- Δύο αιώνες μετά τον θάνατο του Γερμανού μεταφραστή του Ομήρου, Γιόχαν Χάινριχ Φος, η Ντόρις Βίλε τιμήθηκε με το ομώνυμο βραβείο για την καλύτερη μετάφραση νέων ελληνικών κειμένων.
- Ο Φος ήταν πολύτεκνος και πολυγράφος, με πέντε γιους και σημαντικό ποιητικό και μεταφραστικό έργο, ενώ η καταγωγή του ήταν ταπεινή, από απελεύθερο δουλοπάροικο και νόθο γέννημα.
- Αναδείχθηκε σε καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης και υπήρξε συνεπής εκπρόσωπος του γερμανικού διαφωτισμού, προωθώντας την ανεξιθρησκεία και τη λογική, ενώ αντιπαθούσε τον ρομαντισμό και τον καθολικισμό.
200 ακριβώς χρόνια μετά τον θάνατο του μεταφραστή του Ομήρου στα γερμανικά Φος, η Ντόρις Βίλε παρέλαβε το ομώνυμο βραβείο για την καλύτερη μετάφραση από τα νέα ελληνικά.Ήταν πολύτεκνος και πολυγράφος. Με τη γυναίκα του Ερνεστίνα είχαν κάνει πέντε γιους, το ποιητικό και μεταφραστικό του έργο εκτείνεται σε πολλούς τόμους. Ο λόγος για τον Γερμανό ποιητή, κλασσικό φιλόλογο και δεινό μεταφραστή του Ομήρου Γιόχαν Χάινριχ Φος (1751-1826). Ο παππούς του ήταν απελεύθερος δουλοπάροικος, ο ίδιος γεννήθηκε νόθος σε κάποιο χωριουδάκι του Μεκλεμβούργου, οι γονείς του παντρεύτηκαν μετά, ο πατέρας πρώην καμαριέρης, η μητέρα κόρη ενός οργανίστα.
Αλλά κατάφερε να διανύσει αταλάντευτος τη μεγάλη απόσταση από τα μίζερα παιδικά χρόνια ως την καθηγητική έδρα στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης. Ήταν από τους πιο συνεπείς εκπροσώπους του γερμανικού διαφωτισμού, κήρυσσε την ανεξιθρησκεία, αντιπαθούσε τον ρομαντισμό, αποστρεφόταν τον καθολικισμό, προέτασσε πάντα τη λογική ερμηνεία των πραγμάτων και των περιστάσεων.
Όμηρος με έξοδα του μεταφραστή
Οι μεταφράσεις του των ομηρικών επών άφησαν εποχή και επηρεάζουν με το ύφος τους μέχρι σήμερα, καθώς ο Φος εξελίχθηκε από γνώστης της αρχαίας ελληνικής και σε δεξιοτέχνη της γερμανικής. Οι μεταφράσεις αυτές διακρίνονται για την πιστότητα αλλά και την πλαστικότητα της γλώσσας τους. Γι’ αυτό τον είπαν «άρχοντα των γερμανικών χορδών». Εξάλλου η απόδοση του Ομήρου σε εξάμετρα θεωρείται άθλος μοναδικός. Το 1781 εκδόθηκε με δικά του έξοδα η Οδύσσεια στα γερμανικά, το 1793 η Οδύσσεια επεξεργασμένη μαζί με την Ιλιάδα. Δεν είναι τυχαίο που οι μεταφράσεις αυτές ενέπνευσαν τον Γκαίτε να γράψει το ατελές έργο του Αχιλληΐς.
Αλλά και το ειδύλλιο του Φος Λουίζα παρακίνησε τον Γκαίτε να γράψει το δικό του έπος Ερμάνος και Δωροθέα που απέδωσε στα ελληνικά μεταξύ άλλων ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης. Ο Φος μάλιστα δεν αρκέστηκε σ’ αυτά. Μετέφρασε και τον Ησίοδο και τον Θεόκριτο, τον Βίωνα και τον Μόσχο. Αλλά και τους Λατίνους, Βιργίλιο, Οβίδιο και Οράτιο, Τίβουλλο και Προπέρτιο. Τελικά ο αθεόφοβος μετέφρασε σε εννέα τόμους με τη βοήθεια των δύο αγγλομαθών από τους πέντε γιους του και τα θεατρικά έργα του Ουίλιαμ Σαίξπηρ.
Πλέκοντας από ελληνικά στα γερμανικά
Στις 29 Μαρτίου, ακριβώς 200 χρόνια μετά τον θάνατό του, απονεμήθηκε για δεύτερη φορά στο Πεντσλίν του Μεκλεμβούργου, όπου είχε δράσει ο Φος, το βραβείο για την καλύτερη μετάφραση από τα νέα ελληνικά στα γερμανικά που θεσμοθετήθηκε πρόσφατα με τη χορηγία εύπορου ιδιώτη. Το βραβείο παρέλαβε η πεπειραμένη Ντόρις Βίλε για την εξαιρετική μετάφραση και εκδοτική επιμέλεια του δοκιμίου της Κατερίνας Σχινά «Καλή και ανάποδη. Ο πολιτισμός του πλεκτού» που εκδόθηκε το 2021 από τις ειδικευμένες στη λογοτεχνία των γλωσσών της Μεσογείου εκδόσεις Converso. Η γερμανική μετάφραση βρίσκεται κιόλας στην τέταρτη έκδοση και σκαρφάλωσε το 2021 στους καταλόγους διάφορων γερμανικών ΜΜΕ με τα καλύτερα δοκίμια της χρονιάς.
Στον τιμητικό λόγο του ο μεταφραστής και πρώην διπλωμάτης Ουλφ-Ντίτερ Κλεμ εκθείασε τις μεταφραστικές αρετές της τιμώμενης και εξήρε μεταξύ άλλων το ότι ως επιμελήτρια εμπλούτισε το βιβλίο και με έναν ξεχασμένο πίνακα του Νικολάου Γύζη. Απαθανατίζει έναν παππού με τον εγγονό στην αγκαλιά να πλέκει ένα ζευγάρι κάλτσες. Η τρυφερή σκηνή εκτυλίσσεται προφανώς στη Γερμανία γιατί ο παππούς φοράει κοντό δερμάτινο παντελόνι μέχρι το γόνατο και κάθεται δίπλα σε μια τούβλινη θερμάστρα. Τα στοιχεία αυτά παραπέμπουν μάλλον στη Βαυαρία, όπου είχε σπουδάσει και ζήσει ο Γύζης.
Ο πίνακας αυτός του 1882 φαίνεται να αμφισβητεί την άποψη ότι μόνο οι γυναίκες ήταν καταδικασμένες να πλέκουν ανά τους αιώνες. Αν και βεβαίως δεν ξέρουμε τί συμβαίνει εκτός του πίνακα, αν δηλαδή η Γερμανίδα γιαγιά ροχαλίζει ανέμελα στον καναπέ, οπότε ο παππούς έχει έφεση στο πλέξιμο, ή αν η γιαγιά έχει εκδημήσει ήδη εις Κύριον, οπότε ο παππούς είναι αναγκασμένος.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
