Καθώς οι τουρίστες στο Παρίσι περιμένουν υπομονετικά στην ουρά κάτω από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο για να ανέβουν στον καθεδρικό ναό και να δουν από κοντά τα περίφημα γκαργκόιλ, μια άλλη ομάδα ανθρώπων εργάζεται προς την αντίθετη κατεύθυνση, σκάβοντας βαθιά μέσα στο έδαφος και τον χρόνο.
Μόλις τέσσερα μέτρα κάτω από το πλακόστρωτο, μια ομάδα αρχαιολόγων πραγματοποιεί ανασκαφές, ταξιδεύοντας πίσω στον χρόνο, στο ρωμαϊκό Παρίσι πριν από 2.000 χρόνια, σύμφωνα με το Associated Press.
Η ανάγκη για αυτή την αρχαιολογική παρέμβαση προέκυψε μετά την ανακατασκευή και την επαναλειτουργία του ναού στα τέλη του 2024, πέντε χρόνια μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2019 που συγκλόνισε τον πλανήτη. Ο δήμος του Παρισιού επιθυμεί τώρα να αναπλάσει την άδενδρη και εκτεθειμένη στη ζέστη πλατεία μπροστά από τον καθεδρικό, προσθέτοντας δέντρα και σημεία σκίασης για τους επισκέπτες.
Ωστόσο, σε μια πόλη με τόσο βαθιά ιστορία όπως το Παρίσι, το έδαφος δεν μπορεί να σκαφτεί για έργα ανάπλασης αν δεν προηγηθεί σχολαστική αρχαιολογική έρευνα, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε καταστροφή στα αρχαία στρώματα. Έτσι, ένα τμήμα του προαυλίου της Παναγίας των Παρισίων έχει μετατραπεί σε ένα ανοιχτό ανασκαφικό σκάμμα, περιφραγμένο με προστατευτικά κιγκλιδώματα και εξοπλισμένο με έναν ξύλινο διάδρομο, σε απόσταση αναπνοής από τις ουρές των τουριστών.
Ένας σύγχρονος «Κώδικας Ντα Βίντσι»
Τα γαλλικά μέσα ενημέρωσης έχουν ήδη χαρακτηρίσει την προσπάθεια αυτή ως την «ανασκαφή του αιώνα».
«Πρόκειται για μια σπάνια ευκαιρία να εργαστούμε πάνω σε κάτι που πρόκειται να αλλάξει αισθητά την ιστορία του Παρισιού», δήλωσε στο Associated Press η Λουσί Άλτενμπουργκ (Lucie Altenburg), συντηρήτρια της αρχαιολογικής υπηρεσίας του Παρισιού.
Ανάμεσα στα εκατοντάδες αντικείμενα που έχουν ήδη εντοπιστεί ξεχωρίζουν ένα νόμισμα του 4ου αιώνα που φέρει τη μορφή του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, καθώς και θραύσματα μεσαιωνικής κεραμικής. Τα τελευταία είναι βαμμένα στο εσωτερικό τους με σύμβολα που κανένας ειδικός δεν έχει καταφέρει ακόμα να αποκρυπτογραφήσει, θυμίζοντας έναν σύγχρονο «Κώδικα Ντα Βίντσι».
«Κάνει την Παναγία των Παρισίων να μοιάζει ξανά ζωντανή», δήλωσε η Έμιλι Κάρτερ, μια 34χρονη τουρίστρια από το Μάντσεστερ που περιμένει στην ουρά με τα δύο παιδιά της.
«Έρχεσαι για να δεις τον καθεδρικό ναό και μετά συνειδητοποιείς ότι υπάρχει μια άλλη πόλη κάτω από τα πόδια σου. Αυτό είναι σχεδόν πιο συγκινητικό».
Τα πρώτα ίχνη εμφανίζονται σε βάθος 50 εκατοστών. Τέσσερα μέτρα πιο κάτω, η ομάδα εξακολουθεί να ανασύρει το παρελθόν. Κάποιες μέρες γεμίζουν έως και 15 κιβώτια με ευρήματα από ένα έδαφος που παρέμενε ανέγγιχτο για δεκαετίες.
Οι αρχαιολόγοι επιβλέπουν τα έργα στις αρχαίες πόλεις
Αυτός είναι ο «κανόνας» σε κάθε αρχαία πόλη: Το παρελθόν δεν βρίσκεται σε κάποιο μουσείο στον διπλανό δρόμο, αλλά κάτω από τον ίδιο τον δρόμο.
Οι πόλεις ψηλώνουν. Κάθε εποχή χτίζει πάνω στα ερείπια της προηγούμενης και το έδαφος ανυψώνεται μαζί της.
Στη Ρώμη, για παράδειγμα, το έδαφος έχει ανέβει περίπου 9 μέτρα από την πτώση της αυτοκρατορίας τον 5ο αιώνα μ.Χ.
Όταν η Αθήνα κατασκεύασε το μετρό της για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, ξεκίνησε τη μεγαλύτερη ανασκαφή στην ελληνική ιστορία και έφερε στο φως δεκάδες χιλιάδες αντικείμενα, τα οποία τώρα εκτίθενται στους ίδιους τους σταθμούς. Το Παρίσι δεν αποτελεί εξαίρεση.
Όλα ξεκινούν από το Ιλ ντε λα Σιτέ (Île de la Cité), το νησάκι στον Σηκουάνα όπου γεννήθηκε το Παρίσι. Αιώνες αργότερα, η Παναγία των Παρισίων ορθώθηκε στο ίδιο ακριβώς σημείο.
Όπως εξηγεί η Καμίλ Κολονά ()Camille Colonna, η αρχαιολόγος που είναι επικεφαλής της ανασκαφής, όταν θεμελιώθηκε ο καθεδρικός ναός το 1163, ολόκληρη η πλατεία ήταν γεμάτη με μεσαιωνικά σπίτια που τα χώριζε ένας μόνο δρόμος. Σκάβοντας προς τα κάτω, η ομάδα της έφτασε στα υπόγεια αυτών των σπιτιών - και κατ' επέκταση στην ιστορική εποχή που αντιπροσωπεύουν.
Κάτω από αυτά, βρίσκονται λάκκοι αποθήκευσης σιτηρών της Μεροβίγγειας και της Καρολίγγειας περιόδου, από τον 6ο έως τον 10ο αιώνα. Ακόμη πιο βαθιά και στο απόλυτο σκοτάδι, αποκαλύπτεται μια πυκνοκατοικημένη ρωμαϊκή συνοικία του 4ου και 5ου αιώνα.Συνολικά, είκοσι αιώνες ιστορίας βρίσκονται στοιβαγμένοι σε μόλις 4 μέτρα γης - ύψος που ισοδυναμεί περίπου με δυόμισι Ναπολέοντες Βοναπάρτες τοποθετημένους τον έναν πάνω στον άλλο.
«Εδώ μπορείς να δεις ξεκάθαρα τα στρώματα της ιστορίας - το μεσαιωνικό Παρίσι, το ρωμαϊκό Παρίσι, ίσως και παλαιότερα», αναφέρει η Γιασμίν Μπεναλί (Yasmine Benali), μια 22χρονη φοιτήτρια αρχαιολογίας που παρακολουθεί πίσω από τα προστατευτικά κιγκλιδώματα.
«Αυτό κάνει την πόλη να μοιάζει λιγότερο με τουριστική καρτ ποστάλ και περισσότερο με κάτι που συνεχίζεις να ανακαλύπτεις».
Νομίσματα, κεραμικά και μυστηριώδη σημάδια
Τα πιο πλούσια ευρήματα προέρχονται από το πιο απρόσμενο σημείο: τους βαθείς λάκκους κάτω από τα μεσαιωνικά σπίτια, οι οποίοι λειτουργούσαν ως παλιές τουαλέτες και ταυτόχρονα ως χωματερές. Μέσα από αυτούς, η ομάδα ανασύρει συνεχώς ολόκληρες κανάτες και κύπελλα -πεταμένα πριν από αιώνες, αλλά ακόμα ανέπαφα- ανάμεσα σε σπασμένα πιάτα και κόκκαλα ζώων.
«Είναι εξαιρετικά σπάνιο να βρίσκουμε ανέπαφα κεραμικά», σημειώνει η Βαλεντίν Μπρελού, αρχαιολόγος της μονάδας. Τα μαλακά οργανικά απόβλητα λειτούργησαν ως προστατευτικό στρώμα, με αποτέλεσμα οι κανάτες να αναδυθούν θαυματουργά άθικτες αιώνες μετά.
Ωστόσο, κάποια άλλα αντικείμενα προβλάματισαν έντονα τους ειδικούς. Καθώς οι συντηρητές καθάριζαν αυτό που έμοιαζε με συνηθισμένη μεσαιωνική κεραμική, εντόπισαν μια αμυδρή κοκκινωπή γραφή αποτυπωμένη στο εσωτερικό τους - τα ίδια μυστηριώδη σημάδια σε κάθε θραύσμα. Η σημασία τους δεν έχει ακόμη αποκρυπτογραφηθεί.
Από όλα όσα έχει καθαρίσει μέχρι στιγμής στην Παναγία των Παρισίων, η Μπρελού δηλώνει ότι αυτά είναι τα πιο «εκπληκτικά».
Τα νομίσματα βοηθούν στη χρονολόγηση των στρωμάτων
Τα νομίσματα αναδύθηκαν από το έδαφος ως μαύροι δίσκοι, διαβρωμένοι από τη σκουριά. Ωστόσο, κάτω από τις ακτίνες Χ, ένα πρόσωπο επέστρεψε στο φως: ήταν ο Κωνσταντίνος, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας που κυβέρνησε στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ.
Τέτοια αντικείμενα «μπορεί να αποδειχθούν ανεκτίμητα για να μας δώσουν την ακριβή ηλικία του υπόγειου στρώματος», εξήγησε η Άλτενμπουργκ (Altenburg).
Τα ρωμαϊκά ευρήματα είναι αυτά που αξιολογούν περισσότερο οι αρχαιολόγοι, καθώς είναι τα βαθύτερα, τα παλαιότερα και τα λιγότερο κατανοητά.
Κατά τη ρωμαϊκή εποχή, η πόλη ονομαζόταν Λουτέτια και το κέντρο της βρισκόταν στην απέναντι πλευρά του ποταμού, στην Αριστερή Όχθη.
Καθώς η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέρρεε, οι κάτοικοι οπισθοχώρησαν στο Ιλ ντε λα Σιτέ - εκεί όπου αργότερα θα ορθωνόταν η Παναγία των Παρισίων- και οχύρωσαν το νησί με πέτρινα τείχη, τα οποία κατασκεύασαν χρησιμοποιώντας υλικά από παλαιότερα κτίρια.
Η ομάδα της Κολονά εντόπισε μια απτή απόδειξη: ένα ρωμαϊκό κεφαλόσκαλο που βρέθηκε στην ανασκαφή, το οποίο είχε αφαιρεθεί από ένα πολύ μεγαλύτερο κτίριο, μεταφέρθηκε εκεί, αναποδογυρίστηκε και τοποθετήθηκε στον δρόμο ως υλικό πλακόστρωσης.
Χιλιάδες ευρήματα σε ένα αρχαιολογικό κέντρο του Παρισιού
Κάθε εύρημα αφήνει πίσω του το σκάμμα και ταξιδεύει βόρεια, προς το αρχαιολογικό κέντρο της πόλης - αυτό που η Κολονά αποκαλεί «μια τεράστια αρχαιολογική αποθήκη», έναν θησαυρό για το Παρίσι.
Για τους αρχαιολόγους, η ανασκαφή στον καθεδρικό ναό αποτελεί μια σπάνια πολυτέλεια. Στη Γαλλία, όπως και αλλού, εργάζονται μόνο σε σημεία όπου πρόκειται να ξεκινήσουν κατασκευαστικά έργα - κάπως έτσι όπως οι εργάτες σε βιομηχανικά λατομεία καταλήγουν να ανακαλύπτουν λείψανα δεινοσαύρων.
«Αυτό συμβαίνει μόνο επειδή ο δήμος του Παρισιού αποφάσισε ότι ήθελε να ομορφύνει την περιοχή», δήλωσε η Άλτενμπουργκ.
Η νέα πλατεία αναμένεται να είναι σε μεγάλο βαθμό έτοιμη έως το 2028. Θα θυμίζει ένα είδος δασικού ξεφωτου, με 160 νέα δέντρα και μια λεπτή στρώση νερού που θα κυλά πάνω στην πέτρα για να τη δροσίζει το καλοκαίρι -μέρος της προετοιμασίας του Παρισιού για τα όλο και πιο θερμά καλοκαίρια που φέρνει η κλιματική αλλαγή.
Οι τουρίστες που τώρα περιμένουν κάτω από τον καυτό ήλιο και τα γκαργκόιλ, σε λίγα καλοκαίρια θα σχηματίζουν ουρές στη σκιά.
Το παλιό υπόγειο πάρκινγκ θα επαναλειτουργήσει ως κέντρο επισκεπτών με θέα στον Σηκουάνα. Μέχρι τότε, η ομάδα της Παναγίας των Παρισίων θέλει να προχωρήσει ακόμη πιο βαθιά - πέρα από τους Ρωμαίους, προς αναζήτηση εκείνων που προηγήθηκαν, των Γαλατών, οι οποίοι έδωσαν στην πόλη το πρώτο της όνομα.
«Η ελπίδα μας είναι να καταφέρουμε να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω ακόμα περισσότερο από ποτέ», κατέληξε η Άλτενμπουργκ.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
