Σε πανηγυρική δικαίωση για τους δανειολήπτες που είχαν επιτύχει την ένταξή τους στα προστατευτικά και ευνοϊκά πλαίσια του Ν. 3869/2010 για τα Υπερχρεωμένα Νοικοκυριά – γνωστού και ως «Νόμου Κατσέλη» εξελίχθηκε η εκδίκαση της πολύκροτης υπόθεσης από την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου. Το ανώτατο Δικαστήριο της Χώρας, στη σημαντικότερη σύνθεσή του, κατόπιν σχετικού ερωτήματος του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων, κλήθηκε να αποφασίσει τον τρόπο με τον οποίο θα υπολογίζονται οι μηνιαίες δόσεις που όριζαν οι δικαστικές αποφάσεις του Νόμου Κατσέλη, με το διακύβευμα τόσο για τους δανειολήπτες όσο και για τις εταιρείες απόκτησης απαιτήσεων να είναι αρκετά υψηλά!
Πράγματι, από το έτος 2022, και δη το καλοκαίρι, οπότε ξεκίνησε ένα ακατάπαυστο «ράλι» ανόδου των τιμών των επιτοκίων, με αποτέλεσμα την μεταφορική τους εκτόξευση σε δυσθεώρητα ύψη, οι δανειολήπτες που, μετά κόπων και βασάνων και συχνά μετά από χρονοβόρο, κοστοβόρο και ψυχοφθόρο δικαστικό αγώνα είχαν καταφέρει να εξασφαλίσουν την προστασία της κατοικίας τους, είδαν τις μηνιαίες δόσεις που ορίζονταν από τους πιστωτές τους – κατά σχεδόν απαρέγκλιτο κανόνα πλέον funds – να διογκώνονται, ακόμη και να διπλασιάζονται, οδηγώντας τους σε τρομερό αδιέξοδο: είτε θα έπρεπε να κληθούν να καταβάλουν ποσά μη βιώσιμα, μέχρις οικονομικής εξαντλήσεως είτε να διακινδυνεύσουν να απωλέσουν την όποια προστασία τους προσέφερε η ρύθμιση του Ν. 3869/2010!
Στον αντίποδα, τα funds, μέσω των εκπροσωπούντων αυτά servicers, βρέθηκαν σε εξαιρετικά πλεονεκτική θέση: εκμεταλλευόμενα την αοριστία του άρθρ. 9 του Ν. 3869/2010 για τον τρόπο υπολογισμού της εφαρμογής του επιτοκίου, υπολόγιζαν τους τόκους επί του συνόλου της οφειλής (αντιμετωπίζοντας τις δικαστικές ρυθμίσεις ως νέες χορηγήσεις δανείων πρακτικά). Έτσι, αφ’ ενός αύξαναν τα κέρδη τους διά των διογκωμένων δόσεων, αφ’ ετέρου, με βάση τις τελευταίες τροποποιήσεις του Ν. 3869/2010, θα μπορούσαν να «πετάξουν» από το νόμο τους μη συμμορφούμενους οφειλέτες με ένα εξώδικο (!) και να συνεχίσουν τις διωκτικές ενέργειες σε βάρος τους! Είχαν δηλαδή και το μαχαίρι και το πεπόνι.
Έτσι, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, τα Ειρηνοδικεία της χώρας «πλημμύρισαν» από αιτήσεις ερμηνείας του Ν. 3869/2010, όπου οι απελπισμένοι οφειλέτες που είχαν επιτύχει την ένταξή τους στο Νόμο, ζητούσαν να ερμηνευθούν οι αποφάσεις που εκδίδονταν από τα Ειρηνοδικεία ώστε να ορίζεται ρητώς ο τρόπος υπολογισμού του τόκου και δη ότι υπολογιζόταν αυτός επί της ρητώς μνημονευόμενης δόσης κι όχι επί του όλου κεφαλαίου. Η ανταπόκριση της νομολογίας δεν ήταν ενιαία· ενώ τα Ειρηνοδικεία της Περιφέρειας υιοθετούσαν τα νομικά επιχειρήματα των δανειοληπτών κατά κανόνα, το Ειρηνοδικείο Αθηνών (το οποίο δέχθηκε τεράστιο όγκο υποθέσεων) εξαρχής έκρινε υπέρ των επιχειρημάτων των funds και των Τραπεζών, δημιουργώντας πόλωση στη νομολογία.
Τη λύση κλήθηκε να δώσει ο Άρειος Πάγος και σήμερα, την 5η.02.2026, μετά από σχεδόν ένα έτος από τη διεξαγωγή της πολιτικής δίκης (27.02.2025), έχουμε πλέον απόφαση, στην οποία θα κληθούν να συμμορφωθούν όλα τα Δικαστήρια της Χώρας και, για μία φορά, μπορούμε να πούμε ότι ο Άρειος Πάγος δικαίωσε τους δανειολήπτες, ότι η απόφασή του δεν αποτελεί «ταφόπλακα» για τα αιτήματά τους κι ότι, ανεξάρτητα από τις «απαιτήσεις» των funds, έκρινε το Ανώτατο Δικαστήριο της Χώρας με βάση το τί είναι Δίκαιο και Νόμιμο. Διότι τέτοια ήταν τα αιτήματα των δανειοληπτών και τέτοια ήταν και η δικαιοπολιτική φύση του Νόμου Κατσέλη και του Νομοθέτη που τον ψήφησε: Ο Νόμος Κατσέλη δεν χορήγησε νέα δάνεια ούτε άφηνε περιθώριο προσαρμογής στις νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν με τις μαζικές τιτλοποιήσεις των απαιτήσεων από τις συστημικές τράπεζες προς τα funds. Τουναντίον, σκοπός του ήταν να δώσει στους υπερχρεωμένους συμπολίτες μας μία διέξοδο από την υπερχρέωση, την ανέχεια και τον διαρκή φόβο της απώλειας του σπιτιού τους και έναν τρόπο για την ομαλή τους επανένταξη στην κοινωνία.
Και σήμερα, όπως προκύπτει, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων και δικαίωσε όχι μόνο τους περίπου 350.000 δανειολήπτες, αλλά και το πνεύμα του νόμου Κατσέλη.
* Η Άνθια Χρ. Κορέλα είναι Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω
