Αυτές τις ημέρες έγινε στη Βουλή συζήτηση για την κατόπιν πρότασης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας άρση της ασυλίας 13 βουλευτών της ΝΔ για παρεμβάσεις τους στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, που, αφού έγινε δεκτή με 285 ψήφους, ήρθη η ασυλία τους. Όμως η άρση της ασυλίας δεν σημαίνει άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος τους, αλλά παροχή αδείας για τη διενέργεια ανακρίσεως σε βάρος τους και μόνο για τις πράξεις που περιέχονται στην πρόταση της EPPO.
Η όλη υπόθεση συζητήθηκε ευρύτατα, κυρίως αν οι παρεμβάσεις των βουλευτών στα αρμόδια όργανα του ΟΠΕΚΕΠΕ για την έγκριση κτηνοτροφικών επιχορηγήσεων αποτελούν και ποιο ποινικό αδίκημα, διατυπώθηκαν σχετικά διάφορες απόψεις, που προκάλεσαν συζητήσεις, αντιφατικά σχόλια στα ΜΜΕ και στο διαδίκτυο. Ιδιαίτερα σχολιάστηκε η δήλωση, ότι «Το ρουσφέτι δεν πρέπει να έχει ποινικές διώξεις, καμιά πράξη, που έχει έλθει στη Βουλή για τους 13 δεν είναι παράνομη». Η πρόταση να μετονομαστεί το ρουσφέτι ως «πολιτική διαμεσολάβηση», είναι στενότερη έννοια, που δεν καλύπτει όλες τις περιπτώσεις, εκτός του ότι μολονότι είναι επιτυχής προσδιορισμός, προσκρούει σε βαθιά ριζωμένες έννοιες και ως εκ τούτου χρειάζεται κάθε φορά μετάφραση.
Για την αποφυγή παρερμηνειών κατά τη δικαστική διαδικασία, που θα επακολουθήσει, όπου τα πάντα θα ερμηνεύονται με βάση πολιτικά κριτήρια απαιτείται μια αντικειμενική τοποθέτηση του τι είναι ρουσφέτι σε όλες τις παραμέτρους και χωρίς κομματικές παρωπίδες.
Το ρουσφέτι, που προέρχεται από την τουρκική λέξη rusvet (δωροδοκία) αναφέρεται κατά την επικρατούσα στην ελληνική κοινωνία έννοια ως μια χαριστική παροχή ή μια εξυπηρέτηση, πάντοτε εντός του πλαισίου του δημοσίου τομέα, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ΟΤΑ, όχι όμως του ιδιωτικού τομέα, ασχέτως αν κάποιοι ονομάζουν τις χαριστικές ιδιωτικές παροχές ρουσφέτια.
Το ρουσφέτι γίνεται από άνθρωπο με εξουσία, από τον ίδιο ή τους συνεργάτες του, που συνήθως είναι πολιτικό πρόσωπο, σε πολίτη ή νομική οντότητα, με αντάλλαγμα συνήθως την πολιτική υποστήριξη ή την ψήφο, του ιδίου ή της οικογενείας του χωρίς όμως να αποκλείεται και το μπαξίσι κάθε είδους. Φυσικά, ρουσφέτια γίνονται και μεταξύ πολιτικών για τους οπαδούς τους, γιατί «δανεικά είναι τα αλεύρια». Όσοι έχουν δει τη θρυλική κωμωδία «Υπάρχει και φιλότιμο», με τον αξεπέραστο Λάμπρο Κωνσταντάρα σαν υπουργό Μαυρογιαλούρο και τον ιδιαίτερό του Γκρούεζα, καταλαβαίνουν πώς λειτουργεί το πολιτικό σύστημα με τα ρουσφέτια του, ιδίως στην περιφέρεια.
Σαφώς το ρουσφέτι αποτελεί πράξη πολιτικής διαφθοράς, όπως αυτή ορίζεται από τον διεθνώς παραδεκτό ορισμό της Διεθνούς Τράπεζας: «Διαφθορά είναι η κατάχρηση δημόσιου αξιώματος για ιδιωτικό όφελος». Μολονότι το ρουσφέτι χρησιμοποιείται σε όλο τον δημόσιο τομέα ή ΟΤΑ για να επιτύχει κάποιος μια εξυπηρέτηση, συνήθως με τη λέξη ρουσφέτι εννοούμε το πολιτικό ρουσφέτι, που γίνεται από υπουργό ή βουλευτή κυρίως για διορισμό ή προαγωγή δημόσιου υπαλλήλου ή παρέμβαση σε δημόσια υπηρεσία για έγκριση έργου ή διαγωνισμού. Δηλαδή «ετεροδοσοληψία» σύμφωνα με τον πολύ επιτυχή ορισμό από τον Θεοδόση Τάσσιο.
Το ρουσφέτι διακρίνεται σε ρουσφετάκι, πχ ο Δήμαρχος βγάζει τον κάδο απορριμμάτων μπροστά από το σπίτι σου και τον βάζει στον δίπλα ή ο πολιτικός τηλεφωνεί και σβήνουν μια κλήση της τροχαίας, σε ρουσφέτι πχ σε διορίζουν στο δημόσιο και σε αποσπούν αμέσως στο κέντρο ή κάποιος βγάζει τη θητεία του στον Αι Γιώργη στον Λυκαβηττό ή σε ρουσφετάρα πχ παρέχουν 24ωρη φύλαξη χωρίς να τη δικαιούσαι ή δεν κατεδαφίζουν με διάφορες προφάσεις το αυθαίρετο. Φυσικά, κάθε μέρα γίνονται άπειρα ρουσφέτια, που περνούν κάτω από το ραντάρ. Στις περιπτώσεις που το ρουσφέτι αποκαλύπτεται το θαύμα κρατάει μια μέρα και μετά ξεχνιέται.
Το ρουσφέτι αυτοτελώς δεν αποτελεί ποινικό αδίκημα, αποτελεί, όμως, πειθαρχικό αδίκημα για όσους υπέχουν πειθαρχική ευθύνη, μπορεί όμως να αποτελέσει την υποκειμενική υπόσταση σε σωρεία αδικημάτων ιδίως περί την υπηρεσία, αλλά και τη γενεσιουργό αιτία σε εμπλοκή πολιτικών σε ποινικό αδίκημα με διάφορες μορφές συμμετοχής με συνηθέστερη της ηθικής αυτουργίας σε παράβαση καθήκοντος, που τελέστηκε από δημόσιο όργανο ή δημόσιο υπάλληλο.
Δεν γνωρίζω ποιες ποινικές κατηγορίες μπορεί να αποδοθούν στους 13 βουλευτές των οποίων ήρθη ασυλία. Από δημοσιογραφικές πληροφορίες συνάγω, ότι πιθανόν να τους ασκηθεί ποινική δίωξη για ηθική αυτουργία σε παράβαση καθήκοντος των οργάνων ή υπαλλήλων, που εγκρίνανε παράνομες πληρωμές στον ΟΠΕΚΕΠΕ και με τους οποίους είχαν αυτοί ή τα στελέχη τους σχετικές τηλεφωνικές επαφές.
Το ρουσφέτι είναι βιωματικό κατάλοιπο της Τουρκοκρατίας, όπου ο ραγιάς εξασφάλιζε την εύνοια του Τούρκου αφέντη ή του κοτζαμπάση με ένα μπαξίσι και μπόλικους τεμενάδες, πρακτική που συνεχίστηκε και μετά την ανακήρυξη του ελληνικού κράτους, με αιτήματα συνήθως για διορισμό στο δημόσιο. Περιώνυμοι έχουν μείνει στην ιστορία για τα ρουσφέτια τους οι παλιοί πρωθυπουργοί Τζουμπές Βούλγαρης και ο Κωλέττης, αλλά και σύγχρονοι, που όλοι γνωρίζουμε.
Σιγά-σιγά σχηματίστηκαν τα πολιτικά κόμματα, που στην αρχή ήταν αρχηγικά, αν και πλην εξαιρέσεων ψευδεπίγραφα κάποια αυτοπροσδιορίζονται ως κόμματα με πολιτική κατεύθυνση. Η στρατολόγηση των οπαδών για το πελατειακό κράτος γίνεται στην περιφέρεια από διαφόρους κομματάρχες τύπου «Γκρουέζα» με αντάλλαγμα το ρουσφέτι ή την προοπτική για ρουσφέτι με υποσχέσεις, που μοιράζονται αφειδώς με τη λογική «το τάξιμο δεν χαλάει σπίτι, το δόσιμο χαλάει», αλλά οι αιτούντες επιμένουν, γιατί «η ελπίδα πεθαίνει τελευταία», ενώ στις μεγάλες πόλεις με τις κλαδικές και με βάση το οικονομικό συμφέρον, γι' αυτό οι προεκλογικές παροχές ή από ιδεολογία. Το πελατειακό κράτος για αντικειμενικούς λόγους τουλάχιστον στο κέντρο βρίσκεται σε αποδρομή, αλλά εξακολουθεί να λειτουργεί και παράγει στην περιφέρεια αποτελέσματα μεγέθους σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ.
Φυσικά, για τη λειτουργία ενός πολιτικού κόμματος απαιτούνται πολλά χρήματα, που εξευρίσκονται, αν δεν επαρκεί η κρατική χρηματοδότηση, από μεγάλους χορηγούς, που ζητούν μεγάλα ρουσφέτια. Όμως για τη σωστή λειτουργία της δημοκρατίας, είναι απαραίτητη όχι μόνο η ύπαρξη, αλλά και η ενεργή συμβολή των πολιτικών κομμάτων, που εξαρτάται από την εκλογική επιτυχία, που επιτυγχάνεται από τη δραστηριότητα των βουλευτών και των πολιτικών τους γραφείων. Η δραστηριότητα των βουλευτών χρηματοδοτείται από το κράτος με σκοπό την εξυπηρέτηση των αιτημάτων των πολιτών με προωθήσεις και παρεμβάσεις στις δημόσιες υπηρεσίες κοινώς ρουσφέτια και ελληνιστί πλέον «πολιτική διαμεσολάβηση».
Το ρουσφέτι από άποψη συνταγματικής νομιμότητας είναι παράνομο για πολλούς λόγους. Κυρίως γιατί συνιστά προσβολή της ισότητας ενώπιον του νόμου (αρθ.1Σ) ειδικότερα της ισότητας κατά την εφαρμογή του νόμου ενώπιον της Δημόσιας Διοίκησης και ΟΤΑ, αλλά και της πολιτικής ισότητας γιατί καταλύει την ισότητα του εκλέγεσθε, καθόσον εισάγει ένα πεδίο αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ των υποψήφιων βουλευτών και του κράτους δικαίου ( αρθ.25παρ.1 Σ) ιδίως όσον αφορά τους παρόχους δημοσίας υγείας.
* Ο Λέανδρος Τ.Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.
