Σαφώς υπήρξαν στιγμές εντυπωσιακές, όπως οι φλεγόμενοι σφυρήλατοι Ολυμπιακοί κύκλοι και ο βωμός από τις χάλκινες κοάνες, αλλά η τελετή ήταν κυρίως μία χαλαρή βόλτα στη βρετανική ιστορία και παράδοση. Διάσπαρτη από στοιχεία που χαρακτηρίζουν τους Βρετανούς, όπως εκκεντρικότητα και χιούμορ (όχι τόσο σαρκαστικό όσο συνήθως) και περιτυλιγμένη συχνά από μια αίσθηση αναρχίας, η τελετή περιγράφεται την επόμενη μέρα από τον ταμπλόιντ Τύπο ως η καλύτερη στην ιστορία των Αγώνων και από τους υπόλοιπους σε αυτή την πλευρά της Μάγχης ως μία από τις καλύτερες.
Η πράσινη και ευχάριστη γη του Γουίλιαμ Μπλέικ και της προβιομηχανικής περιόδου με το σκηνικό από το λόφο του Γκλάστονμπερι έδωσε τη θέση της στο Πανδαιμόνιο, την πρωτεύουσα της Κόλασης κατά το Χαμένο Παράδεισο του Τζον Μίλτον. Η ενότητα επικεντρώθηκε στη βιομηχανική επανάσταση με τον «αρχιεπαναστάτη» Ίσαμπαρντ Κίνγκντομ Μπρουνέλ να αποτελεί τη βασική φιγούρα, ενσαρκωμένο από το συνεχιστή της βρετανικής παράδοσης των μεγάλων ηθοποιών Κένεθ Μπράνα, μία από τις πολλές εκπλήξεις της τελετής. Η φράση από την Καταιγίδα του Σαίξπηρ υπενθύμισε την καταγωγή του μεγάλου βάρδου και έδωσε την προειδοποίηση για το πανδαιμόνιο που ακολούθησε: «Μη φοβάστε, το νησί είναι γεμάτο θορύβους».
Η ενότητα έλαβε έντονο πολιτικό χαρακτήρα φανερώνοντας τις αριστερές καταβολές του σκηνοθέτη. Η έναρξη με τους ανθρακωρύχους και τους βιομηχανικούς εργάτες υπό το βλέμμα των εργοδοτών τους, η παραπομπή στις ρίζες του συνδικαλιστικού κινήματος, η αναφορά στις σουφραζέτες με γνήσιες απογόνους της Έμιλυ Πάνκχερστ που πάλεψε για το δικαίωμα ψήφου των γυναικών, το πέρασμα στους «διαδηλωτές πείνας» του Τζάροου που θυμίζει το ένδοξο αλλά χαμένο βιομηχανικό παρελθόν της βορειοανατολικής Αγγλίας, συνοδεύθηκε από φόρο τιμής στους στρατιώτες του πρώτου παγκοσμίου πολέμου και τους πρώτους μετανάστες από την Καραϊβική τη δεκαετία του ’50, την αρχή του σημερινού κοσμοπολίτικου Λονδίνου.
Και μετά, πιθανώς στην πιο επιτυχημένη χρονιά για τη μοναρχία στη σύγχρονη ιστορία της, για πρώτη φορά η βασίλισσα Ελισάβετ υπέκυψε στην πολιορκία ενός σκηνοθέτη παίζοντας ρόλο μπροστά σε κάμερα. Γνωρίζοντας βέβαια τον 007 και πέφτοντας με αλεξίπτωτο… Σαν οι καθολικοί να βλέπουν τον Πάπα κιθαρίστα σε συναυλία πανκ ροκ.
Η τελετή συνεχίστηκε πάντα με έντονο το στοιχείο της λογοτεχνίας, με την JK Rowling του Χάρι Πότερ να εγκαινιάζει την ενότητα παιδικής λογοτεχνίας και εορτασμού του ιστορικού Εθνικού Συστήματος Υγείας της Βρετανίας NHS. Άντε τώρα να προωθήσει η κυβέρνηση τις περικοπές και την ιδιωτικοποίηση της υγείας. Κρεβάτια νοσοκομείου και παιδιά, με πραγματικές νοσοκόμες να χορεύουν συνδυάστηκαν με την Κρουέλα ντε Βιλ, τον Childcatcher του Chitty Chitty Bang Bang, την κακιά βασίλισσα Ντάμα Κούπα από την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων και τον Βόλντερμορτ του μικρού μάγου Πότερ. Με μουσική υπόκρουση Εξορκιστή χρειαζόταν μια καλή γκουβερνάντα όπως η Μαίρη Πόπινς για να επαναφέρει τη διήγηση σε πνεύμα πάρτι.
Η μουσική του Βαγγέλη από τους Δρόμους της Φωτιάς και ο μίστερ Μπιν συνδύασαν συγκίνηση και γέλιο, μαζί με μια σύντομη αναδρομή στα καλύτερα που έχει να προσφέρει ο βρετανικός κινηματογράφος, η τηλεόραση και… η μουσική. Το μεγαλύτερο εξαγώγιμο προϊόν της γηραιάς Αλβιόνας είχε κεντρικό ρόλο στην τελετή έναρξης με μια συλλογή που ταξίδεψε τους θεατές και τηλεθεατές από τη δεκαετία του ’60 έως σήμερα. Σε τυχαία σειρά: Kinks, Beatles, Rolling Stones, Clash, Queen, Who, New Order, Mud, Pink Floyd, Blur, Prodigy, Muse, Clapton, Specials, Eurhythmics, Soul II Soul, Amy Winehouse, Sex Pistols (παρουσία της βασίλισσας) και ζωντανά Dizzee Rascal (γεννηθείς λίγα μέτρα από το Στάδιο σε μια αναφορά στο ανατολικό Λονδίνο, σε συνδυασμό με το τραγούδι-ύμνο των οπαδών της Γουέστ Χαμ), Mike Oldfield, Emeli Sande και Paul McCartney.
Το μουσικό ποτ πουρί έντυνε μια ρομαντική ιστορία μεταξύ δύο νέων, ένα φλερτ με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας, όπως την καθόρισε ο εφευρέτης του διαδικτύου, Τιμ Μπέρνερς Λι.
Η επιλογή για την αφή του Ολυμπιακού βωμού και ο τρόπος εκτέλεσης της ιδέας ήταν το κομμάτι που συγκέντρωσε τα λιγότερα αρνητικά σχόλια. Η παλιά γενιά εμπιστεύθηκε με αυτό το συμβολικό τρόπο τη φλόγα στους νεότερους. Η εστία με τις χάλκινες κοάνες που συμπτύχθηκαν στον εντυπωσιακό βωμό ήταν ένα άριστο δείγμα της βρετανικής πρωτοτυπίας, μία κατασκευή του βιομηχανικού σχεδιαστή Τόμας Χέδεργουϊκ, που έχει αποκαλεστεί ο Ντα Βίντσι της εποχής μας.
Επομένως, η συλλογιστική του Ντάνι Μπόλ είχε νόημα. Η εκτέλεση; Εδώ πια είναι θέμα γούστου. Πάντως αναρωτιέμαι πόσο έχασε η τελετή από την απόφαση της τελευταίας στιγμής για περικοπή τουλάχιστον μισής ώρας προγράμματος. Ίσως κάποιες εναλλαγές ενοτήτων να ήταν πιο ομαλές στον αρχικό σχεδιασμό. Η ευρεία χρήση προβιντεοσκοπημένων σκηνών ήταν επίσης ένα στοιχείο που σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως.
Τα πολλά αρνητικά σχόλια από την Ελλάδα (τουλάχιστον στο Twitter) και όχι μόνο ακούγονταν μάλλον αναμενόμενα, καθώς ο Μπόιλ συγκέντρωσε στην παράστασή του πολλές αναφορές και κρυμμένους συσχετισμούς που θα έβγαζαν νόημα μόνο για Βρετανούς. Ωστόσο, τα πιο κακόβουλα από αυτά που έκαναν λόγο για μια χώρα χωρίς ιστορία και πολιτισμό, συγκρινόμενη προφανώς με την Ελλάδα, δείχνουν έως ένα βαθμό γιατί η χώρα μας οδεύει στα άκρα χωρίς ανοχή για το ξένο.
Πολιτισμός και ιστορία δεν είναι μόνο τα αρχαία γλυπτά, είναι αυτό που ο καθένας μας κάνει κάθε μέρα. Η απόρριψη της τελετής έναρξης σε βάση άλλη από την καθαρά αισθητική δεν δικαιολογείται. Προφανώς οι Βρετανοί δε θα παρουσίαζαν στην τελετή τους τα άσχημα επεισόδια της ιστορίας τους – η απουσία αυτών δεν είναι λόγος να καταδικαστεί η προσπάθεια του Μπόιλ ως ιμπεριαλιστική προπαγάνδα. Ούτε σχόλια εκδικητικού χαρακτήρα ή η απόρριψη μιας διαφορετικής κουλτούρας περιποιούν τιμή σε οποιονδήποτε.
Εν πάση περιπτώσει, οι Ολυμπιακοί Αγώνες έχουν αρχίσει. Η αθλητική αριστεία και η άμιλλα θα αναδείξουν το καλύτερο στην ανθρώπινη φυλή και ποιος ξέρει, κάποτε αυτοί οι νέοι που παρέλαβαν τη φλόγα ίσως γυρίσουν να πουν στα μεγάλα κεφάλια με τις μακριές γραβάτες ότι το Ολυμπιακό πνεύμα όπως ζει στο μυαλό των ρομαντικών πρέπει να συνοδεύεται από ηθική ανωτερότητα, χαμένη τώρα κάπου μεταξύ χορηγών, απληστίας, σκανδάλων, επικίνδυνων εθνικισμών και Ολυμπιακών λωρίδων.
Δείτε ζωντανά
Ακούστε ζωντανά
Follow @skaigr