Το ακραίο κύμα ζέστης που πλήττει τη Δυτική Ευρώπη και έχει συνδεθεί με δεκάδες θανάτους, μεταξύ αυτών περισσότερους από 40 στη Γαλλία, οφείλεται σε ένα μετεωρολογικό φαινόμενο γνωστό ως «Ωμέγα μπλοκ», το οποίο παγιδεύει θερμές αέριες μάζες πάνω από την ίδια περιοχή για ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες.
Το «Ωμέγα μπλοκ» πήρε το όνομά του από το σχήμα του ελληνικού γράμματος Ω, καθώς σχηματίζεται όταν μια εκτεταμένη ζώνη υψηλών πιέσεων με θερμό και σταθερό αέρα εγκλωβίζεται ανάμεσα σε δύο συστήματα χαμηλών πιέσεων.
Ο όρος «μπλοκ» αναφέρεται στο γεγονός ότι το σύστημα υψηλών πιέσεων παραμένει σχεδόν ακίνητο. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το jet stream, ένα ισχυρό ρεύμα αέρα σε μεγάλο ύψος στην ατμόσφαιρα, μεταφέρει τα καιρικά συστήματα από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Κατά τη διάρκεια ενός Ωμέγα μπλοκ, όμως, η ροή αυτή διαταράσσεται και αποκτά έντονες βόρειες και νότιες καμπές, απομονώνοντας τα συστήματα πίεσης.
Αποτέλεσμα είναι οι θερμές και ξηρές αέριες μάζες να παραμένουν εγκλωβισμένες πάνω από την ίδια περιοχή, προκαλώντας παρατεταμένους καύσωνες. Τα φαινόμενα αυτού του τύπου διαρκούν συνήθως από τρεις έως δέκα ημέρες, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επιμείνουν για εβδομάδες.
Τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια ενός Ωμέγα μπλοκ
Κάτω από τη ζώνη υψηλών πιέσεων που βρίσκεται στο κέντρο του φαινομένου επικρατούν συνθήκες έντονης ζέστης και ξηρασίας. Οι υψηλές πιέσεις καταστέλλουν επίσης τον σχηματισμό νεφών, με αποτέλεσμα καθαρό ουρανό και έντονη ηλιοφάνεια, γεγονός που επιτρέπει στις θερμοκρασίες να αυξάνονται ακόμη περισσότερο.
Τέτοιες συνθήκες επικρατούν σήμερα σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία, όπου οι θερμοκρασίες έχουν ξεπεράσει τους 40 βαθμούς Κελσίου.
Αντίθετα, στις περιοχές που βρίσκονται κάτω από τα συστήματα χαμηλών πιέσεων στις δύο πλευρές του φαινομένου, είναι πιθανότερο να επικρατούν χαμηλότερες θερμοκρασίες και βροχοπτώσεις.
Η Βρετανία βρίσκεται στο όριο ανάμεσα στη ζώνη υψηλών πιέσεων και τις ψυχρότερες αέριες μάζες στα βορειοδυτικά. Σύμφωνα με τη βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία, αυτό έχει ως αποτέλεσμα έντονη ζέστη στα νότια και ανατολικά της χώρας, ενώ στα βόρεια και δυτικά επικρατούν πιο δροσερές και υγρές συνθήκες.
Ευθύνεται η κλιματική αλλαγή;
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταλήξει στο πώς ακριβώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη συχνότητα τέτοιων φαινομένων, όπως το Ωμέγα μπλοκ.
Ωστόσο, η επιστημονική συναίνεση είναι σαφής: η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των καυσώνων.
Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, κυρίως από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχουν θερμάνει τον πλανήτη κατά περίπου 1,3 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή.
Αυτό σημαίνει ότι οι καύσωνες ξεκινούν πλέον από υψηλότερη βάση θερμοκρασίας και φτάνουν σε ακόμη πιο ακραίες τιμές.
Σύμφωνα με την Κλερ Μπαρνς στο Reuters, ερευνήτρια ακραίων καιρικών φαινομένων και κλίματος στο Imperial College London, η Ευρώπη βιώνει πλέον καύσωνες που είναι κατά 2 έως 4 βαθμούς Κελσίου θερμότεροι απ’ ό,τι θα ήταν χωρίς την υπερθέρμανση, που οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα.
Έτσι, όταν εμφανίζονται φαινόμενα όπως το Ωμέγα μπλοκ, η ζέστη που προκαλούν μπορεί να είναι πολύ πιο έντονη.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
