Στο Ισλαμαμπάντ, την πρωτεύουσα του Πακιστάν, όλα είναι έτοιμα για τη διεξαγωγή των συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν με στόχο την αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με τους αξιωματούχους της πακιστανικής κυβέρνησης να εκφράζουν αισιοδοξία, τονίζοντας ότι, σε αντίθεση με πολλούς άλλους, απολαμβάνουν της εμπιστοσύνης και των δύο πλευρών.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, που ηγείται της αμερικανικής αντιπροσωπείας, εμφανίζεται επίσης αισιόδοξος. «Αν οι Ιρανοί είναι πρόθυμοι να διαπραγματευτούν με καλή πίστη, είμαστε ασφαλώς πρόθυμοι να απλώσουμε χέρι συνεργασίας», δήλωσε πριν αναχωρήσει για την πρωτεύουσα του Πακιστάν.
Ο Βανς προειδοποίησε ωστόσο την Τεχεράνη, σημειώνοντας ότι «αν προσπαθήσουν να μας ξεγελάσουν, τότε θα διαπιστώσουν ότι η διαπραγματευτική ομάδα δεν θα είναι και τόσο δεκτική».
Το σίγουρο είναι ότι όλος ο πλανήτης έχει στραμμένα τα μάτια του στο Ισλαμαμπάντ, όπου αύριο αναμένεται να ξεκινήσουν οι πρώτες κρίσιμες διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν από την έναρξη του πολέμου, που έχουν κλυδωνίσει όχι μόνο στη Μέση Ανατολή, αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο λόγω της διατάραξης των προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι διαπραγματεύσεις βέβαια, δεν αναμένονται καθόλου εύκολες, καθώς υπάρχουν πέντε μεγάλα «αγκάθια» που καθιστούν δύσκολη τη σύναψη μιας συμφωνίας μόνιμης εκεχειρίας, ενώ σε επίπεδο ρητορικής τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη δεν φαίνονται διατεθειμένες να κάνουν βήμα πίσω όσον αφορά τις επιδιώξεις τους.
Λίβανος
Το συνεχιζόμενο σφυροκόπημα του Ισραήλ εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, συμμάχου της Τεχεράνης, απειλεί να εκτροχιάσει τις συνομιλίες προτού καν αρχίσουν.
«Η συνέχιση αυτών των ενεργειών θα καταστήσει τις διαπραγματεύσεις χωρίς νόημα», έγραψε σε ανάρτησή του στο X ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν.
«Τα δάχτυλά μας παραμένουν στη σκανδάλη. Το Ιράν δεν θα εγκαταλείψει ποτέ τις αδελφές και τους αδελφούς του στον Λίβανο», πρόσθεσε ο Ιρανός πρόεδρος.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, από τη μεριά του, επιμένει ότι «δεν υπάρχει εκεχειρία» όταν πρόκειται για τη Χεζμπολάχ, ωστόσο οι αλλεπάλληλες προειδοποιήσεις του Ισραήλ προς τους κατοίκους των νότιων προαστίων της Βηρυτού να απομακρυνθούν δεν έχουν μέχρι στιγμής οδηγήσει σε περαιτέρω ενέργεια.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επίσης διαμήνυσε ότι η δράση του Ισραήλ στον Λίβανο θα είναι πλέον «λίγο πιο χαμηλών τόνων», ενώ το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε ότι την επόμενη εβδομάδα πρόκειται να πραγματοποιηθούν άμεσες συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου στην Ουάσινγκτον.
Το κατά πόσο θα είναι αρκετά χαμηλών τόνων οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο, ώστε να ικανοποιηθεί το Ιράν, μένει να φανεί τις επόμενες ώρες.
Στενό του Ορμούζ
Δεύτερο μεγάλο «αγκάθι» που θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις διαπραγματεύσεις πριν καλά καλά αρχίσουν είναι η κρίσιμης σημασίας για τον ενεργειακό τομέα θαλάσσια δίοδος του Στενού του Ορμούζ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επικρίνει το Ιράν, σημειώνοντας ότι «κάνει πολύ κακή δουλειά» όσον αφορά τη διέλευση πλοίων από το Στενό, παρότι αρχικά είχε πει ότι θα επιτρέψει τη διέλευση στο πλαίσιο των διπλωματικών διεργασιών για κατάπαυση του πυρός.
«Αυτή δεν είναι η συμφωνία που έχουμε!», έγραψε σε ανάρτησή του στο Truth Social ο Αμερικανός πρόεδρος, κατηγορώντας το Ιράν ότι ενεργεί «ανέντιμα».
Η αλήθεια είναι ότι ελάχιστα πλοία διέρχονται από το Στενό, ενώ εκατοντάδες δεξαμενόπλοια και πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, καθώς και περίπου 20.000 ναυτικοί να παραμένουν ακόμη εγκλωβισμένοι μέσα στον Κόλπο.
Έχοντας πετύχει να ασκήσει ασφυκτικό έλεγχο σε αυτή τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό, το Ιράν φαίνεται αποφασισμένο επισημοποιήσει τον έλεγχο αυτό, χαρακτηρίζοντας το ΣΤενό κυρίαρχα ιρανικά ύδατα και μιλώντας για ένα νέο σύνολο κανόνων που θα καθορίζουν τι μπορεί και τι δεν μπορεί να διέρχεται.
Την Πέμπτη ανακοίνωσε τη δημιουργία νέων διαδρόμων διέλευσης, βόρεια των δύο υφιστάμενων διαύλων. Σε ανακοίνωσή του, που ενίσχυσε τον ήδη υπάρχοντα φόβο των ναυτιλιακών εταιρειών, ανέφερε ότι οι νέες διαδρομές είναι απαραίτητες προκειμένου «να αποφευχθεί η παρουσία διαφόρων τύπων ναρκών κατά πλοίων στην κύρια ζώνη κυκλοφορίας».
Εν τω μεταξύ, εν μέσω αναφορών ότι ορισμένα από τα πλοία που κατάφεραν να περάσουν τις τελευταίες εβδομάδες κατέβαλαν διόδια ύψους 2 εκατ. δολαρίων, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι το Ιράν «καλό θα ήταν να μη χρεώνει τέλη στα δεξαμενόπλοια».
Πυρηνικό πρόγραμμα
Αναμφισβήτητα το μεγαλύτερο και, σίγουρα, το πιο μακροχρόνιο σημείο τριβής μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν σχετίζεται με το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένως ότι εξαπέλυσε την Επιχείρηση «Επική Οργή», εν μέρει για να διασφαλίσει ότι το Ιράν «δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο».
Το Ιράν ισχυρίζεται ότι ποτέ δεν επιδίωξε να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα -ισχυρισμό που οι περισσότερες δυτικές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν με τεράστιο σκεπτικισμό- αλλά επιμένει ότι, ως συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων, έχει το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο για ειρηνικούς σκοπούς.
Η πρόταση 10 σημείων του Ιράν, μάλιστα, την οποία ο Τραμπ χαρακτήρισε «λειτουργική βάση για διαπραγμάτευση», περιλαμβάνει αίτημα για διεθνή αναγνώριση του δικαιώματός του στον εμπλουτισμό.
Αντίθετα, το σχέδιο 15 σημείων του Τραμπ φέρεται να απαιτεί από το Ιράν να «τερματίσει κάθε εμπλουτισμό ουρανίου σε ιρανικό έδαφος». Ερωτηθείς νωρίτερα αυτή την εβδομάδα γι’ αυτό, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, αρκέστηκε να πει ότι το Ιράν «δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο ούτε την ικανότητα να βρεθεί σε τροχιά απόκτησής του».
Σημειώνεται ότι χρειάστηκαν χρόνια διεθνών διαπραγματεύσεων στο παρελθόν για συναφθεί τελικά το 2015 το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), το οποίο αντιμετώπισε λεπτομερώς αυτό το «αγκάθι», όμως τελικά εγκαταλήφθηκε.
Τώρα μένει να φανεί αν οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να συζητήσουν μια νέα συμφωνία.
Περιφερειακοί σύμμαχοι του Ιράν
Ένα ακόμα σημείο τριβής, αφορά το δίκτυο περιφερειακών συμμάχων και πληρεξουσίων του Ιράν -τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, τους Χούθι στην Υεμένη, τη Χαμάς στη Γάζα και μια σειρά πολιτοφυλακών στο Ιράκ- που έχει εξασφαλίσει στην Τεχεράνη περιφερειακή επιρροή, επιτρέποντάς της να ασκεί αυτό που συχνά αποκαλείται «προωθημένη άμυνα» στις μακροχρόνιες αντιπαραθέσεις της με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023, το δίκτυο που το Ιράν αποκαλεί «Άξονα της Αντίστασης», δέχεται διαρκείς επιθέσεις. Ένα τμήμα του, το καθεστώς του πρώην Σύρου δικτάτορα Μπασάρ αλ Άσαντ, έχει εξαλειφθεί.
Το Ισραήλ, ωστόσο, βλέπει αυτό που αποκαλεί «Άξονα του Κακού» ως υπαρξιακή απειλή, η οποία πρέπει να εξαλειφθεί πλήρως, εξ ου και επιμένει στον πόλεμο με το Ιράν.
Σε μια περίοδο που η ιρανική οικονομία λυγίζει, πολλοί Ιρανοί θα ήθελαν επίσης να δουν την κυβέρνησή τους να δαπανά λιγότερα κεφάλαια για ξένες περιπέτειες και περισσότερα για να κάνει τη ζωή τους ευκολότερη.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι το Ιράν είναι έτοιμο να εγκαταλείψει τους συμμάχους του.
Άρση κυρώσεων
Τέλος, ένα ακόμη σημαντικό «αγκάθι» είναι οι κυρώσεις. Το ισλαμικό καθεστώς υφίσταται παραλυτικές διεθνείς κυρώσεις εδώ και δεκαετίες.
Τώρα, η Τεχεράνη απαιτεί την άρση όλων των αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων στο πλαίσιο οποιασδήποτε συμφωνίας.
Την Παρασκευή, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε ότι περίπου 120 δισ. δολάρια δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων πρέπει να αποδεσμευθούν πριν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις.
Αυτό, όπως τόνισε, είναι μία από τις δύο προϋποθέσεις που είχαν συμφωνηθεί προηγουμένως για την έναρξη των διαπραγματεύσεων, με τη δεύτερη να είναι η εκεχειρία στον Λίβανο.
Ωστόσο, στην ανακοίνωση της 7ης Απριλίου του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, με την οποία γνωστοποιήθηκε η δύο εβδομάδων εκεχειρία, δεν υπήρχε καμία αναφορά στην αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων. Δεν είναι σαφές σε ποια συμφωνία αναφερόταν ο Γκαλιμπάφ.
Πάντως, φαντάζει εξαιρετικά απίθανο η κυβέρνηση Τραμπ να είναι πρόθυμη να κάνει μια τόσο σημαντική παραχώρηση μόνο και μόνο για να ξεκινήσουν οι συνομιλίες.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
