Πώς οι θεωρίες συνωμοσίας «κυβερνούν» την Αμερική

Μερικά εκατομμύρια Αμερικανοί πιστεύουν ότι αόρατες οντότητες ελέγχουν την πολιτική της χώρας, σκιώδεις δυνάμεις του λεγόμενου «βαθέος κράτους», οι οποίες φημολογείται ότι ελέγχουν τα γεγονότα, ρίχνουν τοξικές ουσίες στο φαγητό και το νερό, και προωθούν επικίνδυνους – ακόμα και θανατηφόρους – εμβολιασμούς. Αυτές οι θεωρίες συνωμοσίας έχουν βοηθήσει ανθρώπους όπως ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ να αποκτήσουν προβολή με τις υποσχέσεις τους για διαφάνεια και σωτηρία από αυτές τις απειλές.

Τα δεδομένα από δημοσκοπήσεις δείχνουν όντως ότι το 41% των Αμερικανών πιστεύει ότι το βαθύ κράτος υπάρχει. Περισσότεροι από τους μισούς, το 54% υποπτεύονται ότι πολλοί παράγοντες συμμετείχαν στη δολοφονία του Τζον Φ. Κένεντι το 1963.

Η ρίζα του «κακού»

Στη διάρκεια της ιστορίας, υπάρχουν πολλοί λόγοι που ενισχύουν τη δυσπιστία των Αμερικανών. Οι ηγέτες στις ΗΠΑ έλεγαν ψέματα για τον πόλεμο του Βιετνάμ. Η αιτιολόγηση για την εισβολή στο Ιράκ στηρίχθηκε επίσης σε ψεύδη. Οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες έβλαψαν με τα προϊόντα τους, από το Vioxx μέχρι το OxyContin.

Αν και οι τίτλοι των εφημερίδων δηλώνουν ότι οι θεωρίες συνωμοσίας έχουν γίνει κυρίαρχες στην επικαιρότητα, μια πιο προσεκτική ματιά στα δεδομένα και την ιστορία της χώρας δείχνει κάτι λιγότερο νοσηρό. Παρατηρείται ένα ευρύ φάσμα πεποιθήσεων, από ριζοσπαστικές θεωρίες συνωμοσίας στη μία άκρη, μέχρι λογικές ανησυχίες για κατάχρηση εξουσίας από την κυβέρνηση και τις μεγάλες επιχειρήσεις.

Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το βαθύ κράτος έχει κατακτήσει τον έλεγχο του κόσμου ή ότι σχεδιάζει να το κάνει, αλλά οι θεωρίες συνωμοσίας έχουν ρίζες στην ιστορία. Στο δοκίμιο της για το «Scientific American», η ιστορικός Κάθριν Όλμσεντ και ο ειδικός στις μυστικές υπηρεσίες Σάιμον Γουίλμετς επισημαίνουν μια μακρά πορεία κυβερνητικής μυστικότητας που καλλιέργησε αυτήν τη δυσπιστία, η οποία περιλαμβάνει μυστικές αποστολές της CIA κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου που ξεπερνούσαν τα όρια αμυντικής στάσης.

Υπήρχαν μυστικές απόπειρες της CIA για δολοφονία ξένων ηγετών, μερικές φορές συνεργαζόταν ακόμα και με τη Μαφία για να δηλητηριάσουν ανθρώπους, δήλωσε η Όλμσεντ. Φυλακισμένοι χρησιμοποιήθηκαν ακουσίως σε κυβερνητικά πειράματα με LSD και έλεγχο του νου. Η Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας των ΗΠΑ διεξήγαγε μελέτη για την τότε μη θεραπεύσιμη σύφιλη σε μαύρους άνδρες εν αγνοία τους. Ο «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας» παρήγαγε νέα σειρά σκανδάλων.

Η Όλμσεντ και ο Γουίλμετς επικαλούνται το διάσημο δοκίμιο του 1964 από τον ιστορικό Ρίτσαρντ Χόφσταντερ για το «Παρανοϊκό Στυλ στην Αμερικανική Πολιτική». Αυτό ανατρέχει στο 1790, όταν οι Αμερικανοί διέδιδαν θεωρίες συνωμοσίας για τη μυστική κοινωνία των Illuminati. Ο Χόφσταντερ περιγράφει αυτή την παρανοϊκή σκέψη, ως τη σκέψη που αν και βασίζεται σε έγκυρες ανησυχίες, τις «ξεχειλώνει» και τις θέτει εκτός του σωστού πλαισίου. Στόχοι της παρανοϊκής σκέψης ήταν άλλοτε Καθολικοί μετανάστες και αργότερα οι κομμουνιστές.

Οι παλιές αποκαλύψεις μυστικών δραστηριοτήτων συχνά προέρχονταν από διάσημους ερευνητές δημοσιογράφους και υιοθετούνταν από την πολιτική αριστερά. Πρόσφατα, ο αγώνας κατά του βαθέος κράτους έχει γίνει υπόθεση της δεξιάς και έχει μετατοπιστεί περιλαμβάνοντας κανονικούς, μη μυστικούς υπαλλήλους κυβερνητικών υπηρεσιών όπως η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος και η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων.

Η πανδημία, οι θεωρίες συνωμοσίας για τα εμβόλια και ο ανερχόμενος Κένεντι

Η πανδημία και ο τρόπος διαχείρισής της επιδείνωσαν τα πράγματα. «Οι άνθρωποι τείνουν να είναι πιο ευάλωτοι σε θεωρίες συνωμοσίας όταν νιώθουν εκτός ελέγχου ή φοβισμένοι ή εγκαταλειμμένοι», δήλωσε ο Στέφαν Λεβαντόφσκι, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ. Οι άνθρωποι φοβόντουσαν και ήταν αβέβαιοι.

Ο φόβος οδήγησε σε πολιτική πόλωση με συζητήσεις για βίαιη παρέμβαση της κυβέρνησης. Επιχειρήσεις και σχολεία διατάχθηκαν να κλείσουν, επιβλήθηκαν εντολές για μάσκες και εμβόλια, και οι άνθρωποι διατάχθηκαν να παραμείνουν στο σπίτι τους επ' αόριστον. Κάποιοι Αμερικανοί φοβήθηκαν να κάνουν το σχετικά νέο εμβόλιο και βρίσκονταν σε σύγχυση για κακώς εξηγημένες και ενίοτε αντιφατικές πληροφορίες. Κάποιοι κυβερνητικοί και υγειονομικοί αξιωματούχοι επιδείνωσαν τα προβλήματα με τη διάδοση παραπληροφόρησης.

Κατά τη διάρκεια των ακροάσεων στη Γερουσία την περασμένη εβδομάδα, ο Κένεντι, ο υποψήφιος του Τραμπ για να ηγηθεί του Υπουργείου Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών, χρησιμοποίησε αυτούς τους φόβους, υποσχόμενος «ριζική διαφάνεια». Ισχυρίστηκε ότι η πολύχρονη κριτική του κατά των εμβολίων ήταν κινητοποιημένη από την επιθυμία του για περισσότερα δεδομένα σχετικά με την ασφάλειά τους. 

Ο Λεβαντόφσκι, που έχει μελετήσει τις θεωρίες συνωμοσίας, δήλωσε ότι περισσότερα δεδομένα σπάνια φέρνουν ικανοποίηση. «Πάντα θα υπάρχει κάτι που πιστεύουν ότι κρύβετε», είπε. Παρ' όλα αυτά, περισσότερη διαφάνεια για τα εμβόλια κατά της Covid και τις εντολές μπορεί να είχε αποτρέψει την αυξανόμενη δυσπιστία που οδήγησε ορισμένους γονείς να αρνηθούν να εμβολιάσουν τα παιδιά τους.

Ορισμένοι εργοδότες απαιτούσαν περισσότερες δόσεις εμβολίων από ό,τι ακόμη και μερικοί σεβαστοί ανοσιολόγοι  και υποστηρικτές των εμβολίων θεωρούσαν απαραίτητο. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το να λέγεται «τα εμβόλια λειτουργούν» φαινόταν υπεκφυγή, ειδικά αφού διαπιστώθηκε ότι το εμβόλιο δεν εγγυάται προστασία από τη μόλυνση ή τη μετάδοση του ιού σε άλλους.

Οι άνθρωποι δεν χρειάζεται να είναι υπέρμαχοι θεωριών συνωμοσίας για να αναρωτιούνται πώς οι επιστήμονες μπορούσαν να είναι βέβαιοι ότι η πανδημία δεν είχε ξεκινήσει από ένα εργαστηριακό ατύχημα.

Είναι, επίσης, λογικό να περιμένουμε εκείνα τα απόρρητα έγγραφα για τη δολοφονία του JFK που ο πρόεδρος Τραμπ διέταξε να δημοσιοποιηθούν. Οι υπέρμαχοι θεωριών συνωμοσίας τείνουν να χαρακτηρίζουν τα κενά στην υπόθεση ως απόδειξη μιας εκτεταμένης συνωμοσίας μεταξύ της CIA, της Μαφίας και της κουβανικής κυβέρνησης για τη δολοφονία του Κένεντι. Αυτό μπορεί να είναι ένα λογικό άλμα, και κανένα δεδομένο δεν θα τους καθησυχάσει. Ωστόσο, εκείνοι που διατηρούν κάποιες λογικές αμφιβολίες, ακόμα θέλουν να μάθουν ποια έγγραφα παραμένουν απόρρητα και γιατί.

Η επιθυμία για περισσότερη διαφάνεια σχετικά με τις κυβερνητικές ενέργειες και περισσότερες πληροφορίες για τα φάρμακα και το φαγητό μας δεν είναι παράλογη μέχρι να γίνει ακραία. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βοήθησαν στην ώθηση των ανθρώπων σε echo chambers, όπου η μία πλευρά κοροϊδεύει την άλλη για το ότι κυνηγάει φαντάσματα ή ότι κλείνει τα μάτια σε πραγματικές απειλές. Ωστόσο, δεν είμαστε τόσο έντονα διχασμένοι όσο μας έχουν κάνει να πιστεύουμε.

Της Faye Flam

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.