Του Βαγγέλη Δουράκη
Η «εμμονή» του Ντόναλντ Τράμπ να επιβάλλει δασμούς σε… ότι κινείται, μπορεί να «ταρακούνησε» την παγκόσμια αγορά, οι τελευταίες εξελίξεις όμως δεν αποκλείεται να την οδηγήσουν σε ένα… «χάος»: Με απόφασή του το Ανώτατο Δικαστήριο «ξήλωσε» μεγάλο μέρος των δασμών που είχε επιβάλλει ο Αμερικανός Πρόεδρος την περασμένη άνοιξη, εκείνος όμως δεν έμεινε με «σταυρωμένα χέρια». Απάντησε άμεσα με την επιβολή «παγκόσμιου δασμού» σε μια εξέλιξη που περιπλέκει ακόμη περισσότερο τα πράγματα και φυσικά αγγίζει και την Ελλάδα.
Αυτό που προφανώς συνιστά ζητούμενο για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρο τον κόσμο είναι η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα: Οι δασμοί όταν εφαρμόζονται οριζόντια και χωρίς προκαθορισμένο σχεδιασμό, μετατρέπονται σε σοκ για τις αλυσίδες εφοδιασμού που συνδέονται με την αμερικανική αγορά, από την αυτοκινητοβιομηχανία της Ευρώπης μέχρι τους ασιατικούς προμηθευτές ενδιάμεσων αγαθών. Μεταξύ αυτών βεβαίως και ελληνικές εταιρείες που στέλνουν τα προϊόντα τους στην αμερικανική Ήπειρο.
Τι σημαίνει η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου για τους δασμούς
Εντούτοις, η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που έκρινε ότι οι γενικευμένοι δασμοί δεν είχαν νόμιμη βάση, «άνοιξε» τον δρόμο για ανατροπή στο εμπορικό κόστος και για επιστροφές δασμών εκατοντάδων δισ. δολαρίων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε χρησιμοποιήσει έναν νόμο του 1977, τον International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), ως δικαιολογία για την επιβολή δασμών σε μια σειρά χωρών.
Το ζήτημα, επί του οποίου προέκυψε η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, αφορούσε τους λεγόμενους δασμούς της «Ημέρας της Απελευθέρωσης», που επέβαλε ο Τραμπ τον περασμένο Απρίλιο, επικαλούμενος την εξουσιοδότηση έκτακτης ανάγκης που αντλείται από τον IEEPA.
Στην Ελλάδα, όπως και σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είχαν επιβληθεί δασμοί της τάξης του 20%.
Σύμφωνα με εκτίμηση του Penn Wharton Budget Model που επικαλείται το Reuters, πάνω από 175 δισ. δολάρια σε έσοδα δασμών θεωρούνται «σε κίνδυνο» επιστροφής, μετά την απόφαση του Δικαστηρίου, με ρυθμό είσπραξης που είχε φτάσει περίπου τα 500 εκατ. δολάρια την ημέρα από τότε που ξεκίνησε η επιβολή τους, τον Φεβρουάριο 2025.
Περισσότερες από 1.000 αγωγές έχουν κατατεθεί από εισαγωγείς στο εμπορικό δικαστήριο ζητώντας επιστροφές, και είναι πιθανό να υπάρξει πληθώρα νέων υποθέσεων.
Πώς μπορούν να διεκδικήσουν επιστροφές οι ελληνικές επιχειρήσεις
Η συγκεκριμένη εξέλιξη φυσικά αφορά και ελληνικές εταιρείες που έκαναν αυτό το διάστημα εξαγωγές προϊόντων στις ΗΠΑ: Κάθε επιχείρηση ενδέχεται να πρέπει να προσφύγει στο Διεθνές Εμπορικό Δικαστήριο για να λάβει επιστροφή χρημάτων και δεν είναι σαφές εάν θα μπορούσε να σχηματιστεί ομαδική αγωγή που να καλύπτει το ευρύ φάσμα των εταιρειών που κατέβαλαν δασμούς, σύμφωνα με νομικούς εμπειρογνώμονες.
Οι εισαγωγείς έχουν δύο χρόνια για να προσφύγουν δικαστικά και να ζητήσουν επιστροφή χρημάτων, σύμφωνα με το εμπορικό δίκαιο των ΗΠΑ.
Η διαδικασία θα μπορούσε να βλάψει δυσανάλογα τις μικρότερες επιχειρήσεις (σ.σ.: μέγεθος που έχουν οι περισσότερες ελληνικές) πολλές από τις οποίες έχουν ήδη υποστεί μεγαλύτερες ζημίες από τους δασμούς σε σύγκριση με εταιρείες με ισχυρή χρηματοοικονομική βάση.
Δικηγόροι εισαγωγέων δήλωσαν ότι ορισμένοι μικρότεροι εισαγωγείς ενδέχεται να παραιτηθούν από μια πιθανή επιστροφή χρημάτων, αντί να πληρώσουν χιλιάδες δολάρια σε νομικά έξοδα και δικαστικά τέλη για να ασκήσουν αγωγή.
Η απάντηση Τράμπ με «παγκόσμιο δασμό»
Την ώρα πάντως που «ανοίγει» -όπως «ανοίγει»- ο δρόμος για επιστροφές δασμών, ο Ντόναλντ Τράμπ δεν … εγκαταλείπει και επανέρχεται: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ξεκάθαρα μετά το «μπλόκο» του Ανώτατου Δικαστηρίου πως θα συνεχίσει την επιβολή δασμών, συμπεριλαμβανομένου νέου παγκόσμιου φόρου 10%. Όπως είπε θα επιβάλει άμεσα έναν νέο καθολικό δασμό ύψους 10% σε όλες τις εισαγωγές προς τις ΗΠΑ και θα προχωρήσει με εναλλακτικά εμπορικά μέτρα, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου να «μπλοκάρει» τους εκτεταμένους δασμούς που είχε επιβάλει κρίνοντας ότι υπερβαίνει τις αρμοδιότητές του.
Εξέλιξη που μάλλον περιπλέκει τελικά τα πράγματα στο παγκόσμιο εμπόριο: Πόσο μάλλον, όταν υπάρχουν και δασμοί που δεν «ξηλώθηκαν» από το Ανώτατο Δικαστήριο. Οι δασμοί που έχουν επιβληθεί σε συγκεκριμένους κλάδους της μεταποίησης, όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, η ξυλεία και η αυτοκινητοβιομηχανία, τέθηκαν σε ισχύ βάσει του άρθρου 232 του νόμου για την επέκταση του εμπορίου του 1962, που βασίζεται επίσης σε λόγους εθνικής ασφάλειας και αυτοί αναμένεται να συνεχίσουν να ισχύουν κανονικά.
Εδώ πρέπει να σημειωθεί πως Ε.Ε και ΗΠΑ είχαν καταλήξει σε συμφωνία τον περασμένο Ιούλιο με την οποία οι Βρυξέλλες υποχρεώθηκαν να συμφωνήσουν σε σταθερούς δασμούς 15% στους περισσότερους τομείς, προσφέροντας ως αντάλλαγμα μηδενικούς δασμούς σε αρκετά βιομηχανικά προϊόντα των ΗΠΑ.
Η συμφωνία δεν έχει ακόμα επικυρωθεί, καθώς το Ευρωκοινοβούλιο τον περασμένο Ιανουάριο λόγω των τότε απειλών του Ντόναλντ Τραμπ εναντίον της Γροιλανδίας, είχε «παγώσει» τη σχετική διαδικασία.
Ποια ελληνικά προϊόντα πλήττει ο «πόλεμος των δασμών»
Ο «πόλεμος των δασμών» πλήττει και την Ελλάδα και δη εγχώριους μικρούς και μεγάλους παραγωγούς αγροτικών και γαλακτοκομικών προϊόντων που εξάγουν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο εγχώριος αγροδιατροφικός τομέας, είναι ο πρώτος που δέχεται τις συνέπειες, καθώς εκπροσωπεί το 31% των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ.
Η επιβολή δασμών, επηρεάζει ελληνικά προϊόντα όπως το ελαιόλαδο, οι επιτραπέζιες ελιές, τα γαλακτοκομικά, ιδιαίτερα τη φέτα, το κρασί, ακόμη και την κομπόστα ροδάκινου, τα οποία συνιστούν τα κορυφαία ελληνικά στη συγκεκριμένη αγορά.
Τα συγκεκριμένα προϊόντα κινδυνεύουν με απώλεια της ανταγωνιστικότητάς τους στις ΗΠΑ, αφού είναι δύσκολο να απορροφηθούν δασμοί τέτοιου μεγέθους από τους ενδιάμεσους «κρίκους» της αγοράς πριν τα Ελληνικά προϊόντα φτάσουν στα Αμερικανικά ράφια.
Με άλλα λόγια, τα εγχώρια προϊόντα θα είναι πλέον ακριβότερα για τους Αμερικανούς και ως εκ τούτου λιγότερο ανταγωνιστικά, παρά τις όποιες προσπάθειες ενδεχομένως γίνουν από τις ελληνικές επιχειρήσεις και τους αντιπροσώπους – διανομείς των ελληνικών προϊόντων στις ΗΠΑ να «καλύψουν» μέρος της δασμολογικής επιβάρυνσης.
Αυτό πρακτικά θα σημάνει συρρίκνωση της ζήτησης ελληνικών αγροδιατροφικών, όπως και βιομηχανικών, προϊόντων στις Ηνωμένες Πολιτείες και άρα μείωση των εξαγωγών της χώρας μας προς την αμερικανική ήπειρο, προκαλώντας «πονοκεφάλους» στις εγχώριες επιχειρήσεις.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
