Οι Ηνωμένες Πολιτείες απήγγειλαν κατηγορίες για φόνο κατά του 94χρονου πρώην προέδρου της Κούβας, Ραούλ Κάστρο, τροφοδοτώντας τα σενάρια ότι η Αβάνα μπορεί να είναι η επόμενη χώρα στη λίστα της Ουάσινγκτον για «αλλαγή καθεστώτος».
Εν μέσω μιας πολιτικής «μέγιστης πίεσης», που έχει οδηγήσει στις σοβαρότερες ελλείψεις καυσίμων και ενέργειας στην Κούβα εδώ και δεκαετίες, ολοένα και περισσότεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι ζητούν ανοιχτά το τέλος της 66χρονης κομμουνιστικής κυβέρνησης του νησιού.
Αν και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν πιστεύει πως θα χρειαστεί «κλιμάκωση», ο Λευκός Οίκος έχει επίσης ξεκαθαρίσει ότι δεν θα ανεχθεί ένα «κράτος-παρία» μόλις 144 χιλιόμετρα από τις αμερικανικές ακτές.
Το τι θα ακολουθήσει παραμένει αβέβαιο: οικονομική κατάρρευση, εσωτερική αναταραχή ή ακόμη και αμερικανική στρατιωτική επέμβαση. Ακολουθούν τρία πιθανά σενάρια του BBC για το πώς θα μπορούσαν να εξελιχθούν τα πράγματα.
Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να συλλάβουν τον Ραούλ Κάστρο
Η απαγγελία κατηγοριών κατά του Κάστρο, που σχετίζονται με την κατάρριψη δύο πολιτικών αεροσκαφών από κουβανικά μαχητικά το 1996, προκάλεσε άμεσα εικασίες ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να εξαπολύσουν επιχείρηση για τη σύλληψή του και τη μεταφορά του σε αμερικανικό δικαστήριο.
Μια τέτοια επιχείρηση δεν θα ήταν χωρίς προηγούμενο.
Τον Ιανουάριο, Αμερικανοί κομάντος πραγματοποίησαν αστραπιαία επιχείρηση στη Βενεζουέλα για να συλλάβουν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο, στενό σύμμαχο της Κούβας, και να τον μεταφέρουν στη Νέα Υόρκη προκειμένου να δικαστεί για υποθέσεις ναρκωτικών και όπλων.
Το 1989, μια πολύ μεγαλύτερη επιχείρηση, η «Operation Just Cause», οδήγησε χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες στον Παναμά για την ανατροπή και σύλληψη του τότε ηγέτη της χώρας, Μανουέλ Νοριέγκα.
Ο Τραμπ έχει μέχρι στιγμής αποφύγει να απαντήσει αν εξετάζει μια παρόμοια επιχείρηση στην Κούβα. Ωστόσο, αρκετοί Αμερικανοί βουλευτές ζητούν ανοιχτά να γίνει κάτι αντίστοιχο.
«Δεν πρέπει να αποκλείσουμε κανένα ενδεχόμενο», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο γερουσιαστής της Φλόριντα Ρικ Σκοτ. «Το ίδιο που συνέβη στον Μαδούρο πρέπει να συμβεί και στον Ραούλ Κάστρο».
Ειδικοί εκτιμούν ότι, από στρατιωτικής άποψης, μια επιχείρηση σύλληψης του Κάστρο είναι εφικτή, αλλά θα συνοδευόταν από σοβαρούς κινδύνους και επιπλοκές, μεταξύ αυτών η προχωρημένη ηλικία του και η πιθανότητα αντίστασης.
Ωστόσο, η απομάκρυνση του Κάστρο, ο οποίος αποχώρησε από την προεδρία το 2018, πιθανότατα δεν θα είχε καθοριστικό αντίκτυπο στη συνολική δομή εξουσίας της Κούβας, όπου εδώ και χρόνια θεωρείται περισσότερο συμβολική μορφή παρά βασικός πρωταγωνιστής.
«Δεν πιστεύω ότι πλέον θα επηρέαζε ιδιαίτερα τη δομή εξουσίας στην Κούβα. Είναι 94 ετών», είπε ο Άισακσον. «Η δυναστεία της οικογένειας Κάστρο πέχει κάποια επιρροή, αλλά δεν βρίσκεται πλέον στον πυρήνα αυτού που δημιούργησαν».
«Όμως, για λόγους εσωτερικής πολιτικής, πιθανότατα θα ήταν ένα ισχυρό επικοινωνιακό χτύπημα», πρόσθεσε. «Θα ήθελαν πολύ να ταπεινώσουν τους Κάστρο και να δουν έναν από τους αυθεντικούς επαναστάτες του 1959 πίσω από τα κάγκελα. Ωστόσο, η στρατηγική αξία μιας τέτοιας κίνησης είναι αμφισβητήσιμη».
Αλλαγή ηγεσίας
Ένα από τα σενάρια που φαίνεται να εξετάζουν Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ αυτών και ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, είναι η ανάδειξη νέας ηγεσίας στην Αβάνα.
Αναλυτές σημειώνουν ότι το μοντέλο αυτό θα μπορούσε να θυμίζει τη μετάβαση εξουσίας στη Βενεζουέλα μετά την απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο και την αντικατάστασή του από τη Ντέλσι Ροντρίγκες, μια εξέλιξη που άφησε σε μεγάλο βαθμό άθικτο τον κρατικό μηχανισμό, αλλά επέτρεψε στην Ουάσινγκτον να συνομιλεί απευθείας με τη νέα ηγεσία.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι βρίσκεται ήδη σε επαφή με πρόσωπα εντός της Κούβας που επιθυμούν αμερικανική βοήθεια εν μέσω της επιδεινούμενης οικονομικής κρίσης.
«Η Κούβα ζητά βοήθεια και θα μιλήσουμε», έγραψε στις 12 Μαΐου στην πλατφόρμα Truth Social.
Λίγες ημέρες αργότερα, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ συναντήθηκε με Κουβανούς αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων ο εγγονός του Ραούλ Κάστρο, Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες Κάστρο, καθώς και ο υπουργός Εσωτερικών Λάζαρο Άλβαρες Κάσας.
«Θα εμπλακούμε με τους Κουβανούς... στο τέλος της ημέρας εκείνοι πρέπει να πάρουν μια απόφαση. Το σύστημά τους απλώς δεν λειτουργεί», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σε δημοσιογράφους στη Φλόριντα την Πέμπτη, προσθέτοντας ότι η προτίμηση της αμερικανικής κυβέρνησης είναι μια συμφωνία, που θα έχουν διαπραγματευτεί οι δύο πλευρές.
Οι αλλαγές που επιδιώκουν οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:
- άνοιγμα της κουβανικής οικονομίας,
- μεγαλύτερη ξένη επενδυτική παρουσία,
- συμμετοχή εξόριστων επιχειρηματικών κύκλων της Κούβας,
- καθώς και δέσμευση για απομάκρυνση ρωσικών ή κινεζικών υπηρεσιών πληροφοριών από το νησί.
Το σημαντικό είναι ότι αυτές οι αλλαγές θα μπορούσαν να αφήσουν σε μεγάλο βαθμό ανέπαφη τη δομή της κουβανικής κυβέρνησης.
«Όπως ήθελαν να αποφύγουν την αστάθεια στη Βενεζουέλα, έτσι θέλουν να αποφύγουν και την αστάθεια στην Κούβα», δήλωσε ο Μάικλ Σίφτερ, καθηγητής Λατινοαμερικανικών Σπουδών στο Georgetown University και πρώην επικεφαλής του think tank Inter-American Dialogue.
«Μια αναγκαστική αλλαγή καθεστώτος θα ήταν υπερβολικά επικίνδυνη», πρόσθεσε.
Αρκετοί ειδικοί που μίλησαν στο BBC εκτιμούν ότι το βασικό πρόβλημα για την κυβέρνηση Τραμπ είναι πως δεν υπάρχει στην Κούβα ένα πρόσωπο αντίστοιχο της Ντέλσι Ροντρίγκες στη Βενεζουέλα, έτοιμο να αναλάβει μεταβατικό ρόλο εξουσίας.
«Δεν νομίζω ότι υπάρχει μια “Ντέλσι Ροντρίγκες” στην Κούβα και η εξουσία λειτουργεί διαφορετικά απ’ ό,τι στη Βενεζουέλα», είπε ο Σίφτερ. «Είναι δύσκολο να βρουν αυτό που αναζητούν, αλλά πιστεύω ότι ψάχνουν κάποιου είδους κυβερνητική δομή».
Η Κούβα θα μπορούσε να καταρρεύσει
Ένα τρίτο ενδεχόμενο είναι η Κούβα να λυγίσει υπό το βάρος της τεράστιας οικονομικής πίεσης που αντιμετωπίζει, η οποία έχει ήδη οδηγήσει σε πολύωρες καθημερινές διακοπές ρεύματος και σοβαρές ελλείψεις τροφίμων στο νησί.
«Δεν θα υπάρξει κλιμάκωση. Δεν πιστεύω ότι είναι απαραίτητη», δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο Ντόναλντ Τραμπ. «Η χώρα καταρρέει. Είναι καταστροφή και έχουν χάσει τον έλεγχο σε κάποιο βαθμό».
Ωστόσο, ειδικοί περιγράφουν μια πολύ πιο σύνθετη εικόνα, στην οποία οι μηχανισμοί ελέγχου του κουβανικού κράτους πάνω στην κοινωνία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό λειτουργικοί, ακόμη και μέσα στη βαθιά οικονομική κρίση.
«Πρέπει να ξεχωρίσουμε την κουβανική οικονομία από το κουβανικό κράτος και την κυβέρνηση», δήλωσε ο Μάικλ Σίφτερ. «Η κουβανική οικονομία μπορεί να καταρρέει και πράγματι καταρρέει, αλλά το κράτος εξακολουθεί να λειτουργεί, ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλειας».
Μια ενδεχόμενη κρατική κατάρρευση θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα στην κυβέρνηση Τραμπ, εάν μεγάλος αριθμός Κουβανών επιχειρήσει να εγκαταλείψει τη χώρα, κυρίως προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι Κουβανοί μετανάστες δεν έχουν εξαιρεθεί από τους περιορισμούς στο άσυλο και τη μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ.
«Αν υπάρξει κατάρρευση, θα δούμε μεγάλο μέρος του κουβανικού πληθυσμού να κάνει ό,τι μπορεί για να φύγει, όπως συνέβη επί χρόνια με την Αϊτή», δήλωσε ο Άνταμ Άισακσον.
«Η Φλόριντα είναι ο πιο κοντινός προορισμός, αλλά θα περίμενα επίσης να δούμε ανθρώπους να κατευθύνονται προς το Μεξικό».
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι τον «εκπλήσσει» το γεγονός πως ένα τόσο μεγάλο μεταναστευτικό κύμα δεν έχει ήδη ξεκινήσει.
«Οι άνθρωποι πιθανότατα επιβιώνουν με 1.000 ή 1.500 θερμίδες την ημέρα και δεν έχουν πρόσβαση ούτε σε βασική υγειονομική περίθαλψη», είπε. «Θα περίμενε κανείς ότι ήδη θα κατασκεύαζαν βάρκες για να φύγουν».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
