ΚΑΙΡΟΣ

«Γουρνοχαρά» σήμερα στα χωριά του κάμπου της Καρδίτσας - Βίντεο

Your browser doesn’t support HTML5 audio

Μεγάλη γιορτή σήμερα για τα «καραγκουνοχώρια»

Μεγάλη γιορτή είναι σήμερα για τα χωριά του κάμπου της Καρδίτσας, κυρίως τα «καραγκουνοχώρια» - ή «ήταν» μέχρι και πέρσι, πριν τις καταστροφικές πλημμύρες της κακοκαιρίας Daniel. Ωστόσο, οι κάτοικοι, γυρεύοντας μία «ανάσα» χαράς θα προσπαθήσουν και φέτος να γιορτάσουν το έθιμο της «Γουρνοχαράς». 

«Τα περισσότερα από τα έθιμα και δρώμενα των Χριστουγέννων έχουν τις ρίζες τους στο μακρινό παρελθόν της Ελλάδας» τονίζει στο Αθηναϊκό -Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η εκπαιδευτικός Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά, ερευνήτρια τοπικής ιστορίας και λαογραφίας, η οποία γεννήθηκε και έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής της στην Κρανιά, ένα χωριό του κάμπου της Καρδίτσας, μιλώντας για τα έθιμα και τα δρώμενα των Χριστουγέννων.

Για τον τρόπο εορτασμού των Χριστουγέννων πριν από τις καταστροφές, περιγράφει  αναλυτικά τη «γουρνουχαρά» την οποία περίμεναν με αγωνία παλαιότερα.

 Πιο αναλυτικά τονίζει η Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά:

«Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά έθιμα που έφτασε μέχρι τις μέρες μας σε κάποια χωριά. Τη δεύτερη ή τρίτη μέρα των Χριστουγέννων τα περισσότερα σπίτια των καραγκούνηδων ήταν επί ποδός, μας λέει η εκπαιδευτικός, γιατί είχαν την γουρνουχαρά.

 Το σφάξιμο και το συμμάζεμα του γουρουνιού ήταν μια ιεροτελεστία. Από νωρίς το πρωί 4-5 άνδρες και άλλες τόσες γυναίκες, συνήθως συγγενείς ή φίλοι των νοικοκύρηδων, κατέφταναν στο σπίτι για να βοηθήσουν, γιατί μια μόνη οικογένεια δεν μπορούσε να τα βγάλει πέρα. 

Όλα τα σύνεργα για το σφάξιμο του γουρουνιού ήταν έτοιμα από την προηγούμενη μέρα, οι κατσαρόλες για το καυτό νερό όπου βουτούσαν το κεφάλι και τα πόδια για το μάδημα, καθώς και το μεγάλο καλογανωμένο καζάνι, όπου θα έλιωναν τον παστό για να πάρουν τη λίπα και τις τσιγαρίδες.

«Η νοικοκυρά, όταν έσφαζαν το γουρούνι, έπαιρνε μια φτυαριά κάρβουνα, έριχνε το θυμίαμα και το έδινε στον αφέντη του σπιτιού ο οποίος, αφού θυμιάτιζε όλους τους παραβρισκόμενους, το έριχνε στον λαιμό του γουρουνιού. Πίστευαν με αυτόν τον τρόπο πως θα έχουν την ευλογία του Χριστού και θα έδιωχναν μακριά τους καρκάντζαλους που μαγάριζαν το κρέας και τα άλλα φαγώσιμα. Έχω έντονα χαραγμένη στη μνήμη μου, τη γιαγιά μου Βασιλική και τη μάνα μου Σταυρούλα, σημειώνει η ερευνήτρια, που έριχναν στη φωτιά αλάτι και θυμίαμα καθ’ όλη τη διάρκεια του δωδεκαημέρου, για να κρατήσουν μακριά από το σπίτι μας τους καλικάντζαρους.

Μόλις τελείωνε το συμμάζεμα του γουρουνιού, οι άνδρες και οι γυναίκες έφευγαν για τα σπίτια τους. Οι άνδρες όμως με τα καλά τους ρούχα ξαναγύριζαν στο σπίτι που είχε τη γουρνουχαρά και εκεί στήνονταν ένα πλούσιο τραπέζι με τυρόπιτες, τηγανιά, ψητό χοιρινό στα κάρβουνα, κρασί από το αμπέλι και τραγούδια μέχρι αργά το βράδυ.

Τίποτε δεν πετούσαν από το χοιροσφάι. Με το κεφάλι και τα πόδια έκαναν τον πατσά, με τα εντόσθια, το κρέας και τα ψιλοκομμένα πράσα γέμιζαν τα λουκάνικα και με σκέτο κρέας ετοίμαζαν την τηγανιά. 

Με το δέρμα έφτιαχναν τα γουρνουτσάρουχα ή τα σαμάρια των ζώων. Με τη φούσκα του γουρουνιού τα παιδιά είχαν μια πρώτης τάξεως μπάλα, αντικαθιστώντας για λίγο καιρό μ’ αυτή που συνήθως έκαναν με υφασμάτινα κουρέλια.

Ένα μέρος από όλα αυτά θα έδιναν στο φτωχό, στο γείτονα που του ψόφησε το γουρούνι και τον ξενιτεμένο. 

Από το μπροστινό μέρος, τον «αετό» και τη σπλήνα, έκαναν την «πρόβλεψη του καιρού», κάτι που ασφαλώς τους ενδιέφερε και για τα ζώα, το πώς θα ξεχειμωνιάσουν αλλά και για τις νέες καλλιέργειες που θα ξεκινούσαν.

Σειρά και τάξη είχαν και στην κατανάλωσή του. Πρώτα τα εντόσθια με τις τηγανιές, μια και δεν διατηρούνται πολύ, μετά ο πατσάς, το κρέας με οικονομία και τα λουκάνικα, το πιο καλό φαγητό, που διατηρούνταν για μεγάλο χρονικό διάστημα και φυσικά μετά τα Φώτα, αφού έπρεπε να τα φωτίσει πρώτα ο παπάς».
Μιλώντας επίσης, στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η εκπαιδευτικός Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά, τονίζει πως «οι άνθρωποι παλαιότερα, και ιδιαίτερα αυτοί που κατοικούσαν στα χωριά, ζούσαν έντονα τις μέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Ωστόσο σήμερα, εξηγεί, πως σε πολλά χωριά του κάμπου της Καρδίτσας δύσκολα θα πάρει σάρκα και οστά το έθιμο της γουρνουχαράς, διότι οι άνθρωποι αναγκάστηκαν να μετακομίσουν, λόγω των καταστροφικών πλημμυρών σε άλλες περιοχές και οι περισσότεροι ως φιλοξενούμενοι φίλων ή συγγενών μέχρι σήμερα. Εξάλλου τα ζώα, που είχαν στα σπίτια τους έχουν πνιγεί και ανάμεσα σ’ αυτά και το γουρούνι που το προόριζαν για τα Χριστούγεννα».
 

Πηγή: skai.gr