Του Dominic Pino
Ταξιδεύοντας αυτόν τον μήνα με αντιπροσωπεία Αμερικανών δημοσιογράφων στην Ουκρανία, είδα από κοντά τις συνέπειες του σκληρού πολέμου της Ρωσίας σε μια πόλη κοντά στο μέτωπο. Ωστόσο, ήταν μια συνηθισμένη πόλη, πολύ πιο μακριά από τις μάχες, που με συγκλόνισε περισσότερο.
Η Μπούτσα είναι προάστιο του Κιέβου. Εκτός από μερικές τυπικές σοβιετικού τύπου πολυκατοικίες, μοιάζει και θυμίζει μια μεσοαστική συνοικία οποιασδήποτε πόλης της Μεσοδυτικής Αμερικής. Τοπικά καταστήματα και φαστ φουντ κατά μήκος του κεντρικού δρόμου. Γειτονιές με πεζοδρόμια, αυλές και φράχτες. Άνθρωποι που βγάζουν βόλτα τους σκύλους τους ή σπρώχνουν παιδικά καρότσια. Πολλά δέντρα. Κοντά υπάρχει και ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο.
Η Μπούτσα είναι όμως και τόπος φρικαλεοτήτων. Εκεί, μέσα σε διάστημα λίγο μεγαλύτερο του ενός μήνα το 2022, οι ρωσικές δυνάμεις κατοχής σκότωσαν εκατοντάδες αμάχους. Ο ουκρανικός στρατός απελευθέρωσε την πόλη τόσο γρήγορα, ώστε οι Ρώσοι δεν πρόλαβαν να εξαφανίσουν τα ίχνη τους και ο κόσμος είδε τι σημαίνει ρωσική κατοχή: λεηλατημένα σπίτια, πτώματα στους δρόμους, χώρους βασανιστηρίων. Στην αυλή μιας εκκλησίας εντοπίστηκε ομαδικός τάφος.
Στην Μπούτσα έχει ανεγερθεί μνημείο με τα ονόματα όσων σκοτώθηκαν. Μνημεία σαν αυτό, σε πόλεις σαν αυτή, θα έπρεπε να φέρουν τα ονόματα τοπικών στρατιωτών που έπεσαν σε κάποιο μακρινό μέτωπο, όχι αμάχων.
Η Ρωσία έχει κατά καιρούς υποστηρίξει είτε ότι οι δολοφονίες αυτές δεν συνέβησαν ποτέ είτε ότι επρόκειτο για επιχείρηση «προβοκάτσιας». Η Ουκρανία, από την πλευρά της, κάνει λόγο για γενοκτονία.
Έχω επισκεφθεί το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου στη Γερμανία, έναν τόπο που προκαλεί δέος ως τόπος γενοκτονίας. Η Μπούτσα, αντίθετα, είναι ένας τόπος όπου οι άνθρωποι ζουν κανονικές ζωές: μετακινούνται καθημερινά στις δουλειές τους στο Κίεβο, τα παιδιά τους πηγαίνουν σε καλά σχολεία και το απόγευμα επιστρέφουν στο σπίτι για να παίξουν έξω και να δουν τηλεόραση πριν κοιμηθούν.
Το γεγονός ότι θα μπορούσε να αποτελεί και τόπο γενοκτονίας είναι τρομακτικό, αλλά με έναν διαφορετικό τρόπο.
Στο Χάρκοβο, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ουκρανίας, ο πόλεμος είναι παρών με έναν πιο αναμενόμενο τρόπο. Το κέντρο της πόλης απέχει περίπου 40 χιλιόμετρα από τα ρωσικά σύνορα. Θα εκτιμούσα ότι περίπου ένα στα οκτώ κτίρια έχει υποστεί ζημιές από τον πόλεμο, αν και δεν επισκέφθηκα τις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο.
Το Χάρκοβο είναι γνωστό για την καλλιτεχνική και επιστημονική του παράδοση, ενώ το μουσείο τέχνης της πόλης συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα της Ουκρανίας. Το πρώτο βράδυ που βρισκόμουν στη χώρα, ρωσική επίθεση με drone προκάλεσε ζημιές στο μουσείο. Λίγες ημέρες αργότερα, περπατώντας ανάμεσα στα συντρίμμια, ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη νέα αεροπορική επιδρομή, είδα ότι η φωτιά από την επίθεση είχε αναπτύξει τόσο υψηλές θερμοκρασίες ώστε είχε λυγίσει τις χαλύβδινες δοκούς σαν να ήταν σύρματα.
Οι Ουκρανοί που ζουν στο Χάρκοβο γνωρίζουν ότι τέτοιες επιθέσεις θα συνεχιστούν. Κάποιοι παρέμειναν στην πόλη από πριν ακόμη ξεκινήσει η ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας. («Εισβολή πλήρους κλίμακας» είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για τη ρωσική επίθεση που άρχισε τον Φεβρουάριο του 2022. Για πολλούς Ουκρανούς, ωστόσο, ο πόλεμος ξεκίνησε ήδη από την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014.) Άλλοι εγκατέλειψαν την πόλη, είτε για το εξωτερικό είτε, πιο συχνά, για περιοχές της Ουκρανίας που βρίσκονται μακριά από το μέτωπο.
Υπάρχουν όμως και κάτοικοι, περίπου 200.000, σύμφωνα με εκτίμηση του δημάρχου πέρυσι, που μετακινήθηκαν στο Χάρκοβο επειδή θεωρείται ασφαλέστερο από τις περιοχές όπου ζούσαν προηγουμένως.
Επισκέφθηκα επίσης ένα εκπαιδευτικό κέντρο για οικογένειες από την Κουρίλιβκα, ένα χωριό περίπου 110 χιλιόμετρα μακριά, όπου οι μάχες συνεχίζονται. Πολλά από τα παιδιά δεν έχουν γνωρίσει ποτέ μια φυσιολογική σχολική ζωή· πριν από τον πόλεμο προηγήθηκε η πανδημία. Τα παιδιά μάς πρόσφεραν ως δώρα χειροτεχνίες που είχαν φτιάξει. Δεν ένιωσα ότι ήταν σωστό να τις δεχτώ.
Συναντήσαμε επίσης τη Ναταλίγια Ζούμπαρ, την επικεφαλής της οργάνωσης Maidan Monitoring, η οποία καταγράφει ρωσικά εγκλήματα πολέμου, όπως εκείνα που διαπράχθηκαν στην Μπούτσα. Η συνήθης απάντηση της Ρωσίας στις πολυάριθμες καταγγελίες για βομβαρδισμούς σχολείων και νοσοκομείων είναι η άρνηση. Η Ζούμπαρ και οι εθελοντές της τεκμηριώνουν σχολαστικά αυτά τα περιστατικά με φωτογραφίες που φέρουν χρονική σήμανση.
Η Ζούμπαρ συνεργάζεται κυρίως με τις ουκρανικές αρχές στις έρευνες που διεξάγουν, κάτι που, κατά την εκτίμησή του, αντανακλά τόσο τη δυσπιστία της απέναντι στην αποτελεσματικότητα των διεθνών οργανισμών όσο και την πεποίθησή της ότι η Ουκρανία θα επικρατήσει τελικά στον πόλεμο.
Αυτή η πεποίθηση φαίνεται να έχει ενισχυθεί τις τελευταίες ημέρες, καθώς η Ουκρανία έχει εξαπολύσει ισχυρά πλήγματα κατά της Μόσχας και έχει εντείνει τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην Κριμαία, διακόπτοντας τις ρωσικές γραμμές ανεφοδιασμού.
Παρ' όλα αυτά, οι συγκρούσεις ενδέχεται να συνεχιστούν για χρόνια. Οι Ουκρανοί, το γνωρίζουν, ωστόσο παραμένουν σε πόλεις όπως το Χάρκοβο και αντιτίθενται στην παραχώρηση επιπλέον ουκρανικών εδαφών υπό ρωσική κατοχή στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας.
Η επίσκεψή μου στην Μπούτσα με βοήθησε να καταλάβω το γιατί. Αυτό που συνέβη εκεί πιθανότατα συμβαίνει και σε άλλες περιοχές που έχουν καταληφθεί από τη Ρωσία, περιοχές που κάποτε ήταν φυσιολογικές και που οι αποφασισμένοι Ουκρανοί θέλουν να γίνουν ξανά φυσιολογικές.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
