Του Στέφανου Νικολαΐδη
Η μεταφορά συστημάτων αεράμυνας Patriot στην Κάρπαθο την περασμένη εβδομάδα άνοιξε έναν νέο κύκλο έντασης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, με το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών να επαναφέρει τις γνωστές αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών.
Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο στρατηγικής αντιπαράθεσης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Τουρκία επιχειρεί τα τελευταία χρόνια να επαναφέρει στο προσκήνιο ζητήματα που αφορούν το καθεστώς των νησιών και την ερμηνεία διεθνών συνθηκών.
Από ελληνικής πλευράς η θέση παραμένει σταθερή: η ανάπτυξη αμυντικών μέσων στα νησιά συνδέεται άμεσα με το δικαίωμα αυτοάμυνας ενός κράτους, όπως αυτό απορρέει από τα Ηνωμένα Έθνη και ειδικότερα από το άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ. Παράλληλα, η Αθήνα επισημαίνει ότι η στρατιωτική ισορροπία στην περιοχή επηρεάζεται και από τη σημαντική συγκέντρωση τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στα παράλια της Μικράς Ασίας, γεγονός που καθιστά την αμυντική θωράκιση των νησιών ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση γύρω από την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών δεν αφορά μόνο νομικές ερμηνείες διεθνών συνθηκών, όπως η Συνθήκη της Λωζάννης και η Συνθήκη των Παρισίων, αλλά και τη συνολικότερη στρατηγική αντιπαράθεση Ελλάδας–Τουρκίας.
Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η συγκεκριμένη αντιπαράθεση αποτελεί ακόμη έναν γύρο ρητορικής πίεσης ή αν εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Άγκυρας να επαναπροσδιορίσει το πλαίσιο των ελληνοτουρκικών διαφορών στο Αιγαίο.
Η σημασία της Καρπάθου και γιατί ενοχλείται η Τουρκία
Απαντήσεις για όλα τα παραπάνω επιχειρεί να δώσει μιλώντας στα podcast του ΣΚΑΪ και το skai.gr ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και βουλευτής της ΝΔ Άγγελος Συρίγος, ο οποίος αναφερθείς στη μεταφορά Patriot στο νησί της Καρπάθου κάνει λόγο για μια στρατηγική κίνηση της χώρας μας που μπορεί να αποδειχθεί ζωτικής σημασίας.
Όπως σημειώνει, η Κάρπαθος είναι νησί των Δωδεκανήσων και σύμφωνα με τη Συνθήκη των Παρισίων του 1947 τα Δωδεκάνησα πρέπει να είναι πλήρως αποστρατιωτικοποιημένα. Η Ελλάδα, όμως, το 1974 λόγω της εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο και της ευθείας απειλής κατά των νησιών του Αιγαίου προχώρησε συνειδητά σε επαναστρατιωτικοποίηση, επικαλούμενη το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, το οποίο δίνει δικαίωμα νόμιμης άμυνας.
Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτού του ιδίου δικαιώματος εγκαταστάθηκαν τις τελευταίες μέρες στο νησί της Καρπάθου πύραυλοι Patriot, οι οποίοι είναι για να προστατεύουν όχι τη Σούδα, αλλά όλην την περιοχή του Νοτίου Αιγαίου, από τη Ρόδο μέχρι και την Κρήτη.
Από εκεί και πέρα, αυτό που έχει ενοχλήσει πάρα πολύ τους Τούρκους σε σχέση με τους Patriot είναι ότι αποτελεί αμερικανικό σύστημα που βάσει των τρόπων λειτουργίας του είναι ενταγμένο στο νατοϊκό σύστημα ασφαλείας. Άρα η εικόνα των ραντάρ από την Κάρπαθο θα μεταβιβάζεται στη Νάπολη της Ιταλίας, στο νατοϊκό στρατηγείο.
Αυτό είναι κάτι που νομιμοποιεί την παρουσία των πυραύλων στην περιοχή και είναι κάτι που ενοχλεί ιδιαίτερα την Τουρκία.
Το θέμα της συμπερίληψης της Καρπάθου είναι παλαιό: το νησί έχει ένα πολύ μεγάλο στρατιωτικό και πολιτικό αεροδρόμιο. Η Τουρκία προσπαθούσε εδώ και χρόνια να αποτρέψει τη συμπερίληψη του συγκεκριμένου asset στα σχέδια του ΝΑΤΟ.
Τι ισχύει με τη Συνθήκη των Παρισίων
Άμεση, σύντομη και αιχμηρή ήταν η απάντηση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών στην ανακοίνωση της Άγκυρας περί «αποστρατιωτικοποίησης», με την εκπρόσωπο του ΥΠΕΞ Λάνα Ζωχιού να χαρακτηρίζει ως ανυπόστατες
Η Συνθήκη των Παρισίων στην πραγματικότητα δεν υπεγράφη από την Τουρκία, οπότε για τη γειτονική χώρα είναι res inter alios acta, δηλαδή πράξη που έγινε μεταξύ τρίτων. Έτσι, δεν μπορεί να επικαλεστεί δικαιώματα, γιατί δικαιώματα δεν πηγάζουν για αυτήν.
Τις τελευταίες ημέρες πριν την αμερικανική επίθεση στο Ιράν το πολιτικό αεροδρόμιο της Ρόδου «Διαγόρας» χρησιμοποιήθηκε επανειλημμένως από αμερικανικά πολεμικά μεταγωγικά αεροσκάφη. Η Τουρκία δεν είπε λέξη για αυτό.
Ποιο είναι το ενδιαφέρον εδώ; Η Αμερική είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη των Παρισίων του 1947.
Δηλαδή η Αμερική που είναι συμβαλλόμενο μέρος δεν έχει πρόβλημα, η Τουρκία όμως έχει πρόβλημα χωρίς να είναι συμβαλλόμενο μέρος και επικαλείται διατάξεις της Συνθήκης.
Άλλωστε, η Τουρκία δεν θα μπορούσε να πάει κόντρα σε καμία πολεμική επιχείρηση των ΗΠΑ. Αυτό, όμως, που έχει ενοχλήσει τη γείτονα πάνω από όλα είναι: η Ελλάδα ήταν αυτή που συμμετείχε πολύ ενεργά στον ευρύτερο σχεδιασμό της Μέσης Ανατολής, ενώ η Τουρκία είναι έξω από αυτήν την ιστορία.
Σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου η Τουρκία ήταν αυτή που είχε πιο ενεργό ρόλο.
Τι αλλάζει σε σχέση με το παρελθόν
Αυτό που αλλάζει σε σχέση με το παρελθόν - εξοργίζοντας την Τουρκία - έγκειται στα εξής 3 στοιχεία:
- Για πρώτη φορά από το 1960 σταθμεύουν επί μονίμου βάσεως και για αόριστο χρόνο τα ελληνικά πολεμικά αεροσκάφη στην Κύπρο και στο αεροδρόμιο της Πάφου
- Η κάθοδος των ελληνικών πλοίων δείχνει ότι η Ελλάδα είναι αποφασισμένη να κρατήσει την Κύπρο μέσα στην ειρήνη και την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου. Σημειώνεται πως ακριβώς στα όρια της Κύπρου αρχίζει η ζώνη του πολέμου.
- Μαζί με την Ελλάδα κατέβηκαν και άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, πράγμα που δείχνει ότι η Κύπρος είναι ενταγμένη στο δυτικό σύστημα ασφαλείας. Έτσι, όχι μόνο δικαιώνονται οι ελληνικές θέσεις, αλλά και αναγνωρίζονται επί του πεδίου.
Στα παραπάνω θα πρέπει να προστεθεί και η στρατιωτική κάλυψη του εναερίου χώρου της Βουλγαρίας από την Ελλάδα. Αυτό έχει ξεχωριστή σημασία, καθώς - εκτός του ότι η χώρα μας είναι σημείο σταθερότητας - προσφέρει παραγάγοντας και η ίδια ασφάλεια.
Το μεγάλο ερώτημα αφορά στο κατά πόσο η κόντρα αυτή με την Τουρκία θα παραμείνει σε επίπεδο δηλώσεων ή αν θα εξελιχθεί σε διπλωματική κρίση στο Αιγαίο, με προοπτική τη Χάγη ή κάποιο άλλο δικαιοδοτικό όργανο.
Στην προκειμένη περίπτωση η Τουρκία αντιλαμβάνεται πως υπάρχει μια τεράστια στρατιωτική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και δεν θα ήθελε με τίποτα να μπει στην προσοχή των Αμερικανών η ιδιάζουσα συμπεριφορά της.
Υπάρχουν βέβαια σαφή στοιχεία ότι η ίδια διαφοροποιείται από το ΝΑΤΟ και τη Δύση: είναι η μόνη χώρα που έστειλε συλλυπητήριο μήνυμα στην Τεχεράνη για τον θάνατο του Χαμενεΐ, ενώ αμέσως μετά τη διάβαση του ιρανικού πυραύλου από τον τουρκικό εναέριο χώρο είδαμε το Ιράν να σπεύδει να διευκρινίσει πως «δεν ήμασταν εμείς, δεν στέλνουμε πυραύλους στη φίλη Τουρκία».
Επομένως, η Άγκυρα δεν φαίνεται να έχει πρόθεση να προχωρήσει σε οτιδήποτε άλλο πέραν των διπλωματικών κινήσεων.
Το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης δεν θα πάει στη Χάγη, καθώς η Ελλάδα έχει εξαιρέσει από το Δικαστήριο το θέμα αυτό.
Θεωρείται ότι αποτελεί θέμα ύψιστης εθνικής ασφαλείας και παρότι θεωρούμε ότι το Διεθνές Δίκαιο είναι με το μέρος μας, δεν μπαίνουμε σε διαδικασία να το συζητήσουμε με οποιονδήποτε.
Είναι δικαίωμά μας να προστατεύουμε την επικράτειά μας όπως εμείς κρίνουμε και να ξεχνάμε διατάξεις που έχουν ξεπεραστεί από τον χρόνο.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
