Η κοινή στρατιωτική επίθεση του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν, παρότι είχε σχεδιαστεί επί μήνες, πραγματοποιήθηκε σε μια χρονική συγκυρία που εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τις πραγματικές προθέσεις της Ουάσινγκτον. Το πλήγμα εκδηλώθηκε, όπως γράφει η εφημερίδα «Guardian», ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, γεγονός που, για δεύτερη φορά μέσα σε έναν χρόνο, πλήττει ευθέως την αξιοπιστία της αμερικανικής διπλωματίας στα μάτια της Τεχεράνης.
Τον Ιούνιο του περασμένου έτους, το Ισραήλ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να ακολουθούν, εξαπέλυσε δεκαήμερη επίθεση κατά του Ιράν μόλις τρεις ημέρες πριν από έναν προγραμματισμένο έκτο γύρο συνομιλιών μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Η επανάληψη ενός παρόμοιου μοτίβου, εν μέσω νέας διαπραγματευτικής διαδικασίας, ενισχύει την πεποίθηση στην ιρανική πλευρά ότι οι συνομιλίες λειτουργούν περισσότερο ως «κάλυμμα» παρά ως ειλικρινής προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας.
Η αντίδραση στο εσωτερικό του Ιράν ήταν ενδεικτική. Ιρανικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κανάλια έκαναν λόγο για «δεύτερο χτύπημα στη διπλωματία», υποστηρίζοντας ότι η χώρα βρέθηκε για ακόμη μία φορά στο στόχαστρο, ενώ επιδίωκε πολιτική λύση. Το μήνυμα που εκπέμπεται προς την ιρανική ηγεσία είναι σαφές: οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ δεν παρέχουν καμία εγγύηση αποτροπής στρατιωτικής δράσης.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, φέρεται να είχε πλήρη επίγνωση του ρίσκου ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να εγκαταλείψει τη διπλωματική οδό. Παρ’ όλα αυτά, επέλεξε να συνεχίσει, εκτιμώντας ότι το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας άξιζε το πολιτικό κόστος.
Κομβικό ρόλο στις συνομιλίες είχε αναλάβει το Ομάν, με τον υπουργό Εξωτερικών του, Σαγιέντ Μπαντρ μπιν Χαμάντ μπιν Χαμούντ αλ Μπουσαϊντί, να επιχειρεί την ύστατη στιγμή να διασώσει τη διαδικασία. Σε μια ασυνήθιστη κίνηση, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν ταξίδεψε εσπευσμένα στην Ουάσινγκτον και προχώρησε ακόμη και σε δημόσιες δηλώσεις σε αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο, υποστηρίζοντας ότι μια ειρηνευτική συμφωνία ήταν εφικτή και μάλιστα καλύτερη από εκείνη του 2015, από την οποία οι ΗΠΑ αποχώρησαν το 2018.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, το Ιράν φερόταν διατεθειμένο να αποδεχθεί μηδενικά αποθέματα υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου, την αραίωση των υφιστάμενων αποθεμάτων του και πλήρη πρόσβαση επιθεωρητών της Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας. Παράλληλα, θα περιοριζόταν στον εμπλουτισμό που απαιτείται αποκλειστικά για πολιτική χρήση. Ωστόσο, ζητήματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, το βαλλιστικό πυραυλικό πρόγραμμα και η στήριξη του Ιράν σε συμμαχικές δυνάμεις στην περιοχή έμεναν εκτός ουσιαστικής διαπραγμάτευσης.
Για την Τεχεράνη, οι βαλλιστικοί πύραυλοι αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της εθνικής της άμυνας, θέση που είχε διατυπώσει επανειλημμένα και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών, Τζαβάντ Ζαρίφ, επικαλούμενος την εμπειρία του πολέμου Ιράν–Ιράκ. Η πρόσφατη επίθεση ενίσχυσε αυτή τη λογική, επιβεβαιώνοντας -κατά την ιρανική άποψη- ότι η αποτρεπτική ισχύς παραμένει ζωτικής σημασίας.
Στην αμερικανική πλευρά, δηλώσεις όπως εκείνες του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος άφησε να εννοηθεί ότι ο Τραμπ ανέμενε ουσιαστικά την «υποχώρηση» του Ιράν, αποκαλύπτουν το χάσμα προσδοκιών μεταξύ των δύο πλευρών. Ο ίδιος ο Τραμπ, αιτιολογώντας την επίθεση, περιορίστηκε σε γενικές αναφορές περί απειλής για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, αποφεύγοντας κάθε ουσιαστική αναφορά στην πορεία των συνομιλιών.
Στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών αναμένεται να ανοίξει συζήτηση για το αν υπήρξε πράγματι μια ρεαλιστική ευκαιρία συμφωνίας που αγνοήθηκε. Οι επικριτές θα υποστηρίξουν ότι μια ελεγχόμενη συμφωνία θα μπορούσε να έχει περιορίσει ειρηνικά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Άλλοι θα επιμείνουν ότι το ίδιο το ιρανικό καθεστώς συνιστά απειλή ανεξαρτήτως συμφωνιών.
Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός παραμένει ότι η στρατιωτική κλιμάκωση, σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή, υπονομεύει εκ νέου τη διπλωματία και καθιστά ακόμη δυσκολότερο για το Ιράν να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε μελλοντική αμερικανική πρόταση συνομιλιών ως σοβαρή και αξιόπιστη.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
