Του Σάββα Μιχάλαρου
Ο πόλεμος στο Ιράν ξεκίνησε με την προοπτική να κρατήσει για λίγες ημέρες και με την παράδοση του καθεστώτος της Τεχεράνης, να καταστραφεί το σύνολο των στρατιωτικών εγκαταστάσεων και βέβαια, να παραδοθεί εξ ολοκλήρου το πυρηνικό πρόγραμμα του ισλαμικού κράτους. Από την 28η Φεβρουαρίου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ αιφνιδιάσαν εχθρούς και συμμάχους, εξουδετερώνοντας τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, μαζί με την πλειοψηφία της ιρανικής ηγεσίας, η εικόνα έχει αλλάξει άρδην. Πλέον, οι ΗΠΑ φαίνεται να αναζητούν μία «ηρωική διέξοδο», το Ισραήλ σφυροκοπά για να προκαλέσει όσο μεγαλύτερη ζημιά είναι δυνατόν να επιφέρει και ο πλανήτης έχει εγκλωβιστεί σε ένα παιχνίδι «lose-lose» στα Στενά του Ορμούζ, όπου το Ιράν παίζει τα χαρτιά του για να πιέσει και να πετύχει την καλύτερη δυνατή συμφωνία για την επόμενη ημέρα.
Η αλήθεια είναι ότι ελάχιστοι ήταν εκείνοι που προέβλεπαν τόσο μεγάλη αντοχή και αντίσταση της Τεχεράνης. Θα έλεγε κανείς, με τον δυτικό τρόπο σκέψης και προσέγγισης, ότι με τη δολοφονία του ηγέτη μίας χώρας, η κατάρρευση θα ήταν δεδομένη και η παράδοση άνευ όρων θέμα χρόνου. Όμως στο Ιράν, οι προβλέψεις και τα σχέδια διαψεύστηκαν. Μπορεί το καθεστώς στην Τεχεράνη να έχει υποστεί καίρια πλήγματα, μπορεί οι υποδομές, ο στρατός, το ναυτικό, το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα να έχουν πληγεί σε σημαντικό βαθμό, φαίνεται ωστόσο ότι το Ιράν δεν είναι διατεθειμένο ούτε να παραδοθεί, πολύ δε περισσότερο να υποχωρήσει στις επιθέσεις του προς το Ισραήλ, αλλά και προς τις χώρες του Κόλπου, αυξάνοντας μάλιστα την ισχύ των πληγμάτων του, τα οποία γίνονται ολοένα και πιο φονικά.
Διαβάστε ΕΔΩ όλες τις εξελίξεις για την Κρίση στη Μέση Ανατολή
Όπως αναφέραμε παραπάνω, η εικόνα από τις 28 Φεβρουαρίου έως και σήμερα, έχει αλλάξει άρδην. Ολόκληρος ο κόσμος φαίνεται πως είναι πλέον διαφορετικός, και τα αποτελέσματα θα επηρεάσουν κάθε γωνιά του πλανήτη, ειδικότερα την επόμενη ημέρα. Διότι η επόμενη ημέρα περιλαμβάνει τρεις κομβικής σημασίας λέξεις: Πετρέλαιο, φυσικό αέριο, λιπάσματα.
Τρεις λέξεις που καθορίζουν την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας, η οποία ήδη κλυδωνίζεται από την Ασία μέχρι την Ευρώπη και από την Αφρική μέχρι την Αμερική και την Ωκεανία. Τρεις λέξεις που αφορούν την ενέργεια και την παραγωγή. Τους δύο καθοριστικούς παράγοντες για την παγκόσμια οικονομία. Το «κλειδί» για όλα τα παραπάνω, είναι ένα και το αποκαλούμε... «Στενά του Ορμούζ». Είναι η έξοδος από τον Περσικό Κόλπο, από τον οποίο ο πλανήτης προμηθεύεται το 25% του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και ένα τεράστιο πσσοστό των λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται για τις γεωργικές καλλιέργειες.
Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται πλέον το επίκεντρο της πολεμικής διαμάχης. Ήδη, οι εξελίξεις τα τελευταία 24ωρα περιστρέφονται γύρω από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα. Οι ΗΠΑ και ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μία υπεραπλουστευμένη προσέγγιση, με αρκετή δόση από αλαζονεία και έπαρση, θεωρούν ότι με μία περιορισμένη καταδρομική επιχείρηση στο νησί Kharg και στις νησίδες που χωρίζουν σε λωρίδες το πέρασμα του Ορμούζ, θα καταφέρουν να γύρουν την πλάστιγγα ολοκληρωτικά υπέρ τους και θα υποχρεώσουν το καθεστώς του Ιράν να παραδοθεί άνευ όρων.
Στην περίπτωση, λοιπόν, που ο Τραμπ αποτολμήσει μία χερσαία στρατιωτική επιχείρηση στην επικράτεια του Ιράν, θα προκύψουν δύο θεμελιώδη ερωτήματα:
1)Πώς και πόση επιτυχία θα έχει το σχέδιο κατάληψης των νησιών στον Κόλπο ή ακόμη περισσότερο μίας επιχείρησης βαθύτερα στην επικράτεια του αχανούς Ιράν για την κατάσχεση των όποιων πυρηνικών αποθεμάτων -αν- υπάρχουν;
2)Ακόμα και αν πετύχει το σχέδιο κατάληψης, για πόσο καιρό πιστεύει ο Ντόναλντ Τραμπ και οι σύμβουλοί του, ότι μπορούν οι ΗΠΑ, ή όλες οι δυτικές δυνάμεις μαζί, θα μπορέσουν διατηρήσουν την κατάληψη των κρίσιμων αυτών εδαφών και με ποιο κόστος σε ανθρώπινο δυναμικό και χρήματα;
Ένα ακόμη υποερώτημα, το οποίο προκύπτει από τα παραπάνω, είναι το εξής: Πώς πιστεύουν στην Ουάσινγκτον -κατά κύριο λόγο- και στο Τελ Αβίβ -κατά δεύτερο λόγο- πως θα αντιδράσει η Τεχεράνη το διάστημα μετά τον πόλεμο;
Διότι η αντίληψη ότι το Ιράν θα κάνει στροφή 180 μοιρών και θα ενταχθεί πλήρως στον δυτικό τρόπο ζωής και στις δυτικές συμμαχίες και ότι θα προσασμοστεί στην ιδέα ότι έχει χάσει την κυριαρχία του -πολύ δε περισσότερο- στο Ορμούζ, μάλλον βρίσκεται πολύ μακριά από την οποιαδήποτε ρεαλιστική προσέγγιση της πραγματικότητας.
Όλα, λοιπόν, συντείνουν ότι το «μεγάλο παιχνίδι», η τελική έκβαση της άνευ λογικής αυτής πολεμικής επιχείρησης στο Ιράν, θα «παιχτεί» στα Στενά του Ορμούζ.
Είναι σαφές πως από τη μία η Ουάσινγκτον του Τραμπ δεν εκτίμησε επαρκώς τις συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία και μάλλον υποτίμησε τις δυνατότητες και -πολύ περισσότερο- την αποφασιστικότητα και το βάθος του Ιράν. Το σφυροκόπημα δεν επαρκεί για να πέσει μία αχανής χώρα με σχεδόν 100 εκατομμύρια κατοίκους και ιστορικό βάθος χιλιάδων χρόνων.
Είναι σαφές επίσης, ότι ο Τραμπ σύρθηκε στους σκοπούς τους Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος δεν είναι πολύ βέβαιο ότι εκφράζει την πλειοψηφία των Ισραηλινών, τουλάχιστον σε ότι αφορά την έγκριση για τη διεξαγωγή ενός πολέμου τόσο μεγάλης κλίμακας. Ενός πολέμου που ήδη έχει αποτέλεσμα τον θάνατο και τον τραυματισμό πολλών Ισραηλινών, μεγάλες ζημιές σε πολλά σημεία σε όλη την επικράτεια του Ισραήλ και την πλήρη ανατροπή της καθημερινότητας και προφανώς, την εκτόξευση της έντασης εναντίον του Ισραήλ από το μουσουλμανικό στοιχείο, το οποίο -ό,τι και να συμβεί- δεν πρόκειται να εκλείψει από την περιοχή.
Είναι σαφές, επίσης, ότι το Ιράν θα εξακολουθήσει να βρίσκεται εκεί. Ένα Ιράν που Τραμπ και Νετανιάχου θέλησαν να το παρουσιάσουν ως μία χώρα στην οποία 95 εκατομμύρια άννθρωποι, σέρνονται από μία ισχνή μειοψηφία. Φαίνεται, λοιπόν, ότι δεν ήταν ακριβώς έτσι τα πράγματα. Σίγουρα, ένα ικανό ποσοστό των Ιρανών είναι καταπιεσμένοι και ενδεχομένως να αναζητούν μία ανατροπή του καθεστώτος. Όμως αφενός υπάρχει ένα άλλο -επίσης- ικανό ποσοστό που υποστηρίζει και στηρίζει αυτό το καθεστώς και από την άλλη... αναρωτιέται κανείς: Με εισβολή και βομβαρδισμούς από ξένες δυνάμεις θα ξεσηκωθεί ο λαός του Ιράν εναντίον του καθεστώτος; Σε ποια στιγμή της ιστορίας και πού μία ξένη δύναμη εισέβαλε σε μία χώρα και αυτό ξεσήκωσε τον λαό για την ανατροπή της -όποιας- κυβέρνησης; Το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει, καθώς οι Ιρανοί βλέπουν τους... σωτήρες τους να καταστρέφουν τη χώρα και να σκοτώνουν τους ανθρώπους τους.
Μετά από σχεδόν έναν μήνα, ο πόλεμος στο Ιράν δείχνει να φτάνει στην «ώρα μηδέν». Στο σημείο που θα κριθούν όλα. Και το σημείο αυτό -στην κυριολεξία της έννοιας- είναι... τα Στενά του Ορμούζ.
Το στρατηγικό πέρασμα θα καθορίσει απόλυτα τις εξελίξεις. Ας δούμε τα δεδομένα που έχουμε:
Ποια είναι τα δύο βασικά σενάρια
1)Να επικρατήσει η διπλωματία και να βρεθεί μία φόρμουλα έως τις 9 Απριλίου -ημέρα που φαίνεται να καταλήγουν όλα με τα σημερινά στοιχεία και δηλώσεις- για μία συμφωνία που θα εμφανίζει τις ΗΠΆ να έχουν πετύχει τους στόχους τους, το Ισραήλ επίσης και το Ιράν να μην έχει παραδοθεί άνευ όρων.
2)Να γίνει χερσαία επέμβαση από τις ΗΠΑ με απρόβλεπτες συνέπειες στην έκβαση του πολέμου, πολύ δε περισσότερο για την επόμενη ημέρα.
Ποιος ο ρόλος του Ορμούζ
1)Τα Στενά του Ορμούζ, στην παρούσα φάση, ελέγχονται από την Τεχεράνη. Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι Ιρανοί αφήνουν -ακόμη και με χρηματικό αντίτιμο- να περνούν όσα πλοία θέλουν εκείνοι. Ως εκ τούτου, ελέγχουν τη ροή πετρελαίου, φυσικού αερίου και λιπασμάτων από την περιοχή, στραγγαλίζοντας οικονομικά τις χώρες του Κόλπου, την Ευρώπη, την Ασία και προκαλώντας παροξυσμό στα διεθνή χρηματιστήρια.
2)Ο Τραμπ θέλει να ελέγξει τα Στενά του Ορμούζ ή καλύτερα, να αποκλείσει από τον έλεγχό τους το Ιράν. Πώς φαντάζεται ο πρόεδρος των ΗΠΑ, με βάση τη γεωγραφία της περιοχής, ότι μπορεί να επιτευχθεί αυτό; Πολύ περισσότερα, αν στηρίζει τα σχέδιά του για μελλοντικό έλεγχο, στη συμμετοχή των ευρωπαϊκών δυνέμων ή του ΝΑΤΟ.
Πώς χρησιμοποιεί το Ιράν το Ορμούζ για να ασκεί πίεση
Το Ιράν κρατά κλειστά τα Στενά για τους εχθρούς και επιτρέπει στους συμμάχους ή στους ουδέτερους, να περνούν τα πλοία τους. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκει δύο πράγματα:
1)Να «στραγγαλίσει» τις οικονομίες των αραβικών κρατών, τα οποία χάνουν και από την παραγωγή και από τον τουρισμό.]
2)Να προκαλέσει ασφυξία στην παγκόσμια οικονομία, μέσω των τιμών του πετρελαίου, επιδιώκοντας να ανέβουν στο υψηλότερο δυνατό σημείο οι τιμές στις αγορές και να κορυφωθούν οι αντιδράσεις απέναντι σε ΗΠΑ και Ισραήλ.
3)Η Τεχεράνη απειλεί να κλείσει -μέσω των Χούθι- και το Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ στην Υεμένη, αποκλείοντας με αυτόν τον τρόπο κάθε σύντομη δίοδο προς την Ευρώπη και τις διεθνείς αγορές, από την αραβική χερσόνησο.
Το νέο αίτημα-κλειδί που περιλαμβάνεται στην αντιπρόταση του Ιράν για το σχέδιο Τραμπ
Όπως αποδεικνύεται, λοιπόν, το Ορμούζ είναι το ισχυρό όπλο του Ιράν σε επίπεδο διαπραγμάτευσης, πιο ισχυρό ακόμη και από τους πυραύλους του. Η Τεχεράνη, στην αντιπρόταση που έστειλε στις ΗΠΑ για το σχέδιο των 15 σημειών, συμπεριέλαβε έναν νέο όρο. Ποιος είναι αυτός; Η αναγνώριση της κυριαρχίας της στο Ορμούζ.
Είναι άδηλο πώς θα εξελιχθεί το αμέσως επόμενο διάστημα ο πόλεμος στο Ιράν. Με έναν απρόβλεπτο Ντόναλντ Τραμπ, με έναν Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος ανοίγει πολεμικά μέτωπα με διάφορες προφάσεις και ένα Ιράν, που έχει νέα ηγεσία, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι διατεθειμένο να παραδεχθεί ήττα, θα χρειαστεί να γίνουν άλματα διπλωματίας -και λογικής- ώστε το lose-lose που υπάρχει σήμερα, να εμφανιστεί σε win-win, υπό τις συνθήκες, πάντα, που έχουν διαμορφωθεί μετά τις ραγδαίες εξελίξεις.
Σε κάθε περίπτωση, τα δεδομένα και για την επόμενη ημέρα, θα είναι αντικειμενικά και πολύ συγκεκριμένα, με μία και μοναδική εξαίρεση. Το καθεστώς στο Ορμούζ. Δεδομένο είναι ότι το Ιράν θα παραμείνει στο... Ιράν. Δεδομένο είναι ότι η θανάσιμη έχθρα Ισραήλ-Ιράν θα είναι εκεί και την επόμενη ημέρα. Δεδομένο είναι ότι οι χώρες του Κόλπου, αν και θα χρειαστούν ένα διάστημα ίσως και 2-3 χρόνων σε ορισμένες περιπτώσεις, θα ανακάμψουν πλήρως. Δεδομένο είναι ότι θα βρεθεί ένας τρόπος να μεταφέρονται το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα λιπάσματα. Δεδομένο είναι ότι οι ΗΠΑ είναι και θα παραμείνουν η υπερδύναμη.
Το μοναδικό στοιχείο που δεν είναι δεδομένο, είναι το καθεστώς της επόμενης ημέρας στο Ορμούζ. Υπάρχουν πιο πιθανά σενάρια και λιγότερα πιθανά σενάρια. Όμως σε κάθε περίπτωση, η επόμενη μέρα στην περιοχή δεν θα είναι ίδια με τη χθεσινή. Είτε το πέρασμα παραμείνει στην κυριαρχία του Ιράν, είτε τεθεί σε ένα άλλο ιδιόμορφο και πιο πολύπλοκο καθεστώς διεθνούς επιτήρησης, τα νερά στο Ορμούζ θα έχουν διαφορετικό χρώμα. Η σκιά πάνω από το πολύτιμο πέρασμα θα έχει αλλάξει. Και όλα αυτά για έναν πόλεμο που δεν υπήρχε καμία δικαιολογία να ξεκινήσει -με βάση ακόμη και φωνές Ρεπουμπλικανών γερουσιαστών- και που φαίνεται να μην έχει κάποια διέξοδο, η οποία, τουλάχιστον, να στηρίζεται σε λογικά επιχειρήματα. Φαίνεται πως το τέλος θα είναι -όπως και το ξεκίνημα- αμιγώς τύπου... Τραμπ: «Οι ΗΠΑ διέλυσαν το Ιράν. Πέτυχαν όλους τους στόχους τους. Νικήσαμε».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
