πρέπει να φροντίσουν να αναβαθμίσουν εκ νέου τα POS με ό,τι αυτό συνεπάγεται. ΑΑΔΕ και Υπουργείο Οικονομικών όμως δεν φροντίζουν αντίστοιχα να τους βρουν μια λύση, όταν για οποιοδήποτε λόγο η διασύνδεση δεν λειτουργεί. Απουσία εναλλακτικής, μια βλάβη μπορεί να έχει πολύ δυσμενείς συνέπειες στην επιχείρηση, λόγω αδυναμίας εκτέλεσης πωλήσεων.
Όταν ένα τόσο απλό θέμα όπως η διασύνδεση με το IRIS δημιουργεί τόσες απορίες, περιπλοκές και ανασφάλεια, δεν είναι δύσκολο να φανταστεί και ο πιο αδαής πόσα προβλήματα δημιουργούνται σε μεγαλύτερα και ποιο απαιτητικά έργα, όπως το κλείδωμα των δηλώσεων μέσω My Data και το ψηφιακό δελτίο αποστολής.
* Ο Αγαμέμνων Σταυρόπουλος είναι Οικονομολόγος - Φοροτεχνικός
