Του Νικόλα Μπάρδη
Περίπου 27 χιλιόμετρα έξω από την πόλη των Ιωαννίνων βρίσκεται το γραφικό χωριό της Ζίτσας, που είναι γνωστό για το περίφημο κρασί του.
Η Ζίτσα είναι χτισμένη σε υψόμετρο 680 μέτρων και αριθμεί περίπου 450 μόνιμους κατοίκους. Ιδρύθηκε τα τέλη του Μεσαίωνα, πιθανότατα λίγο πριν ή μετά το ξεκίνημα του 15ου αιώνα. Η πρώτη αναφορά σε αυτήν γίνεται στο Χρονικό των Ιωαννίνων, σε γεγονότα του έτους 1382, δε γίνεται όμως σαφές από τα συμφραζόμενα εάν πρόκειται για αμυντική θέση ή ήδη οργανωμένο χωριό.
Για την ονομασία της έχουν διατυπωθεί τρεις θεωρίες. Σύμφωνα με τον τοπικό θρύλο η πρώτη κάτοικος του χωριού ήταν μία κοπέλα ονόματι Ζωίτσα, η οποία εντόπισε εκεί μία πηγή με τρεχούμενο νερό. Μία άλλη θεωρία υποστηρίζει, πως η λέξη είναι σλάβικη και σημαίνει «ψυχή», αλλά και «σύνορο». Μάλιστα, κοντά στα Σκόπια υπάρχει ακόμη και σήμερα ένα σέρβικο μοναστήρι με το ίδιο όνομα, όπου είχε στεφτεί βασιλιάς ο Στέφανος Δουσάν, ιδρυτής του οίκου που εξουσίαζε το Δεσποτάτο της Ηπείρου στο Β΄ μισό του 14ου αιώνα. Τέλος, στα τούρκικα συναντούμε τη λέξη şişa, που σημαίνει «φιάλη» ή «παγούρι».
Το χωριό απελευθερώθηκε μαζί με τα Ιωάννινα το 1913 στα πλαίσια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. Ακόμη και σήμερα παραμένει κεφαλοχώρι της περιοχής, δυτικά των Ιωαννίνων, στεγάζοντας πλήθος δημοσίων υπηρεσιών, ενώ το 2010 η ΕΜΥ εγκατέστησε εκεί μετεωρολογικό σταθμό. Στεγάζει, επίσης, τη Βαδόκειο Βιβλιοθήκη με συλλογή περίπου 3.000 τόμων, καθώς και Δημοτική Πινακοθήκη. Η τελευταία αποτελεί δημιούργημα του ζωγράφου Κώστα Μαλάμου (1913-2007), γεννημένου στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, που όμως μεγάλωσε στη Ζίτσα. Ο καλλιτέχνης δώρισε την προσωπική συλλογή του με έργα σύγχρονης ελληνικής χαρακτικής.
Οι περισσότεροι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται με την αμπελουργία και την κτηνοτροφία, ενώ στο πρόσφατο παρελθόν είχαν ασχοληθεί και με την εξόρυξη του μαρμάρου. Η αστυφιλία και οι οικονομικές δυσκολίες έχουν ωθήσει τα τελευταία χρόνια πολύ κόσμο να αναζητήσει ένα καλύτερο αύριο σε άλλα μέρη, με αποτέλεσμα τα χωριά της περιοχής να ερημώνουν. Τα σχολεία κλείνουν το ένα μετά το άλλο, τα σπίτια αδειάζουν και οι νέοι δεν έχουν κίνητρα για να παραμείνουν στη γενέτειρά τους. Όμως, παρά τις δυσκολίες, οι κάτοικοι της Ζίτσας αποφάσισαν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους και να δράσουν, για να μη σβήσει το χωριό τους από τον χάρτη.
Δημιούργησαν, λοιπόν, μία ομάδα και άρχισαν να καταγράφουν τα άδεια σπίτια του χωριού, ώστε σε δεύτερο χρόνο να τα προβάλλουν σε οικογένειες που ενδιαφέρονται να κάνουν εκεί ένα νέο ξεκίνημα. Συνάμα, προσπαθούσαν να βρουν και νέες θέσεις εργασίας, γι’ αυτό και απευθύνθηκαν στις τοπικές βιομηχανίες, οι οποίες αγκάλιασαν το όραμά τους. Σήμερα βρίσκονται πολύ κοντά για να μετακομίσει στο χωριό η πρώτη οικογένεια, ενώ ήδη έχουν βρει και δουλειά για το ένα μέλος της, και όλο το χωριό θα συνεισφέρει οικονομικά την πρώτη περίοδο της μετεγκατάστασής τους εκεί. Παράλληλα, δράσεις γαστρονομικού τουρισμού φέρνουν επισκέπτες στο χωριό, από την Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό, και το εντάσσουν στους ανερχόμενους τουριστικούς προορισμούς της Ηπείρου.
Η Ζίτσα Ιωαννίνων δίνει το καλό παράδειγμα, που θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο και για άλλα ελληνικά χωριά που κινδυνεύουν να ερημώσουν. Η ελληνική επαρχία πρέπει να παραμείνει ζωντανή και το κράτος οφείλει να υποστηρίξει έμπρακτα τις προσπάθειές τους για μία καλύτερη διαβίωση. Σίγουρα η ζωή στο χωριό δεν είναι εύκολη, αλλά, όπως μας δείχνει και η Ζίτσα, έχει κάποιες ποιότητες που δύσκολα συναντάς στις μεγαλουπόλεις…
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.