Καθώς η ακροδεξιά κερδίζει έδαφος στη Γερμανία, οι πολίτες έρχονται αντιμέτωποι με το σκοτεινό ναζιστικό παρελθόν. Μέσω νέων ψηφιακών βάσεων δεδομένων, οι πολίτες έρχονται πλέον πρόσωπο με πρόσωπο με οικογενειακά μυστικά που έμεναν καλά κρυμμένα για δεκαετίες, αντικρίζοντας την ιστορία των προγόνων τους.
Το CNN μίλησε με τον Γερμανό πολιτικό επιστήμονα Γιούργκεν Φάλτερ, ο οποίος αφιέρωσε μεγάλο μέρος της καριέρας του στο να μελετά τα μητρώα των μελών του ναζιστικού κόμματος, ενώ έχει γράψει βιβλίο και για την άνοδο του Αδόλφου Χίτλερ.
Ο ίδιος είχε αναζητήσει παλιότερα αρχεία για τη μητέρα του, τα οποία φυλάσσονταν στη Γερμανία και περιείχαν μεταπολεμικά ερωτηματολόγια. Από αυτά είχε διαπιστώσει πως η μητέρα του είχε απαλλαγεί από κάθε κατηγορία για στήριξη του καθεστώτος. Εάν η ηγεσία των Συμμάχων ανακάλυπτε τότε πως κάποιος είχε κάνει ψευδή δήλωση, του επιβαλλόταν η θανατική ποινή.
Έτσι, όταν γερμανικές εφημερίδες ξεκίνησαν πρόσφατα τη λειτουργία βάσεων δεδομένων με δυνατότητα αναζήτησης μελών του ναζιστικού κόμματος, ο Φάλτερ δήλωσε ότι έμεινε «περισσότερο από έκπληκτος» όταν ανακάλυψε ότι το όνομα της μητέρας του εμφανιζόταν στα παλιά αρχεία. Αυτό ήταν ένα μυστικό που προφανώς είχε κρατήσει κρυφό ακόμη και από την ίδια της την οικογένεια.
«Λαμβάνοντας υπόψη τον συνολικό χαρακτήρα, τη νοοτροπία και τις πολιτικές πεποιθήσεις της μητέρας μου ως φιλελεύθερης καθολικής, ήταν αδιανόητο να είχε ενταχθεί στο NSDAP (Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Εργατικό Κόμμα) το 1940, σε ηλικία 23 ετών. Ωστόσο, αυτό καταγράφεται στο αρχείο καρτελών, το οποίο υποδηλώνει ότι πιθανότατα ήταν όντως μέλος», δήλωσε ο Φάλτερ, ανώτερος ερευνητικός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Johannes Gutenberg.
«Ποτέ δεν το ανέφερε αυτό στην οικογένεια. Αν ο πατέρας μου, που ήταν αρραβωνιασμένος μαζί της εκείνη την εποχή, το είχε μάθει, ως ένθερμος αντίπαλος του εθνικοσοσιαλισμού που είχε φυλακιστεί από τη Γκεστάπο, πιθανότατα θα είχε διαλύσει τον αρραβώνα», σημείωσε.
Η συγκλονιστική ανακάλυψη του Φάλτερ δείχνει πώς τα αρχεία που είναι πλέον προσβάσιμα στο κοινό αναδιαμορφώνουν την αντίληψη των Γερμανών για τις ρίζες τους. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο που η υποστήριξη προς τις ακροδεξιές δυνάμεις παραμένει υψηλή στη χώρα, η οποία διαχρονικά επιδιώκει να αντιμετωπίσει το ναζιστικό παρελθόν της.
«Τι έκαναν οι παππούδες και οι γιαγιάδες σας τη ναζιστική εποχή;»
Εκατομμύρια καρτέλες, οι οποίες κάποτε υπόκειντο στους αυστηρούς γερμανικούς νόμους περί προστασίας της ιδιωτικής ζωής κάνοντας την πρόσβαση μια χρονοβόρα διαδικασία, είναι πλέον εύκολα διαθέσιμες στο διαδίκτυο από τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης, αφού παραχωρήθηκαν από τα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ.
«Τι έκαναν οι παππούδες και οι γιαγιάδες σας τη ναζιστική εποχή;» ρωτά τους αναγνώστες του το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel. «Ερευνήστε εδώ την ιστορία της οικογένειάς σας σε σχέση με το NSDAP», προτρέπει η εφημερίδα Die Zeit.
Η άνοδος των βάσεων δεδομένων έρχεται σε μια στιγμή πολιτικής αντιπαράθεσης. Το ακροδεξιό κόμμα της Γερμανίας «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) απορρίπτει την παραδοσιακή «κουλτούρα μνήμης» της χώρας, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να ξεπεραστεί το ιστορικό αίσθημα ενοχής και η κοινωνία να επικεντρωθεί στην εθνική υπερηφάνεια.
Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο δισεκατομμυριούχος Ίλον Μασκ, ο οποίος είχε διατελέσει ανώτερος σύμβουλος του Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε πέρυσι σε μια συγκέντρωση του AfD ότι η χώρα «εστιάζει υπερβολικά στην ενοχή του παρελθόντος» και ότι τα παιδιά δεν πρέπει να θεωρούνται υπεύθυνα για τις «αμαρτίες των προπάππων τους».
Οι νέες βάσεις δεδομένων, ωστόσο, λειτουργούν αντίθετα προς αυτές τις εκκλήσεις, ενθαρρύνοντας τους Γερμανούς να εξετάσουν τη σχέση των οικογενειών τους με τον ναζισμό. Αν και τα αρχεία δεν αναφέρουν τον λόγο για τον οποίο ένα άτομο προσχώρησε στους ναζί, οι ερευνητές σημειώνουν ότι η ημερομηνία εγγραφής προδίδει πολλά.
«Πριν από το 1933, ήταν πιθανότατα θέμα πεποιθήσεων. Μετά το 1933 και την ίδρυση του Τρίτου Ράιχ, υπήρχαν πάρα πολλοί οπορτουνιστές που προσχώρησαν στο κόμμα για πιο εγωιστικούς λόγους: για να πάρουν προαγωγή, για να αποκομίσουν οικονομικά οφέλη ή και για να προστατεύσουν κάποιο μέλος της οικογένειάς τους», εξήγησε ο Φάλτερ, ο οποίος αναλύει αυτά τα κίνητρα στο βιβλίο του «Οι σύντροφοι του Χίτλερ στο κόμμα».
Αξίζει να σημειωθεί ότι στις τελευταίες ημέρες του πολέμου, οι ναζί προσπάθησαν να καταστρέψουν τη συγκεκριμένη τεράστια συλλογή δελτίων μέλους μεταφέροντάς την σε ένα εργοστάσιο κοντά στο Μόναχο. Οι ιστορικές αποδείξεις σώθηκαν την τελευταία στιγμή χάρη στον ιδιοκτήτη του εργοστασίου, ο οποίος ενημέρωσε έγκαιρα τον αμερικανικό στρατό.
Καταρρίπτοντας τον μύθο του «καλού παππού»
Η μηχανή αναζήτησης του Der Spiegel κατέχει εδώ και εβδομάδες εξέχουσα θέση στην ιστοσελίδα του, με το περιοδικό να αναφέρει ότι έχει λάβει ήδη χιλιάδες μηνύματα από αναγνώστες που εντόπισαν συγγενείς τους στα αρχεία. Ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτό σηματοδοτεί μια νέα φάση της «Vergangenheitsbewältigung» – της γερμανικής έννοιας για την «εξιλέωση και διαχείριση του παρελθόντος».
Αυτή η νέα φάση μετατοπίζει το βάρος από την εθνική ιστορία στην ίδια την οικογενειακή μνήμη.
«Για δεκαετίες, εκατομμύρια Γερμανοί ήθελαν να πιστεύουν ότι οι οικογένειές τους δεν είχαν εμπλακεί στη βία και στα εγκλήματα των ναζί. Τώρα, 80 χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, πολλοί αρχίζουν να αμφισβητούν εκ νέου τα ταμπού και τους οικογενειακούς μύθους», επεσήμανε στο CNN δημοσιογράφος του Der Spiegel.
Ο Μίκελ Ντακ, αναπληρωτής καθηγητής γερμανικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Ρόουαν των ΗΠΑ, εξήγησε ότι ενώ τις δεκαετίες του '60 και του '70 έγινε μεγάλος απολογισμός σε εθνικό επίπεδο, σε ατομικό επίπεδο οι προσπάθειες ήταν ελάχιστες.
«Πολλές οικογένειες βασίζονταν στην προφορική μνήμη, σε ιστορίες δηλαδή που μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά και οι οποίες υποστήριζαν ότι οι πρόγονοί τους δεν είχαν σχέση με τον ναζισμό. Αυτό όμως έρχεται σε άμεση αντίθεση με τα επίσημα στοιχεία», σημείωσε ο Ντακ, παραπέμποντας και στη γνωστή κοινωνιολογική μελέτη του 2002 με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ο παππούς δεν ήταν ναζί». Η μελέτη εκείνη είχε δείξει πώς οι παλαιότερες γενιές ωραιοποιούσαν το παρελθόν τους, αυτοπαρουσιαζόμενοι ως ήρωες ή θύματα, κάτι που πλέον καταρρίπτεται από τα έγγραφα.
Ανάχωμα στην ακροδεξιά;
Καθώς το AfD αποτελεί πλέον το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα στο γερμανικό κοινοβούλιο κατέχοντας 152 έδρες, ο Ντακ πιστεύει ότι η πρόσβαση στα αρχεία μπορεί να λειτουργήσει ως πολιτικό ανάχωμα.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Φάλτερ εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός για το αν η συζήτηση αυτή θα σταματήσει την άνοδο της ακροδεξιάς. «Θα ωθήσει σίγουρα τους ανθρώπους να σκεφτούν για άλλη μια φορά πώς ήταν δυνατόν να υπάρχουν τόσα πολλά μέλη των ναζί ανάμεσα στους προγόνους μας», εκτιμά.
Επιμέλεια: Αναστασία Κιτσικώστα
- Ισραηλινά πλήγματα κατά της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο – Ιράν: Πλήρη αποχώρηση του Ισραήλ για συμφωνία με ΗΠΑ
- Το Ιράν επιμένει για τον Λίβανο: Πλήρης αποχώρηση του Ισραήλ για τελική συμφωνία με ΗΠΑ
- «Συλλάβετε τον τραμπούκο»: Ρεπουμπλικανός ζητά τη σύλληψη του Βενεζουελάνου ΥΠΕΣ μετά τη παρεμπόδιση διασωστών
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
