Τα τελευταία χρόνια, μια συχνή άποψη υποστηρίζει ότι η περίοδος της παγκοσμιοποίησης που ακολούθησε τον Ψυχρό Πόλεμο φτάνει στο τέλος της. Όμως, αν η κατάσταση στο Ιράν και στον Περσικό Κόλπο αποδεικνύει κάτι, είναι ότι ο κόσμος παραμένει πιο οικονομικά διασυνδεδεμένος από ποτέ. Οι παγκόσμιες αγορές αγαθών και βασικών εμπορευμάτων, όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα λιπάσματα, παραμένουν βαθιά εδραιωμένες, σε τέτοιο βαθμό ώστε ακόμη και οικονομικοί γίγαντες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες ή η Κίνα να μην είναι άτρωτοι σε διακυμάνσεις τιμών και ελλείψεις.
Η πρώτη υποτιθέμενη «λήξη» της παγκοσμιοποίησης ήταν η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Έπειτα, το 2016, ήρθε το δημοψήφισμα για το Brexit, το οποίο το Economic Policy Institute χαρακτήρισε ως πιθανό «τέλος της παγκοσμιοποίησης όπως τη γνωρίζουμε». Ακολούθησε η πρώτη εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) και η πολιτική του "America First", ενώ και οι προοδευτικοί άρχισαν να απομακρύνονται από την ιδέα μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας που, κατά τη γνώμη τους, ωφελεί εταιρείες και ελίτ εις βάρος της εργατικής τάξης.
Η κρίση της Covid-19 το 2020-2021 θεωρήθηκε ότι θα επιτάχυνε το τέλος της παγκοσμιοποίησης, ωθώντας χώρες και επιχειρήσεις να δημιουργήσουν πιο «ανθεκτικές» εφοδιαστικές αλυσίδες. Και σήμερα, η δεύτερη περίοδος διακυβέρνησης Τραμπ φαίνεται αποφασισμένη να αποδομήσει τη μεταπολεμική νεοφιλελεύθερη τάξη, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών και του ΝΑΤΟ.
Είναι αλήθεια ότι αυτές και άλλες διαταραχές οδήγησαν σε επενδύσεις για πιο διαφοροποιημένες πηγές ενέργειας. Μετά την ενεργειακή κρίση της δεκαετίας του 1970, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδίωξαν να μειώσουν την εξάρτησή τους από εισαγόμενο πετρέλαιο. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 2010, οι επενδύσεις σε σχιστολιθικό πετρέλαιο, υγροποιημένο φυσικό αέριο και αιθανόλη τις κατέστησαν καθαρό εξαγωγέα ενέργειας. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης να περιορίσει τις εισαγωγές ρωσικών υδρογονανθράκων μείωσαν την εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή.
Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι ενεργειακά ανεξάρτητες. Η εκτόξευση των τιμών των καυσίμων λόγω του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ αποτελεί σαφή υπενθύμιση. Δείχνει επίσης ότι τα ενεργειακά και εμπορικά δίκτυα παραμένουν βαθιά αλληλοεξαρτώμενα, παρά την επικρατούσα αφήγηση ότι το πείραμα της παγκοσμιοποίησης έχει αποτύχει. Είτε απέτυχε είτε όχι, και ανεξάρτητα από το αν οι επικριτές της το επιθυμούν, η αλληλεξάρτηση των χωρών είναι μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα.
Η ενεργειακή ανεξαρτησία των ΗΠΑ θα απαιτούσε μια δεκαετία επενδύσεων και τρισεκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή αγωγών, την ενίσχυση της διύλισης και την αναδιάρθρωση ενεργειακών υποδομών. Ακόμη και εν μέσω κρίσεων, κάτι τέτοιο δεν είναι οικονομικά λογικό. Η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι επαρκής, αλλά η επεξεργασία και χρήση τους εξαρτάται από πολύπλοκες τεχνικές και οικονομικές παραμέτρους. Γι’ αυτό οι ΗΠΑ συνεχίζουν να εισάγουν και να εξάγουν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά.
Το ίδιο ισχύει για τα χημικά και τα λιπάσματα που παράγονται από φυσικό αέριο. Μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων γίνεται στα κράτη του Κόλπου, όπως το Κατάρ, λόγω των πλούσιων ενεργειακών πόρων και των σχετικών επενδύσεων. Περίπου το ένα τρίτο του θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων περνά από το Στενό του Ορμούζ. Επιπλέον, χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα λειτουργούν ως βασικοί κόμβοι μεταφοράς, χάρη στην αποδοτικότητα των λιμενικών τους υποδομών.
Η ιδέα ότι η παγκοσμιοποίηση έχει τελειώσει καταρρίπτεται από γεγονότα όπως το κλείσιμο του Στενού. Ένα σύστημα δεν αντικαθίσταται απλώς επειδή επικρίνεται ή επειδή κάποιοι δηλώνουν ότι θέλουν να το αλλάξουν.
Οι ενεργειακές και εφοδιαστικές αλυσίδες που χτίστηκαν επί δεκαετίες και κόστισαν τρισεκατομμύρια θα συνεχίσουν να υπάρχουν, επειδή παραμένουν ο πιο οικονομικός τρόπος για να καλύπτονται οι ανάγκες των χωρών και των καταναλωτών. Η αλλαγή τους απαιτεί χρόνο και τεράστιους πόρους. Μέχρι τότε, ο κόσμος θα παραμένει αλληλοεξαρτώμενος, με όλα τα πλεονεκτήματα και τις ευπάθειες που αυτό συνεπάγεται.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
