ΚΑΙΡΟΣ

Μέση Ανατολή: Φόβοι γενικευμένης σύρραξης μετά τις αμερικανικές απώλειες και τις απειλές της Τεχεράνης

Οι ΗΠΑ ενισχύουν τη στρατιωτική παρουσία τους στη Μέση Ανατολή, αναπτύσσοντας F-16, F-35 και αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού

Οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται ξανά σε τροχιά γενικευμένου πολέμου, με την κατάσταση να αναμένεται να κλιμακωθεί περαιτέρω μετά τον θάνατο δύο Αμερικανών στρατιωτών από ιρανική επίθεση στην Ιορδανία. Την ίδια ώρα ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ προειδοποιεί τις ΗΠΑ ότι «θα πληρώσουν» για την «προσπάθεια υποκίνησης πολέμου».

Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε το Σάββατο τους πρώτους θανάτους στρατιωτών από άμεσο ιρανικό πλήγμα μετά τις πρώτες ημέρες του πολέμου, καθώς δύο στρατιώτες σκοτώθηκαν και ένας ακόμη αγνοείται έπειτα από επίθεση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε βάση στην Ιορδανία, ύστερα από ημέρες εντατικών ανταλλαγών πυρών.

Σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό, από την επίθεση της Παρασκευής τραυματίστηκαν ακόμη τέσσερις στρατιωτικοί, οι οποίοι διακομίστηκαν σε νοσοκομεία. Τα ονόματα των δύο νεκρών δεν δόθηκαν στη δημοσιότητα. Από την έναρξη του πολέμου, οι απώλειες των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων ανέρχονται πλέον σε 16 νεκρούς και περισσότερους από 430 τραυματίες.

Οι δύο Αμερικανοί στρατιώτες που σκοτώθηκαν είναι οι πρώτοι θάνατοι από εχθρικά πυρά μετά την κατάπαυση του πυρός που είχε ανακοινώσει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στις αρχές Απριλίου. Το γεγονός αναμένεται να δοκιμάσει την αυτοσυγκράτησή του εν μέσω της κλιμακούμενης ανταλλαγής πυρών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν που συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της περασμένης εβδομάδας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι θα εξέταζε το ενδεχόμενο επιστροφής στον πόλεμο, εάν το Ιράν σκότωνε Αμερικανούς στρατιώτες.

«Καλό ταξίδι, ήρωες. Η θυσία τους ενισχύει ακόμη περισσότερο την αποφασιστικότητά μας», έγραψε στο X ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ.

Παρότι και οι δύο πλευρές εμφανίζονται αποφασισμένες να συνεχίσουν τις εχθροπραξίες, την τελευταία εβδομάδα έχουν αποφύγει την επιστροφή σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. Ωστόσο, αναλυτές εκφράζουν ανησυχία ότι η σταδιακή αλλά συνεχής κλιμάκωση ενδέχεται να οδηγήσει σε έναν ανεξέλεγκτο φαύλο κύκλο αντιποίνων.

Η αεροπορική βάση στην Ιορδανία, η οποία προστατεύεται από το αντιπυραυλικό σύστημα THAAD, έχει δεχθεί επιθέσεις και στο παρελθόν, χωρίς όμως να έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα απώλειες Αμερικανών στρατιωτικών. Τον Μάρτιο, ιρανική επίθεση με drone προκάλεσε ζημιές σε ραντάρ του συστήματος THAAD με τις ΗΠΑ να προχωρούν στην αντικατάσταση του εξοπλισμού.

Η επίθεση σημειώνεται την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή. Μαχητικά F-16 μετασταθμεύουν από την αεροπορική βάση Σπανγκντάλεμ της Γερμανίας στην περιοχή, με αποστολή, μεταξύ άλλων, την προσβολή ιρανικών ραντάρ που χρησιμοποιούνται για την καθοδήγηση πυραύλων εδάφους-αέρος.

Παράλληλα, αμερικανικά μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35 αναπτύσσονται στη Μέση Ανατολή από τη βρετανική αεροπορική βάση Λέικενχιθ, ενώ προς την περιοχή κατευθύνονται και αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού.

Λίγα λεπτά πριν από την ανακοίνωση της Ουάσινγκτον, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα λάβουν «μαθήματα που δεν θα ξεχάσουν ποτέ» εάν συνεχίσουν τις επιθέσεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Σε δήλωση του, που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από την έναρξη του πολέμου, χαρακτήρισε την υπογραφή του  Ντόναλντ Τραμπ «άνευ αξίας και άκυρη». Παράλληλα, Ιρανός διαπραγματευτής ανακοίνωσε ότι η Τεχεράνη αναστέλλει τις δεσμεύσεις της στο πλαίσιο της προσωρινής συμφωνίας που είχε υπογραφεί πριν από περίπου έναν μήνα με στόχο τον οριστικό τερματισμό των συγκρούσεων.

Οι ανακοινώσεις της Τεχεράνης έδωσαν νέο πλήγμα στις ήδη εύθραυστες ελπίδες αποκλιμάκωσης, καθώς ο πόλεμος δεν δείχνει να πλησιάζει στο τέλος του. Ο Χαμενεΐ προειδοποίησε ότι τα «μαθήματα» προς τις ΗΠΑ δεν θα προέλθουν μόνο από το Ιράν, αλλά και από τις συμμαχικές ένοπλες οργανώσεις της περιοχής, τις οποίες αποκάλεσε «Άξονα της Αντίστασης».

Οι συγκρούσεις επικεντρώνονται στον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, της κρίσιμης θαλάσσιας οδού από την οποία, πριν από τον πόλεμο, διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου. Η επέκταση των επιθέσεων αυξάνει τους κινδύνους για τους αμάχους και τις κρίσιμες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των μονάδων αφαλάτωσης που εξασφαλίζουν πόσιμο νερό, ενώ η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται εκ νέου σε κατάσταση συναγερμού.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβίασαν τις δεσμεύσεις τους στο πλαίσιο της προσωρινής συμφωνίας και, ως εκ τούτου, το Ιράν «δεν εφαρμόζει πλέον τις δικές του υποχρεώσεις», δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί.

Την ίδια ώρα, δεν υπήρξε καμία νέα εξέλιξη σχετικά με τις προσπάθειες διαμεσολάβησης για τον τερματισμό των συγκρούσεων.

Αυξάνονται οι κίνδυνοι για τις αμερικανικές δυνάμεις

Μέχρι σήμερα, η πιο πρόσφατη καταγεγραμμένη απώλεια Αμερικανού στρατιωτικού ήταν ένας πιλότος ελικοπτέρου που σκοτώθηκε όταν το ελικόπτερό του συνετρίβη στην Αραβική Θάλασσα νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Στις πρώτες ημέρες του πολέμου, ιρανική επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος εναντίον κέντρου διοίκησης στο Κουβέιτ είχε στοιχίσει τη ζωή σε έξι Αμερικανούς στρατιώτες. Ένας ακόμη στρατιώτης σκοτώθηκε σε επίθεση εναντίον αμερικανικής βάσης στη Σαουδική Αραβία, ενώ άλλοι έξι έχασαν τη ζωή τους όταν αεροσκάφος εναέριου ανεφοδιασμού συνετρίβη στο Ιράκ.

Το Σάββατο, οι μεγαλύτερες ζημιές από τις ιρανικές επιθέσεις καταγράφηκαν στο Κουβέιτ, όπου επλήγησαν μονάδα αφαλάτωσης και πετρελαϊκή εγκατάσταση, σύμφωνα με τις αρχές της χώρας και την Kuwait Petroleum Corporation. Ωστόσο, καμία από τις δύο πλευρές δεν έδωσε στη δημοσιότητα την ακριβή τοποθεσία των εγκαταστάσεων που χτυπήθηκαν.

Οι επιθέσεις προκάλεσαν τον τραυματισμό αρκετών ανθρώπων στην πετρελαϊκή εγκατάσταση, ενώ στη μονάδα αφαλάτωσης ξέσπασε πυρκαγιά, με αποτέλεσμα να τεθούν εκτός λειτουργίας αρκετές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ήταν η δεύτερη επίθεση μέσα σε δύο ημέρες εναντίον μονάδας αφαλάτωσης στο μικρό κράτος της ερήμου, το οποίο καλύπτει περίπου το 90% των αναγκών του σε πόσιμο νερό μέσω αφαλάτωσης.

Παράλληλα, σύμφωνα με την Πυροσβεστική Δύναμη του Κουβέιτ, αρκετοί πυροσβέστες και ένας εργαζόμενος τραυματίστηκαν ενώ επιχειρούσαν να κατασβέσουν δύο ακόμη πυρκαγιές που προκλήθηκαν από ιρανικά πλήγματα. Το Κουβέιτ έκλεισε προσωρινά τον εναέριο χώρο του λόγω της απειλής πυραυλικών επιθέσεων, ενώ η Kuwait Airways ανακοίνωσε ότι αναπροσαρμόζει το μεγαλύτερο μέρος των πτήσεών της από και προς την πρωτεύουσα.

Την ίδια ώρα, το Ιράκ ανακοίνωσε ότι κατέρριψε μη επανδρωμένα επιθετικά αεροσκάφη πάνω από την πόλη Ερμπίλ. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Ιορδανίας Petra μετέδωσε ότι τα συστήματα αεράμυνας της χώρας αναχαίτισαν ιρανικούς πυραύλους, ενώ σειρήνες αεροπορικού συναγερμού ήχησαν επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της ημέρας στο Μπαχρέιν και το πρωί στη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με τις κυβερνήσεις των δύο χωρών.

Ο γενικός γραμματέας του εξαμελούς Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), Τζάσεμ Μοχάμεντ αλ Μπουνταΐουι, κατηγόρησε το Ιράν για εγκλήματα πολέμου εξαιτίας των επιθέσεων σε υποδομές και εγκαταστάσεις πολιτικού χαρακτήρα.

Αμερικανικά πλήγματα σε υποδομές στο Ιράν

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου ότι, για έβδομη διαδοχική νύχτα, πραγματοποίησε επιδρομές εναντίον «θέσεων επιτήρησης, στρατιωτικών υποδομών εφοδιαστικής υποστήριξης, υπόγειων αποθηκών όπλων και ναυτικών δυνατοτήτων» του Ιράν.

Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα έπληξαν εγκατάσταση ηλεκτροδότησης και μονάδα αφαλάτωσης στη νότια επαρχία Χορμοζγκάν. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA μετέδωσε ότι η μονάδα αφαλάτωσης Bonji καταστράφηκε, με αποτέλεσμα περίπου 10.000 άνθρωποι να μείνουν χωρίς υδροδότηση, ενώ ζημιές υπέστη και μονάδα αφαλάτωσης στη στρατηγικής σημασίας νήσο Κεσμ, εντός του Στενού του Ορμούζ.

Κατά το IRNA, οι νυχτερινές επιδρομές προκάλεσαν ζημιές σε δύο σήραγγες και μία γέφυρα, διακόπτοντας την κυκλοφορία στον κύριο οδικό άξονα που οδηγεί στο Μπαντάρ Αμπάς, το μεγαλύτερο λιμάνι του Ιράν, το οποίο βρίσκεται κοντά στο στενότερο σημείο του Στενού του Ορμούζ. Το πρακτορείο πρόσθεσε ότι συνολικά τρεις γέφυρες επλήγησαν το Σάββατο, μεταξύ αυτών και μία στον δρόμο προς το Μπαντάρ Αμπάς.

Για πρώτη φορά από την έναρξη των αμερικανικών επιδρομών, το Ιράν παραδέχθηκε την Παρασκευή ότι σημειώθηκαν «επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές», με το υπουργείο Ενέργειας να καλεί τους κατοίκους των νότιων επαρχιών, που πλήττονται από ακραίο καύσωνα, να περιορίσουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, δεν διευκρίνισε ποιες εγκαταστάσεις επλήγησαν.

Οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι τουλάχιστον 50 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 500 έχουν τραυματιστεί από αμερικανικά πλήγματα τις τελευταίες τρεις εβδομάδες, μεταξύ των οποίων οκτώ άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους σε επίθεση εναντίον γέφυρας την Παρασκευή.

Αντιπαράθεση ΗΠΑ - Ιράν για τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ

Το Ιράν έκλεισε ουσιαστικά το Στενό του Ορμούζ για τη ναυσιπλοΐα μετά την έναρξη του πολέμου, που πυροδοτήθηκε από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στις 28 Φεβρουαρίου. Η εξέλιξη αυτή εκτόξευσε τις τιμές του πετρελαίου και έδωσε στην Τεχεράνη σημαντικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.

Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι το Στενό πρέπει να βρίσκεται υπό τον αποκλειστικό έλεγχό της και ότι τα πλοία που το διασχίζουν οφείλουν να καταβάλλουν τέλη στο Ιράν, παρότι η διεθνής κοινότητα το αντιμετωπίζει εδώ και δεκαετίες ως διεθνή θαλάσσια οδό.

Τις τελευταίες ημέρες, το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον πλοίων, ενώ η ναυτιλιακή κίνηση μέσω του Στενού υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών εβδομάδων, σύμφωνα με διεθνή υπηρεσία παρακολούθησης της εμπορικής ναυτιλίας.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επαναφέρει τις απειλές για πλήγματα σε σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και γέφυρες στο Ιράν, επιδιώκοντας να αναγκάσει την Τεχεράνη να χαλαρώσει τον έλεγχό της στο Στενό του Ορμούζ. Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επανέφεραν την περασμένη εβδομάδα τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, με στόχο να διακόψουν τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου.

Αν και ολοένα μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας της περιοχής μεταφέρεται μέσω αγωγών, οι διαθέσιμες υποδομές δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τη σημαντική μείωση των θαλάσσιων μεταφορών.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν σε διαπραγματεύσεις με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Πλέον, ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με πολιτικές πιέσεις να τερματίσει τη σύγκρουση και να αποφύγει έναν παρατεταμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τον οποίο είχε δεσμευθεί προεκλογικά ότι δεν θα επέτρεπε.


 

Πηγή: skai.gr