Του Νικόλα Μπάρδη
Οι συντεχνίες των μαστόρων, τα λεγόμενα «μπουλούκια», που περιλάμβαναν όλες τις ειδικότητες της οικοδομής, άφησαν το ισχυρό τους αποτύπωμα και στα θρησκευτικά μνημεία των Γρεβενών, που αποτελούν εξίσου δείγματα του ισχυρού θρησκευτικού φρονήματος των κατοίκων της περιοχής.
Σε κάθε χωριό υπάρχει μία εκκλησία ή ένα κοντινό μοναστήρι, που έχει να διηγηθεί μία ξεχωριστή ιστορία, η οποία μπορεί να φτάνει μέχρι και οχτώ αιώνες πίσω. Σπουδαίοι λαϊκοί τεχνίτες, χτίστες, αγιογράφοι και ξυλογλύπτες, από τα Μαστοροχώρια των Γρεβενών, αλλά και από αυτά της Κόνιτσας και της Κοζάνης, ένωσαν τις δυνάμεις τους και δημιούργησαν κτίρια αληθινά έργα τέχνης, που προκαλούν τον θαυμασμό μέχρι τις μέρες μας.
Το θρησκευτικό αυτό οδοιπορικό ξεκινά από τη Μονή Ζάβορδας, γνωστή και ως Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Οσίου Νικάνορος Ζάβορδας, που είναι και η επίσημη ονομασία της. Η Μονή βρίσκεται περίπου 22 χιλιόμετρα βόρεια της Δεσκάτης, πολύ κοντά στις όχθες του Αλιάκμονα. Χτίστηκε στο πρώτο μισό του 16ου αιώνα από τον Όσιο Νικάνορα, ο οποίος ασκήτευε στην περιοχή και μετά από όραμα που είδε, ανακάλυψε την εικόνα της Μεταμορφώσεως, που έδωσε το όνομα στο μοναστήρι και φυλάσσεται ακόμα στο Καθολικό του. Ο κεντρικός ναός έχει φιλοτεχνηθεί στο εσωτερικό του με εξαιρετικής τέχνης τοιχογραφίες, διαφορετικών εποχών και τεχνοτροπιών, κάποιες από τις οποίες αποδίδονται στον σπουδαίο Θηβαίο ζωγράφο Φράγκο Κατελάνο, που έζησε τον 16ο αιώνα. Πλήθος άλλων κειμηλίων και ιερών λειψάνων φυλάσσονται επίσης στη Μονή. Ολόκληρο το κτιριακό συγκρότημα περιβάλλεται από έναν ψηλό πέτρινο τοίχο, που του δίνει φρουριακή μορφή.
Πολύ κοντά στις όχθες του Αλιάκμονα συναντούμε και τη Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Τορνικίου, που η κτίση της ανάγεται στον 12ο αιώνα και πιθανόν συνδέεται με τη γνωστή βυζαντινή οικογένεια των Τορνικίων. Διώροφη, με το Καθολικό στο ισόγειο και εκκλησία στον όροφο, χρειάστηκε να μεταφερθεί 140 μέτρα ψηλότερα από την αρχική της θέση, όταν δημιουργήθηκε το φράγμα του Ιλαρίωνα στον Αλιάκμονα. Το μοναστήρι ξεχωρίζει για τις εξαιρετικές αγιογραφίες του 1481 και του 1730, αλλά και την υπέροχη, πανοραμική θέα στο ποτάμι.
Εν συνεχεία ακολουθεί η Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, που βρίσκεται πολύ κοντά στο Δασοχώρι της Δεσκάτης. Χτίστηκε πριν από το 1797 και μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα γνώρισε μεγάλη ακμή, με σημαντικό αριθμό μοναχών και σπουδαίο κοινωνικό έργο.
Την περίοδο της Τουρκοκρατίας λειτούργησε και ως «κρυφό σχολειό», μαθαίνοντας γράμματα στα Ελληνόπουλα της περιοχής. Σήμερα έχει αναστηλωθεί πλήρως, κυρίως χάρη στις προσπάθειες της μοναχής Μαριάμ, που είναι η μόνη που ζει σήμερα στο μοναστήρι.
Το οδοιπορικό συνεχίζεται στη Μονή των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, που βρίσκεται στα όρια του χωριού Ταξιάρχης, βορειοανατολικά της πόλης των Γρεβενών. Η Μονή ανεγέρθη το πρώτο μισό του 19ου αιώνα και έχει φρουριακή μορφή. Στο εσωτερικό της κοσμείται από ωραίες τοιχογραφίες τόσο στο Καθολικό, όσο και στον γυναικωνίτη του, ωστόσο δεν έχει κανέναν μοναχό. Ανενεργή επίσης και σε διαδικασία αποκατάστασης είναι και η Μονή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, χτισμένη σε μία πανέμορφη θέση κοντά στην κορυφή Μπουνάσια, στην περιοχή του χωριού Παλιουριά.
Ιδρύθηκε τον 14ο αιώνα και λειτούργησε μέχρι το 1935, αναπτύσσοντας σημαντική πνευματική και εθνική δράση.
Δυστυχώς, χωρίς μοναχούς είναι και η Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή Παναγία Σπηλιώτισσα, που βρίσκεται λίγο πριν την είσοδο του χωριού Σπήλαιο, και ιδρύθηκε το 1633. Το συντηρημένο Καθολικό της Μονής είναι γεμάτο τοιχογραφίες, έξοχα δείγματα λαϊκής τέχνης, που υπογράφουν μάστορες από την Δυτική Μακεδονία και την Ήπειρο. Αν ο δρόμος σας βγάλει στο γραφικό βλαχοχώρι Περιβόλι, αξίζει να επισκεφθείτε λίγο έξω από τον οικισμό τον μεταβυζαντινό ναό του Αγίου Νικολάου, ο οποίος στην πραγματικότητα αποτελεί το Καθολικό της ομώνυμης Μονής.
Το ταξίδι ολοκληρώνεται στην Μεγάλη Παναγία, τον μητροπολιτικό ναό της Σαμαρίνας. Πρόκειται για μία μεγάλη σε μέγεθος τρίκλιτη βασιλική, που χτίστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα και είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.
Εκτός από την πλούσια αγιογράφηση, έργο ντόπιων ζωγράφων, τις εντυπώσεις κλέβει το πανέμορφο και λεπτοδουλεμένο τέμπλο, που είναι επιχρυσωμένο, όπως επίσης ο άμβωνας και ο δεσποτικός θρόνος.
Ένα ακόμη στοιχείο που διαφοροποιεί τον εν λόγω ναό είναι το πεύκο που φυτρώνει εδώ και 100 τουλάχιστον χρόνια μέσα στην κόγχη του ιερού. Εξίσου σημαντικές εκκλησίες της περιοχής είναι η Αγία Παρασκευή (στον δρόμο για το Δίστρατο), η Μεταμόρφωση του Σωτήρος και ο Άγιος Νικόλαος στην Καλλονή.
Τα προαναφερθέντα μοναστήρια και θρησκευτικά μνημεία καθιστούν τα Γρεβενά έναν ανερχόμενο θρησκευτικό και προσκηνυματικό προορισμό, που μπορεί να προσελκύσει κόσμο από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Οι παραδοσιακοί οικισμοί, τα πυκνά δάση και η άγρια ζωή, σε συνδυασμό με αυτά τα κομψοτεχνήματα της ορθοδοξίας, δημιουργούν έναν ξεχωριστό προορισμό, που αξίζει αξιοποίησης και ανάδειξης.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
