Της Λυγερής Γιαννουλάκη
Είκοσι πέντε χρόνια έχουν περάσει από την έναρξη του πολέμου στο Αφγανιστάν και πέντε από την τυπική ολοκλήρωσή του.
Πρόκειται για μια σύγκρουση που απασχόλησε τη διεθνή σκηνή για δύο ολόκληρες δεκαετίες. Σε μια περίοδο κατά την οποία η Μέση Ανατολή φλέγεται ξανά, η 20χρονη ιστορία του πολέμου στο Αφγανιστάν προσφέρει πολύτιμα διδάγματα για το σήμερα.
Από τους Δίδυμους Πύργους στην Καμπούλ
Αφορμή για την επέμβαση των ΗΠΑ αποτέλεσαν τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, με την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους. Έναν μήνα μετά, τον Οκτώβριο του 2001, ξεκίνησε ο μακροβιότερος πόλεμος που έχουν διεξάγει οι ΗΠΑ, που ονομάστηκε «Πόλεμος κατά της Τρομοκρατίας».
Διαβάστε εδώ όλες τις εξελίξεις για την κρίση στη Μέση Ανατολή
Από τους Δίδυμους Πύργους στην Καμπούλ
Λίγους μήνες μετά, το 2002, ιδρύθηκε η «Αφγανική Μεταβατική Διοίκηση», ενώ άλλαξε και η σημαίας της χώρας, τον Φεβρουάριο. Η επόμενη χρονιά χαρακτηρίστηκε από την αναδιοργάνωση και την ενίσχυση των Ταλιμπάν στη χώρα της Μέσης Ανατολής.
Το 2004, η προσοχή στράφηκε κυρίως, στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας. Ειδικότερα, ήταν η χρονιά ίδρυσης της «Ισλαμικής Δημοκρατία του Αφγανιστάν», καθώς και των προεδρικών εκλογών της 9ης Οκτωβρίου, με νικητή τον Χαμίντ Καρζάι.
Το 2005 διεξήχθησαν τον Σεπτέμβριο οι πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την πτώση των Ταλιμπάν.
Νωρίτερα, τον Φεβρουάριο, ο γερουσιαστής των ΗΠΑ Τζον Μακέιν ζήτησε τη δημιουργία μόνιμων αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στο Αφγανιστάν, ενώ το 2006, τον Ιούλιο, λαμβάνει χώρα η μάχη του Panjwaii ανάμεσα σε Ταλιμπάν και τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ.
Αναζωπύρωση των συγκρούσεων
Το 2007 σημαδεύτηκε από νέες συγκρούσεις και επιχειρήσεις, με επίκεντρο κυρίως την επαρχία Helmand, όπου την άνοιξη έλαβε χώρα η βρετανική επιχείρηση «Silver». Από τις 15 ως τις 19 Ιουνίου διεξήχθη η μάχη της Chora και τέσσερις μήνες μετά, τον Δεκέμβριο έγιναν σφοδρές μάχες στην περιοχή Musa Qala μεταξύ Ταλιμπάν και αφγανικών/διεθνών δυνάμεων.
H σύγκρουση ανάμεσα στις δυνάμεις του ΝΑΤΟ και στους Ταλιμπάν εισήλθε σε νέα φάση το 2008, όταν βρέθηκαν στο επίκεντρο των εξελίξεων οι βομβιστικές επιθέσεις και οι απώλειες αμάχων. Τον Ιούλιο οι Βρετανικές ειδικές δυνάμεις σκοτώνουν τον Mullah Bishmullah, έναν από τους ηγέτες των Ταλιμπάν.
Την επόμενη χρονιά, στις 20 Αυγούστου 2009, διεξήχθησαν προεδρικές εκλογές, από τις οποίες επανεκλέχθηκε ο Χαμίντ Καρζάι.
Το 2010, στις 18 Σεπτεμβρίου διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές. Νωρίτερα, τον Ιανουάριο, πραγματοποιήθηκε η Διεθνής Διάσκεψη του Λονδίνου, ενώ την ίδια χρονιά, η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ έθεσε ως χρονικό ορίζοντα το 2014 για τη σταδιακή απεμπλοκή των διεθνών δυνάμεων από τη χώρα.
H εξόντωση του Οσάμα μπιν Λάντεν
Το 2011 αποτέλεσε χρονιά-ορόσημο για το Αφγανιστάν, με σημαντικές πολιτικές εξελίξεις. Πιο συγκεκριμένα, τον Ιανουάριο η πλειοψηφία των εκλεγμένων βουλευτών συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν αν θα προχωρήσουν στην έναρξη των εργασιών του κοινοβουλίου, παρά την αντίθετη απόφαση του προέδρου Χαμίντ Καρζάι. Τον Μάιο επιβεβαιώθηκε ότι ο Οσάμα μπιν Λάντεν σκοτώθηκε από τις αμερικανικές δυνάμεις στο Πακιστάν.
Στις αρχές της επομένης χρονιάς, τον Φεβρουάριο του 2012, έγιναν διαδηλώσεις ενάντια στην καύση του Κορανιού από Αμερικανούς στρατιώτες. Ειδικότερα, στις 22 Φεβρουαρίου, Αμερικανοί στρατιώτες στη βάση Μπάγκραμ κατέστρεψαν αντίτυπα του Κορανίου που είχαν χρησιμοποιηθεί από κρατούμενους Ταλιμπάν για να γράφουν μηνύματα μεταξύ τους. Την 1 Μαΐου ΗΠΑ και Αφγανιστάν υπέγραψαν τη Συμφωνία Στρατηγικής Συνεργασίας. Στις 21 και 22 Ιουνίου λαμβάνει χώρα η ομηρία 50 ατόμων από τους Ταλιμπάν στη λίμνη Qargha, εκ των οποίων οι 21 σκοτώθηκαν.
Η νέα πραγματικότητα
Το 2013 το ενδιαφέρον στράφηκε στη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στην αφγανική κυβέρνηση. Στις 16 Ιανουαρίου τα κεντρικά γραφεία της Αφγανικής Εθνικής Διεύθυνσης Ασφαλείας στην Καμπούλ δέχονται επίθεση από ομάδα βομβιστών αυτοκτονίας, ενώ λίγο καιρό μετά, στις 25 Μαρτίου, οι ΗΠΑ συμφώνησαν να παραδώσουν τη φυλακή Bagram, στην κυβέρνηση της χώρας. Την επομένη, η Αυστραλία ανακοίνωσε ότι θα κλείσει τη βάση της στο Tarinkot. Στις 23 Μαΐου ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα ανακοίνωσε ότι «ο Πόλεμος κατά της Τρομοκρατίας τελείωσε».
Το 2014 αποτέλεσε σημείο καμπής για τη διεθνή παρουσία στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση της αποστολής και στη συνέχεια τη διάλυση της ISAF. Ωστόσο, ορισμένα στρατεύματά της παρέμειναν και είχαν συμβουλευτικό ρόλο. Στις αρχές Απριλίου, δύο μέλη του Associated Press δέχονται πυρά από Αφγανό που φορούσε αστυνομική στολή στο Khost. Στις 5 Απριλίου διεξάγονται προεδρικές εκλογές και στις 12 Ιουλίου γίνεται επανακαταμέτρηση των ψήφων.
Η σύγκρουση συνεχίζεται
Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής της ISAF, οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν. Την Πρωτοχρονιά του 2015 ιδρύθηκε η «Αποστολή Αποφασιστική Υποστήριξης» (RSM). Στις αρχές Οκτωβρίου αεροσκάφος της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ επιτέθηκε στο Κέντρο Τραύματος της οργάνωσης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (MSF) στην Κουντούζ. Σημειώνεται πως σύμφωνα με τον ΟΗΕ, εκείνη τη χρονιά σκοτώθηκαν 11.000 άμαχοι, αριθμός-ρεκόρ από το 2009.
Οι συγκρούσεις ανάμεσα στις δυνάμεις του ΝΑΤΟ και του Ταλιμπάν συνεχίστηκαν και τη νέα χρονιά. Συγκεκριμένα, τον Απρίλιο του 2016, στο πλαίσιο της εαρινής επίθεσης, οι Ταλιμπάν, πραγματοποίησαν επιθέσεις στην Καμπούλ, σκοτώνοντας 71 άτομα και τραυματίζοντας περισσότερους από 360 ανθρώπους. Την τελευταία ημέρα του χρόνου, Αμερικανοί στρατιώτες αποχωρούν από το Αφγανιστάν μετά από 15 χρόνια.
Οι αποτυχημένες προσπάθειες ειρήνευσης
Το 2017 σημαδεύτηκε από την εκ νέου κλιμάκωση συγκρούσεων. Ο νέος Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διεύρυνε την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο Αφγανιστάν. Στις 31 Μαΐου, πραγματοποιείται βομβιστική επίθεση με φορτηγό σε πολυσύχναστο σταυροδρόμι στην Καμπούλ, κοντά στη Γερμανική πρεσβεία κατά τη διάρκεια ώρας αιχμής, με 150 νεκρούς και 413 τραυματίες.
Η επίθεση ήταν η φονικότερη που έχει συμβεί ποτέ στην Καμπούλ.
Το 2018 συνεχίστηκαν οι συγκρούσεις, με 10.993 θύματα μεταξύ των αμάχων, αριθμό-ρεκόρ, σύμφωνα με την «Αποστολή Βοήθειας του ΟΗΕ στο Αφγανιστάν» (UNAMA). Την 27η Φεβρουαρίου 2018 ο Αφγανός Πρόεδρος Ασράφ Γκάνι πρότεινε στους Ταλιμπάν να προσχωρήσουν σε διάλογο για ειρήνη άνευ όρων, με αντάλλαγμα τη νομιμοποίησή τους και την απελευθέρωση των κρατουμένων τους. Τον Οκτώβριο του ίδου έτους διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές.
Η σύγκρουση δεν αποκλιμακώθηκε και με τη νέα χρονιά.
Στις 20 Απριλίου 2019 έλαβε χώρα επίθεση αυτοκτονίας στο υπουργείο Επικοινωνιών στην Καμπούλ, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 12 ανθρώπων, των πέντε δραστών, τεσσάρων αμάχων και τριών αστυνομικών. Το ISIS-K ανέλαβε αργότερα την ευθύνη. Λίγες ημέρες μετά, στις 3 Μαΐου, οι Ταλιμπάν απέρριψαν την κατάπαυση του πυρός κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού που προτάθηκε από μια εθνική συνέλευση στην Καμπούλ.
Η τελευταία πράξη
Το 2020 οι στρατιωτικές εξελίξεις έλαβαν χώρα υπό τη σκιά της πανδημίας COVID-19, ενώ υπογράφεται συμφωνία ανακωχής μεταξύ Ταλιμπάν και δυνάμεων του ΝΑΤΟ. Στις 13 Απριλίου 2021, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, ανακοίνωσε σχέδια για την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν έως τις 11 Σεπτεμβρίου.
Στις 2 Ιουλίου Γερμανία και Ιταλία αποσύρουν τα στρατεύματά τους. Οι αμερικανικές δυνάμεις εγκαταλείπουν την Αεροπορική Βάση Μπαγκράμ, παραδίδοντάς τη στις Αφγανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Τον Αύγουστο το 2021, τα στρατεύματα τον ΗΠΑ αποχωρούν οριστικά από τη χώρα.
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.