ΚΑΙΡΟΣ

Μπορoύν οι ΗΠΑ να αντέξουν οικονομικά την επαναλειτουργία της κυβέρνησης;

Ποιο είναι το κοινωνικό κράτος που θέλουν οι εκλεγμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι και ποιο είναι αυτό που μπορούν πραγματικά να αντέξουν οικονομικά;

Οι Αμερικανοί δεν είναι έτοιμοι για μια συζήτηση σχετικά με το είδος του κοινωνικού κράτους που επιθυμούν, οπότε οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι τους έκλεισαν την κυβέρνηση για να την αποφύγουν.

Από τη δεκαετία του 1960, το αμερικανικό κοινωνικό κράτος έχει επεκταθεί ώστε να καλύπτει όχι μόνο τους φτωχούς, αλλά ολοένα και περισσότερο τη μεσαία τάξη. Όταν προκύπτει μια προσωρινή οικονομική δυσκολία, αυτή τείνει να χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για μια μόνιμη επέκταση των κοινωνικών προγραμμάτων ασφάλισης. Σε γενικές γραμμές, αυτό το φαινόμενο εξηγεί το σημερινό κλείσιμο της κυβέρνησης.

Το 2021, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, το American Rescue Plan αύξησε τις επιδοτήσεις που ήταν διαθέσιμες σε όσους αγόραζαν ασφάλιση υγείας μέσω των ανταλλακτηρίων (exchanges) που δημιουργήθηκαν με τον Affordable Care Act. Οι αρχικές επιδοτήσεις είχαν σχεδιαστεί ώστε τα ασφάλιστρα να μην υπερβαίνουν ένα συγκεκριμένο ποσοστό του εισοδήματος των ασφαλισμένων και διατίθεντο μόνο σε όσους κέρδιζαν λιγότερο από το 400% του ομοσπονδιακού ορίου φτώχειας. Ο νόμος του 2021 κατάργησε αυτό το όριο του 400% και μείωσε σημαντικά τα ποσοστά εισοδήματος. Το πιο γενναιόδωρο πακέτο παρουσιάστηκε ως έκτακτο μέτρο για να εξασφαλιστεί ότι όλοι θα είχαν ασφάλιση κατά τη διάρκεια μιας υγειονομικής κρίσης και πρόκειται να λήξει στο τέλος του έτους.

Οι Δημοκρατικοί θέλουν να καταστήσουν τις επιδοτήσεις μόνιμες, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί όχι. Κατά μία έννοια, τα κόμματα έχουν αλλάξει ρόλους: την περασμένη άνοιξη, οι Ρεπουμπλικανοί ήταν εκείνοι που ήθελαν να παρατείνουν ένα πρόγραμμα που επρόκειτο να λήξει στο τέλος του έτους, τις φοροαπαλλαγές που θεσπίστηκαν το 2017. Οι Δημοκρατικοί βλέπουν τα κοινωνικά επιδόματα με τον ίδιο τρόπο που οι Ρεπουμπλικανοί βλέπουν τις φορολογικές ελαφρύνσεις: μόλις θεσπιστούν, γίνονται τόσο δημοφιλή ώστε δεν μπορούν να καταργηθούν.

Και οι επιδοτήσεις είναι πράγματι δημοφιλείς, παρόλο που οι περισσότεροι Αμερικανοί δεν τις λαμβάνουν, καθώς διαθέτουν Medicaid, Medicare ή ασφάλιση υγείας μέσω εργοδότη. Ωστόσο, οι επιδοτήσεις κατέστησαν πιο δημοφιλή τα ανταλλακτήρια. Από το 2021, ο αριθμός των Αμερικανών που είναι εγγεγραμμένοι στην αγορά αυξήθηκε από 11 εκατομμύρια σε 24 εκατομμύρια, και το 92% αυτών λαμβάνει κάποια επιδότηση. Αν λήξουν οι αυξημένες επιδοτήσεις, όλοι όσοι συμμετέχουν θα αντιμετωπίσουν υψηλότερα ασφάλιστρα, και όχι μόνο επειδή θα πληρώνουν περισσότερα από την τσέπη τους. Οι πιο υγιείς άνθρωποι που δεν χρησιμοποιούν συχνά την ασφάλειά τους θα αποχωρήσουν από την αγορά, και το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) εκτιμά ότι αυτή η λιγότερο ευνοϊκή ομάδα θα αυξήσει τα ασφάλιστρα κατά 7,6%.

Οι επιδοτήσεις αποδείχθηκαν πιο δημοφιλής τρόπος ενθάρρυνσης της αγοράς ασφάλισης σε σχέση με την ατομική υποχρέωση (individual mandate), η οποία καταργήθηκε το 2019, διότι οι άνθρωποι προτιμούν τις φορολογικές εκπτώσεις από την υποχρέωση να αγοράσουν κάτι που δεν επιθυμούν. Όμως οι επιδοτήσεις δεν είναι φθηνές: το CBO εκτιμά ότι θα προσθέσουν 350 δισεκατομμύρια δολάρια στο δημόσιο χρέος μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια. Σε έναν ιδανικό κόσμο, όπου το ομοσπονδιακό χρέος δεν θα ήταν τεράστιο, τα επιτόκια δεν θα ήταν υψηλά και ο πληθυσμός δεν θα γερνούσε, ίσως το κόστος να άξιζε. Ποιος δεν θέλει φθηνότερη ασφάλιση υγείας;

Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να αντέξουν τη συνεχή διεύρυνση του κοινωνικού τους κράτους. Είναι αλήθεια ότι ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες προσφέρουν πολύ γενναιόδωρα επιδόματα στη μεσαία τάξη, συμπεριλαμβανομένης της κρατικής ασφάλισης υγείας. Πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αντανακλώντας τις προτιμήσεις των πολιτών τους, επέλεξαν την ασφάλεια και τη σταθερότητα, με τη μορφή ενός μεγαλύτερου κοινωνικού κράτους και υψηλότερων φόρων, εις βάρος της οικονομικής ανάπτυξης. Οι Ευρωπαίοι και όχι μόνο οι πλούσιοι, πληρώνουν επίσης πολύ υψηλότερους φόρους.

Ακόμη κι έτσι, αυτή η επιλογή ίσως να μην είναι βιώσιμη για πολύ ακόμη. Αντιμέτωπες με υψηλό χρέος και χαμηλή ανάπτυξη, πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν προτείνει μετριοπαθείς περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες και δυσκολεύονται να τις εφαρμόσουν.

Όπου κι αν βρίσκονται, οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν διλήμματα. Έχουν περάσει οι εποχές που μπορούσαν να απαντούν σε κάθε κρίση με μια μόνιμη διεύρυνση των κοινωνικών παροχών. Αντίθετα, πρέπει να χρησιμοποιούν την κρίση ως ευκαιρία για μεταρρύθμιση του κοινωνικού κράτους.

Όσον αφορά την ασφάλιση υγείας στις ΗΠΑ, αυτό σημαίνει λιγότερα αποσπασματικά προνόμια για τους σχετικά εύπορους και καλύτερα σχεδιασμένα, πιο ολοκληρωμένα οφέλη για τους πραγματικά ευάλωτους και άτυχους. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η υγειονομική περίθαλψη γίνεται ολοένα πιο ακριβή για πολλούς Αμερικανούς και αποτελεί οικονομικό βάρος για πολλές οικογένειες. Υπάρχει επίσης ευρεία υποστήριξη στην ιδέα ότι κάθε Αμερικανός αξίζει μια προσιτή ασφάλιση υγείας, δημόσια, ιδιωτική ή κάποιας μορφής συνδυασμό. Όμως αυτό θα απαιτήσει υψηλότερα ασφάλιστρα, υψηλότερους φόρους ή περικοπές σε άλλα προγράμματα. Η προσθήκη περισσότερων, μη χρηματοδοτούμενων επιδοτήσεων δεν είναι βιώσιμη λύση.

Καλύτερη και πιο προσβάσιμη ασφάλιση υγείας για όλους είναι ένας άξιος στόχος. Αλλά δεν είναι δωρεάν.