Το φράγμα των 3 τρισ. λιρών ξεπέρασε για πρώτη φορά το δημόσιο χρέος της Βρετανίας, καθώς ο κρατικός δανεισμός κατά το πρώτο εξάμηνο του οικονομικού έτους διαμορφώθηκε σε επίπεδα υψηλότερα από τις προβλέψεις. Τα στοιχεία εντείνουν την πίεση προς τον υπουργό Οικονομικών, Τζον Χίλι, ενόψει της παρουσίασης του πρώτου προϋπολογισμού του την επόμενη εβδομάδα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της βρετανικής Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (ONS), το δημοσιονομικό έλλειμμα από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο ανήλθε σε 97,8 δισ. λίρες, υπερβαίνοντας κατά 6 δισ. λίρες την πρόβλεψη του Γραφείου Δημοσιονομικής Ευθύνης (OBR) που είχε διατυπωθεί τον Μάρτιο.
Μόνο τον Σεπτέμβριο, ο κρατικός δανεισμός έφτασε τα 24,5 δισ. λίρες, ξεπερνώντας τόσο τις εκτιμήσεις όσο και το αντίστοιχο ποσό έναν χρόνο νωρίτερα.
Τα δεδομένα αποτυπώνουν την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών λίγο πριν από την παρουσίαση του προϋπολογισμού στις 28 Οκτωβρίου. Ο Χίλι καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη να περιορίσει τις πιέσεις που δέχονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις από την αύξηση του κόστους ζωής και στην προσπάθεια να πείσει τις αγορές ομολόγων ότι η κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη στον έλεγχο του δανεισμού.
Χρέος που ξεπερνά τα 3 τρισ. λίρες και υψηλό κόστος εξυπηρέτησης
Το δημόσιο χρέος της Βρετανίας αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με περισσότερα από 2 τρισ. λίρες να έχουν προστεθεί από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και μετά. Τον Ιούνιο του 2020, εν μέσω της πανδημίας της Covid-19, το χρέος είχε ξεπεράσει για πρώτη φορά τα 2 τρισ. λίρες.
Πλέον, το συνολικό χρέος αντιστοιχεί περίπου στο 94% του ΑΕΠ, ποσοστό που παραπέμπει σε επίπεδα τα οποία είχαν καταγραφεί τελευταία φορά τη δεκαετία του 1960.
Παράλληλα, η εξυπηρέτησή του επιβαρύνει ολοένα περισσότερο τον κρατικό προϋπολογισμό. Το ετήσιο κόστος των τόκων υπερβαίνει τα 110 δισ. λίρες, ενώ μόνο τον Σεπτέμβριο οι σχετικές δαπάνες ανήλθαν σε 10,9 δισ. λίρες, το υψηλότερο ποσό που έχει καταγραφεί για τον συγκεκριμένο μήνα.
Το ποσό ήταν αισθητά υψηλότερο από την πρόβλεψη του OBR για 9 δισ. λίρες. Η αύξηση αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην άνοδο του δείκτη λιανικών τιμών (RPI), η οποία ενίσχυσε τις πληρωμές τόκων για κρατικά ομόλογα συνδεδεμένα με τον πληθωρισμό. Αντίστοιχα υψηλές δαπάνες για τόκους αναμένονται και τον Οκτώβριο.
Ο πληθωρισμός και ο πόλεμος στο Ιράν επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά
Η επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών καταγράφεται παρά την καλύτερη από την αναμενόμενη πορεία των φορολογικών εσόδων. Η βρετανική οικονομία έχει επιδείξει ανθεκτικότητα απέναντι στο ενεργειακό σοκ που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ωστόσο οι κρατικές δαπάνες αυξάνονται ταχύτερα.
Η επιτάχυνση του πληθωρισμού ανεβάζει το κόστος αγαθών και υπηρεσιών, τις δαπάνες κοινωνικής πρόνοιας και τους τόκους του χρέους. Σύμφωνα με ξεχωριστά στοιχεία της ONS που δημοσιεύθηκαν την Τετάρτη, ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,5% τον Σεπτέμβριο, έναντι πρόβλεψης για 3,4%. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο από τον Οκτώβριο του προηγούμενου έτους.
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός των καταναλωτών θα μπορούσε να προσεγγίσει το 4% τους επόμενους μήνες.
«Η αύξηση του πληθωρισμού και τα επίπεδα-ρεκόρ του χρέους καταδεικνύουν το διπλό δίλημμα που αντιμετωπίζει ο υπουργός Οικονομικών: πώς να ανακουφίσει τις οικογένειες από τις πιέσεις του κόστους ζωής, διατηρώντας παράλληλα υπό έλεγχο τον κρατικό δανεισμό», δήλωσε ο Γκρεγκ Θουέιτς, προσωρινός επικεφαλής οικονομολόγος του ινστιτούτου Resolution Foundation.
Περιορισμένα περιθώρια ενόψει του προϋπολογισμού
Ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ έχει παρουσιάσει φιλόδοξους στόχους πολιτικής, από την κοινωνική φροντίδα έως την κατασκευή κατοικιών από τις τοπικές αρχές. Ωστόσο, η δυνατότητα της κυβέρνησης να χρηματοδοτήσει νέες πρωτοβουλίες περιορίζεται από την αύξηση του κόστους δανεισμού.
Οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν εκτιμάται ότι έχουν περιορίσει περίπου στο μισό το δημοσιονομικό περιθώριο των 23,6 δισ. λιρών που είχε κληρονομήσει ο Χίλι από τον προκάτοχό του.
Μέρος της πίεσης ενδέχεται να αντισταθμιστεί εάν το OBR αναθεωρήσει προς τα πάνω τις προβλέψεις του για την αύξηση των μισθών. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προσφέρει στην κυβέρνηση μεγαλύτερη ευελιξία, περιορίζοντας την ανάγκη για σημαντικές αυξήσεις φόρων ή περικοπές δαπανών.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), πάντως, είχε αναγνωρίσει την προηγούμενη εβδομάδα την προσπάθεια της Βρετανίας να περιορίσει τον δανεισμό. Στην έκθεσή του για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές εκτίμησε ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας θα μειωθεί από το 3,8% του ΑΕΠ που προβλέπεται για φέτος στο 1,4% το 2031, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των προηγμένων οικονομιών.
Ο Χίλι δεσμεύτηκε να συνεχίσει την πορεία δημοσιονομικής εξυγίανσης κατά τη συμμετοχή του στις συνεδριάσεις του ΔΝΤ στην Μπανγκόκ. Το OBR αναμένεται να δημοσιεύσει επικαιροποιημένες προβλέψεις μαζί με τον προϋπολογισμό.
Δαπάνες πάνω από τις προβλέψεις παρά την αναθεώρηση του δανεισμού
Η υπέρβαση των εκτιμήσεων για τον δανεισμό καταγράφηκε παρά την αναθεώρηση προς τα κάτω, κατά 4 δισ. λίρες, των στοιχείων για τους πρώτους πέντε μήνες του οικονομικού έτους 2026-2027.
Την ίδια περίοδο, το ποσό που δανείστηκε η κυβέρνηση για την κάλυψη των τρεχουσών αναγκών της ανήλθε σε 64 δισ. λίρες, υπερβαίνοντας κατά 2,4 δισ. λίρες την πρόβλεψη του OBR.
Οι καθαρές επενδύσεις της κεντρικής κυβέρνησης έφτασαν τα 49,6 δισ. λίρες, δηλαδή 2 δισ. περισσότερα από όσα είχαν προβλεφθεί.
Ο βασικός δημοσιονομικός στόχος της κυβέρνησης προβλέπει ότι έως το οικονομικό έτος 2029-2030 τα φορολογικά έσοδα θα καλύπτουν τις καθημερινές κρατικές δαπάνες. Με το δημόσιο χρέος να ξεπερνά πλέον τα 3 τρισ. λίρες και το κόστος εξυπηρέτησής του να αυξάνεται, ο προϋπολογισμός της 28ης Οκτωβρίου αναμένεται να αποτυπώσει πόσο περιθώριο έχει η κυβέρνηση για να στηρίξει την οικονομία χωρίς να θέσει σε αμφισβήτηση τις δεσμεύσεις της για τη δημοσιονομική πειθαρχία.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
