Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Μητέρας, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης υλοποιεί την Κυριακή 10 Μαΐου μια νέα, πρωτότυπη δράση αποκλειστικά για εγκύους. Πρόκειται για το εργαστήριο «Αφροδίτη: Η γυναικεία μορφή και η μητρότητα», που είναι εμπνευσμένο από την έκθεση «Jeff Koons: ‘Aφροδίτη’ του Lespugue» και τη διαχρονική απεικόνιση της γυναικείας μορφής στην ιστορία της τέχνης. Θυμίζουμε ότι στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκεται η Balloon Venus Lespugue (Orange), 2013–2019, από τη Συλλογή Homem Sonnabend, έργο ενταγμένο στη σειρά Antiquity του καλλιτέχνη που ξεκίνησε το 2008, το οποίο παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό και τοποθετείται σε διάλογο με δέκα παλαιολιθικές «Αφροδίτες», πιστοποιημένα αντίγραφα από έξι μεγάλα ευρωπαϊκά μουσεία. Ανάμεσά τους η ίδια η Αφροδίτη του Lespugue, η Willendorf, η Savignano, η Dolní Věstonice, οι Αφροδίτες της Grimaldi και της Parabita.
Τι περιλαμβάνει, λοιπόν, ένα εργαστήριο ειδικά σχεδιασμένο για εγκυμονούσες; Πώς επιτυγχάνεται ο «διάλογος» με το επιβλητικό γλυπτό του Κουνς που μοιάζει να είναι φτιαγμένο από μπαλόνια, αλλά και με τις διάσημες «Αφροδίτες», πάντα αινιγματικές, που όμως μοιράζονται ένα κοινό ισχυρό στοιχείο; Πώς το πανάρχαιο αυτό εικαστικό «λεξιλόγιο» συναντά το σήμερα;
Η Δεληγίνα Πρίφτη, υπεύθυνη Προγραμμάτων Δημόσιας Συμμετοχής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, απαντά στις ερωτήσεις του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων για τη δράση που «επιχειρεί να φέρει σε διάλογο τη γυναικεία μορφή, όπως αυτή εμφανίζεται στην ιστορία της τέχνης, με τη σύγχρονη εμπειρία της εγκυμοσύνης, αναδεικνύοντας τη μητρότητα όχι μόνο ως βιολογικό γεγονός, αλλά και ως εμπειρία συναισθηματική, ψυχική και διαγενεακή». Το εργαστήριο έχει σχεδιαστεί και θα πραγματοποιηθεί υπό την καθοδήγηση της Δρoς Μερόπης Μιχαλέλη, ψυχαναλύτριας με εξειδίκευση σε ζητήματα πρώιμων εγγραφών και γονεϊκότητας, ιδρύτριας της ΚΟΙΤΙΔΑΣ και συγγραφέως του βιβλίου Διαδρομές Γονεϊκότητας (εκδ. Παπαδόπουλος).
Ακολουθεί η συνέντευξη της Δ. Πρίφτη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και στη δημοσιογράφο Ελένη Μάρκου
Ερ. Είναι η πρώτη φορά που το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης διοργανώνει εργαστήριο για εγκύους;
Απ. Ναι, πρόκειται για μια νέα, πρωτότυπη δράση του τμήματος Εκπαίδευσης, Κοινωνικής Προσφοράς και Δημόσιας Συμμετοχής του μουσείου, αφιερωμένη αποκλειστικά σε εγκύους. Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης επιδιώκει να αναπτύσσει δράσεις που απευθύνονται με ουσιαστικό τρόπο σε όλες τις κοινωνικές ομάδες. Μέσα από σχεδιασμένα προγράμματα, με έμφαση στη συμπερίληψη και την προσβασιμότητα, καλλιεργεί πιο ζωντανές και βιωματικές σχέσεις με την τέχνη και τον πολιτισμό. Το συγκεκριμένο εργαστήριο εντάσσεται σε αυτή τη λογική.
Ερ. Πώς ξεκίνησε η ιδέα του συγκεκριμένου εργαστηρίου;
Απ. Η έκθεση Jeff Koons: «Αφροδίτη» του Lespugue έδωσε την έμπνευση από την πρώτη στιγμή. Η ίδια η επιμελητική πρόταση των καθηγητών Παναγιώτη Ιωσήφ και Ιωάννη Φάππα, επιστημονικών διευθυντών του Μουσείου, στήνει έναν διάλογο που εκτείνεται σε περισσότερα από σαράντα χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης δημιουργίας γύρω από το γυναικείο σώμα ως φορέα ζωής, γονιμότητας και συνέχειας. Όταν μια έκθεση υπογραμμίζει αυτές τις έννοιες, η σκέψη να ανοίξουμε τον χώρο σε γυναίκες που βιώνουν τη στιγμή αυτή τον πλέον κυριολεκτικό μετασχηματισμό του γυναικείου σώματος ήταν, για εμάς, σχεδόν αυτονόητη. Παράλληλα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη κατεύθυνση που το Μουσείο έχει εστιάσει τα τελευταία χρόνια: την πεποίθηση ότι μια έκθεση δεν τελειώνει στους τοίχους της και ότι η τέχνη μπορεί να συντροφεύσει σημαντικές μεταβατικές στιγμές της ζωής. Με αφορμή λοιπόν την Παγκόσμια Ημέρα της Μητέρας, αναζητήσαμε μια συνεργάτιδα που να συνδυάζει επιστημονικό κύρος και ζεστή, βιωματική προσέγγιση. Η συνεργασία με τη Δρ Μερόπη Μιχαλέλη, ψυχαναλύτρια με εξειδίκευση στις πρώιμες εγγραφές και τη γονεϊκότητα, ιδρύτρια της ΚΟΙΤΙΔΑΣ, ήταν η φυσική κατάληξη.
Ερ. Ποιος είναι ο στόχος του συγκεκριμένου προγράμματος;
Απ. Στόχος του προγράμματος είναι να δημιουργήσει έναν προσεκτικά διαμορφωμένο χώρο συνάντησης, σκέψης και σύνδεσης, όπου η τέχνη λειτουργεί ως αφετηρία για μια βαθύτερη προσέγγιση της μητρότητας. Το εργαστήριο επιχειρεί να φέρει σε διάλογο τη γυναικεία μορφή, όπως αυτή εμφανίζεται στην ιστορία της τέχνης με τη σύγχρονη εμπειρία της εγκυμοσύνης, αναδεικνύοντας τη μητρότητα όχι μόνο ως βιολογικό γεγονός, αλλά και ως εμπειρία συναισθηματική, ψυχική και διαγενεακή.
Για το Μουσείο, έχει ιδιαίτερη σημασία το ότι μια έκθεση μπορεί να ενεργοποιεί όχι μόνο τη γνώση, αλλά και την προσωπική εμπειρία του επισκέπτη. Στην περίπτωση αυτού του εργαστηρίου, το ζητούμενο είναι οι συμμετέχουσες να μπορέσουν να σταθούν δημιουργικά απέναντι σε μια τόσο σημαντική μετάβαση της ζωής τους, μέσα σε ένα πλαίσιο φροντίδας, αναστοχασμού και ουσιαστικής καθοδήγησης.
Ερ. Πώς θα επιτευχθεί ο διάλογος μεταξύ των συμμετεχουσών και των εκθεμάτων, της Αφροδίτης του Κουνς αλλά και τον δέκα πιστών αντιγράφων παλαιολιθικών «Αφροδιτών» που συμμετέχουν στην έκθεση;
Απ. Ο διάλογος θα επιτευχθεί πρωτίστως μέσα από τη δομή της ίδιας της έκθεσης, η οποία έχει σχεδιαστεί ως μια συνομιλία ανάμεσα σε μια σύγχρονη μνημειακή μορφή και σε δέκα πιστά αντίγραφα παλαιολιθικών «Αφροδιτών» από σημαντικά ευρωπαϊκά μουσεία. Το Μουσείο δεν προτείνει μια γραμμική ιστορία της τέχνης, αλλά έναν διάλογο μορφών και ιδεών που υπερβαίνει τον χρόνο, εξετάζοντας πώς μεταβάλλονται ή επιβιώνουν έννοιες όπως η γονιμότητα, η θηλυκότητα, η υλικότητα και ο συμβολισμός του σώματος.
Στη συνέχεια, υπό την καθοδήγηση της Δρος Μιχαλέλη, ανοίγει ένας κύκλος καθοδηγούμενης συνομιλίας. Τα παλαιολιθικά ειδώλια λειτουργούν εδώ ως αφετηρία στοχασμού: χωρίς πρόσωπο, χωρίς ατομικά χαρακτηριστικά, αρθρώνουν μια συμβολική γλώσσα του γυναικείου σώματος που ξεπερνά την προσωπική ταυτότητα και προσφέρει μια απόσταση από το βλέμμα της σύγχρονης εικονογραφίας. Η Balloon Venus, αντίθετα, με τη γυαλισμένη ανακλαστική επιφάνειά της, καθρεφτίζει κυριολεκτικά αυτή που τη βλέπει, ενσωματώνοντάς τη στο έργο ως όρο της θέασής του. Έτσι, η έκθεση κάνει η ίδια μια κίνηση που το εργαστήριο αναλαμβάνει να συνεχίσει: από το αρχέτυπο επιστρέφει στο προσωπικό, και από το μνημειακό στο ενδόμυχο.
Ερ. Τι μας μαθαίνει ο παλαιολιθικός κόσμος ως προς τη θέση των γυναικών και πώς αυτή η γνώση μπορεί να συνδεθεί με το σήμερα;
Απ. Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα ούτε ποια ήταν η ακριβής λειτουργία αυτών των ειδωλίων -αν λατρεύονταν, αν χρησιμοποιούνταν τελετουργικά, αν αποτελούσαν προσωπικά αντικείμενα- ούτε μπορούμε να συνάγουμε ευθύγραμμα από αυτά συμπεράσματα για τη θέση των γυναικών στις κοινότητες που τα δημιούργησαν. Αυτό όμως που μπορούμε να παρατηρήσουμε με ασφάλεια είναι ένα πολύ ισχυρό στοιχείο: σε μια χρονική και γεωγραφική έκταση που εκτείνεται από την Ιβηρική χερσόνησο μέχρι την κεντρική Ασία και σε διάστημα δεκάδων χιλιάδων ετών, οι ανθρώπινες κοινότητες αφιέρωσαν χρόνο, υλικά και τεχνική να σκαλίσουν την εικόνα του γυναικείου σώματος σε χαυλιόδοντες μαμούθ, σε ασβεστόλιθο, σε πηλό. Και η εικόνα αυτή, όπου επαναλαμβάνεται, εστιάζει με χαρακτηριστική επιμονή σε ένα σώμα γεμάτο, ζωτικό, γενεσιουργό. Αυτό από μόνο του μάς λέει κάτι σημαντικό: το γυναικείο σώμα ως φορέας ζωής αναγνωρίστηκε διαχρονικά ως μια από τις βαθύτερες συμβολικές πραγματικότητες της ανθρώπινης εμπειρίας.
Η σύνδεση με το σήμερα είναι ακριβώς εδώ. Σε μια εποχή όπου το γυναικείο σώμα συχνά αντιμετωπίζεται κυρίως ως εικόνα προς αξιολόγηση και διαχείριση, η συνάντηση με αυτό το πανάρχαιο εικαστικό λεξιλόγιο προσφέρει μια εναλλακτική ανάγνωση του σώματος ως φορέα μνήμης, ζωής και συνέχειας. Και αυτή ακριβώς είναι μία από τις βαθύτερες αποστολές ενός μουσείου: όχι να συντηρεί απλώς το παρελθόν, αλλά να το καθιστά δυνητικά παρόν, ως πόρο για τη σύγχρονη ζωή.
Για το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, έχει ιδιαίτερη σημασία να δημιουργεί δράσεις στις οποίες η τέχνη δεν λειτουργεί μόνο ως αντικείμενο θέασης, αλλά και ως αφορμή για ουσιαστική εμπειρία και σύνδεση. Το συγκεκριμένο εργαστήριο είναι μια πρόσκληση να σκεφτούμε τη μητρότητα μέσα από τη διαχρονία της τέχνης, αλλά και μέσα από την προσωπική, ζωντανή εμπειρία των ίδιων των συμμετεχουσών.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
