Του Χρυσόστομου Τσούφη
Από χθες 16 Σεπτεμβρίου η Ελλάδα έχει – στην υπερβολή του – έναν σχεδόν καινούριο κληρονομικό κώδικα που φέρνει πραγματική επανάσταση καθώς οι μεταβολές δεν περιορίζονται σε απλές νομοτεχνικές βελτιώσεις αλλά εισάγουν νέους θεσμούς και στοιχεία.
Οι αλλαγές αφορούν τους νέους (από 16/9) θανάτους. Για παλαιότερους θανάτους εξακολουθεί να ισχύει το προηγούμενο καθεστώς, με εξαιρέσεις που προβλέπουν οι μεταβατικές διατάξεις.
Περιορισμός ευθύνης κληρονόμου για τα χρέη κληρονομιάς
Σε μια ριζική πραγματικά αλλαγή, το νέο καθεστώς προβλέπει ότι ο κληρονόμος δεν ευθύνεται αυτομάτως με την προσωπική του περιουσία για τις οφειλές της κληρονομίας.
Δεν κινδυνεύει δηλαδή αυτομάτως το σπίτι του, η περιουσία του, οι καταθέσεις του από χρέη που έχουν να κάνουν με την κληρονομηθείσα περιουσία στην περίπτωση της αποδοχής της.
Για παράδειγμα κάποιος κληρονομεί από τον πατέρα του μια κατοικία αξίας 160.000 ευρώ. Στην πορεία διαπιστώνει ότι υπάρχουν οφειλές προς τράπεζες και Δημόσιο. 250.000 ευρώ.
Ο κληρονόμος δεν θα κληθεί να πληρώσει τη διαφορά των 90.000 ευρώ.
Αν όμως πουλήσει ή μεταβιβάσει περιουσιακά στοιχεία κατά παράβαση του νόμου, μειώσει με πράξεις ή παραλείψεις του την αξία της κληρονομιάς ή δεν τηρήσει τη σειρά με την οποία πρέπει να ικανοποιηθούν πιστωτές και λοιποί δικαιούχοι, τότε μπορεί να βρεθεί προσωπικά εκτεθειμένος.
Νόμιμη μοίρα
Ο νέος κώδικας προβλέπει ότι η νόμιμη μοίρα, δηλαδή το ελάχιστο ποσοστό της κληρονομιάς που ο νόμος προστατεύει και κατοχυρώνει υποχρεωτικά υπέρ των πιο στενών συγγενών του αποβιώσαντος, πλέον δεν δίνει εμπράγματο δικαίωμα (δηλαδή ποσοστό πάνω στα ίδια τα ακίνητα), αλλά παρέχει στον δικαιούχο μια καθαρά χρηματική αξίωση κατά των υπόλοιπων κληρονόμων.
Για παράδειγμα, ένας γονέας με δύο παιδιά αφήνει με διαθήκη ένα σπίτι αξίας 200.000 ευρώ μόνο στο ένα. Εφόσον δεν υπάρχει επιζών σύζυγος, χρέη, προηγούμενες παροχές ή άλλα στοιχεία που αλλάζουν τον υπολογισμό, κάθε παιδί θα δικαιούνταν χωρίς διαθήκη το 50% της περιουσίας. Η νόμιμη μοίρα του παιδιού που παραλείφθηκε είναι το μισό αυτού του ποσοστού, δηλαδή 25% ή 50.000 ευρώ.
Το πρώτο παιδί μπορεί να κρατήσει ολόκληρο το σπίτι, αλλά πρέπει να καταβάλει 50.000€ στον αδελφό του. Εάν δεν διαθέτει το ποσό, θα πρέπει να αναζητηθεί άλλη λύση, όπως συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών, χρηματοδότηση ή αξιοποίηση διαφορετικού περιουσιακού στοιχείου. Εάν δεν υπάρξει συμφωνία, η υπόθεση μπορεί να καταλήξει στο δικαστήριο.
Κληρονομική σύμβαση
Ο ιδιοκτήτης περιουσίας μπορεί εν ζωή να οργανώσει τη διαδοχή τη περιουσίας μέσω της υπογραφής μιας σύμβασης που υπογράφεται ενώπιων συμβολαιογράφου με αυτοπρόσωπη παρουσία των συμβαλλομένων.
Για παράδειγμα, ένας γονέας διαθέτει σπίτι αξίας 250.000 ευρώ και οικογενειακή επιχείρηση αξίας 300.000 ευρώ. Μπορεί να οργανώσει τη διαδοχή, ώστε το παιδί που εργάζεται στην επιχείρηση να την αναλάβει και το άλλο να πάρει το σπίτι, προβλέποντας συγχρόνως τον τρόπο κάλυψης της διαφοράς των 50.000 ευρώ.
Σύμβαση διανομής
Εδώ η σύμβαση υπογράφεται από τους συγκληρονόμους μετά το θάνατο. Συμφωνούν απευθείας για το πώς θα μοιραστεί η περιουσία και τη συμφωνία λειτουργία και ως αποδοχή κληρονομιάς.
Για παράδειγμα, δύο αδέλφια κληρονομούν ένα σπίτι, μια βιοτεχνία και καταθέσεις. Μπορούν να συμφωνήσουν ότι ο ένας θα κρατήσει το σπίτι και ο άλλος την βιοτεχνία, χρησιμοποιώντας τις καταθέσεις για να καλύψουν τη διαφορά αξίας.
Επιζών σύζυγος
Ενισχύεται και η θέση του επιζώντος συζύγου. Όταν συντρέχει με ένα παιδί, η εξ αδιαθέτου μερίδα του αυξάνεται στο ένα τρίτο, ενώ με δύο ή περισσότερα παιδιά παραμένει στο ένα τέταρτο. Αποκτά, επιπλέον, δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης της οικογενειακής κατοικίας χωρίς αντάλλαγμα για ένα έτος.
Σύντροφος ελεύθερης συμβίωσης
Για πρώτη φορά παρέχεται προστασία – έστω και περιορισμένη – στον σύντροφο ελεύθερης συμβίωσης του θανόντα (δηλαδή σε ζευγάρια που συζούσαν σταθερά και μόνιμα, χωρίς να έχουν παντρευτεί ή να έχουν υπογράψει σύμφωνο συμβίωσης). Υπό προϋποθέσεις αποκτά δικαιώματα στην κατοικία ακόμη και στην ίδια την κληρονομιά.
Ο Βαγγέλης και η Ασπασία συζούσαν σε ελεύθερη σχέση (χωρίς γάμο ή σύμφωνο) για 17 χρόνια στο ίδιο σπίτι. Ο Βαγγέλης πεθαίνει ξαφνικά, χωρίς να αφήσει διαθήκη, έχοντας στην κυριότητά του ένα διαμέρισμα. Δεν είχε παιδιά, οι γονείς του έχουν πεθάνει και ήταν μοναχοπαίδι Οι μόνοι μακρινοί συγγενείς του είναι κάποια ξαδέρφια.
- Με το παλαιό καθεστώς: Το σπίτι θα πήγαινε στα ξαδέρφια του. Ασπασία θα έπρεπε να εγκαταλείψει το σπίτι και δεν θα έπαιρνε τίποτα.
- Με τον νέο νόμο καθεστώς :Επειδή ο Μάνος δεν έχει κοντινούς συγγενείς (μέχρι 4η τάξη), η Κατερίνα αποδεικνύει τη μακροχρόνια κοινή τους πορεία και κληρονομεί το 100% του διαμερίσματος, αποκλείοντας τα ξαδέρφια.
Ιδιόγραφες διαθήκες
Το νέο πλαίσιο δεν καταργεί τις ιδιόγραφες διαθήκες όμως εισάγονται αυστηρότερες προϋποθέσεις για τη γνησιότητα τους.
- Με το παλιό καθεστώς : Αρκούσε η γραφή, η ημερομηνία και η υπογραφή του διαθέτη στο χαρτί.
- Με το νέο καθεστώς: Όταν με την ιδιόγραφη διαθήκη παραλείπονται εντελώς από την κληρονομιά οι πολύ κοντινοί συγγενείς (όπως ο σύζυγος ή τα παιδιά), ο έλεγχος της γνησιότητας κατά τη δημοσίευση γίνεται εξαιρετικά σχολαστικός.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
