Επιμέλεια: Εύη Απολλωνάτου

Η νέα σελίδα στην Συρία μετά από 8 χρόνια εμφυλίου ξεκίνησε να γράφεται ουσιαστικά χθες με την συμφωνία του Σότσι ανάμεσα στον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Τούρκο ομόλογο του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. 

Η συμφωνία δεν περιείχε εκπλήξεις αλλά προσπάθησε να μοιράσει προσωρινά με έναν «σολομώντειο» τρόπο από την πλευρά του Πούτιν τον χάρτη της χώρας προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για τον πραγματικό στόχο της Μόσχας: την λήξη του πολέμου της Συρίας με ακέραια τα εδάφη της, την δημιουργία νέου συντάγματος και την διενέργεια εκλογών.  

Μετά από έξι ώρες όπου βρίσκονταν μόνοι τους σε μία αίθουσα μόνο με την παρουσία ενός μεταφραστή ο Πούτιν έδωσε στον Ερντογάν αυτό που ζητούσε σχεδόν από την έναρξη του συριακού εμφυλίου: την πολυπόθητη ζώνη ασφαλείας στα τουρκοσυριακά σύνορα με την παρουσία του τουρκικού στρατού. Σε αντάλλαγμα πήρε την δημόσια υπόσχεση του Τούρκου προέδρου, ότι δεσμεύεται για την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας, όπως ορίζει και η Συμφωνία των Αδάνων του 1998 και την προώθηση των συνομιλιών για την συνταγματική επιτροπή.

Σύμφωνα με αναλυτές, η Ρωσία είναι ο μεγάλος νικητής μέχρι στιγμής και στο πλευρό της εμφανίζονται με κέρδη τόσο η Τουρκία όσο και ο Άσαντ. Μεγάλοι χαμένοι των εξελίξεων των τελευταίων εβδομάδων είναι οι Κούρδοι μαχητές αλλά και οι ΗΠΑ.   

Τα 10 σημεία της συμφωνίας προβλέπουν, μεταξύ άλλων, ότι οι κουρδικές δυνάμεις των Λαϊκών Μονάδων Προστασίας (YPG) θα αποσυρθούν εντός 150 ωρών 30 χιλιόμετρα μακριά από τα τουρκοσυριακά σύνορα. Στη συνέχεια ο ρωσικός και ο τουρκικός στρατός θα ξεκινήσουν να περιπολούν την περιοχή ανατολικά του Ευφράτη. Ωστόσο, οι Κούρδοι παραμένουν στην συριακή «πρωτεύουσα» τους το Καμισλί υπό τον έλεγχο του συριακού στρατού. Oι περιπολίες Ρωσίας-Τουρκίας την αφήνουν εκτός.

Οι πόλεις Ταλ Αμπιάντ και Ρας αλ Άιν παραμένουν στον τουρκικό στρατό μετά την στρατιωτική επιχείρηση «Πηγή της Ειρήνης». Στην στρατηγικής σημασίας πόλη της Μανμπίζ και την Ταλ Ριφάτ οι Κούρδοι μαχητές του YPG θα απομακρυνθούν μαζί με τα όπλα τους.

Όπως παραδέχθηκαν Αμερικανοί αξιωματούχοι του Πενταγώνου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ η Συμφωνία του Σότσι είναι η ίδια που διαπραγματευόταν η Ουάσινγκτον με την Άγκυρα πριν το «πράσινο φως» του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ στην τουρκική στρατιωτική επιχείρηση. 

Για την ίδια συμφωνία φέρεται να προσπαθούσαν να πείσουν τον Ταγίπ Ερντογάν και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Μάικς Πενς με τον υπουργό Εξωτερικών, Μάικ Πομπέο. Ο Τούρκος πρόεδρος δέχθηκε την κατάπαυση του πυρός αλλά όχι και την χάραξη των «συνόρων» που πρότειναν οι Αμερικανοί. Έτσι σήμερα στη θέση του εγγυητή και συνυπογράφοντα της συμφωνίας είναι η Ρωσία και όχι οι ΗΠΑ.  

Ωστόσο, η αμερικανική συμφωνία πριν την παρέμβαση Τραμπ περιείχε την εγγύηση των Αμερικανών ότι η Τουρκία θα μπορούσε να έχει στρατιωτικές βάσεις στην βόρεια Συρία. Η Μόσχα, όμως, δεν έδωσε τόσο μεγάλο αέρα κινήσεων στον Ερντογάν. Με την παρουσία τουρκικών στρατιωτικών βάσεων είναι αντίθετο και το Ιράν που μαζί με την Τουρκία και την Ρωσία αποτελούν το τρίτο του Μηχανισμού της Αστάνα για την επόμενη ημέρα στην Συρία. 

Το «αγκάθι»

Όσα έμειναν εκτός της συμφωνίας, όμως, είναι αυτά που δείχνουν το σκληρό παζάρι που παίζεται αυτή τη στιγμή στην Συρία. Για παράδειγμα η συμφωνία δεν αναφέρθηκε καθόλου στις δυνάμεις του προέδρου της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ που βρίσκονται στην βόρεια Συρία και έχουν αναλάβει τα ηνία στις περιοχές που κατείχαν οι Κούρδοι. Καμία αναφορά δεν έγινε ούτε και στο Κομπάνι, το οποίο έχει πλέον τεράστια πολιτική και συμβολική αξία για τους Κούρδους, οι οποίοι το ανακατέλαβαν με τεράστιες απώλειες από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους. 

Το βασικό πρόβλημα τι μέλλει γενέσθαι στην βορειοδυτική πλευρά της Συρίας με τις πόλεις Ιντλίμπ και Αφρίν, οι οποίες ελέγχονται από την Τουρκία. Σε βασικό «αγκάθι» αναδεικνύεται ιδιαίτερα η Ιντλίμπ, όπου η Τουρκία διατηρεί πολλά στρατιωτικά φυλάκια. Η υπόσχεση Ερντογάν ότι αποδέχεται την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας δεν συμβαδίζει με την παρουσία του τουρκικού στρατού σε αυτές τις δύο πόλεις. Γι’ αυτό και ο επόμενος γύρος του παζαριού αναμένεται να επικεντρωθεί γύρω από αυτές. 

Λίγο πριν ο Ερντογάν φτάσει χθες στο Σότσι για τις συνομιλίες με τον Πούτιν, ο πρόεδρος της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ επισκέφθηκε την Ιντλίμπ και κατήγγειλε ότι «ο Ερντογάν είναι κλέφτης και τώρα κλέβει τη γη μας». Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο προς την Άγκυρα αν και ο λαλίστατος Ερντογάν δεν έχει ακόμη σχολιάσει την επίθεση που δέχθηκε. 

Επίσης δεν είναι ξεκάθαρο τι θα συμβεί με τα στρατιωτικά συμβούλια των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) σε πόλεις της βόρειας Συρίας και τι θα συμβεί με τους Κούρδους μαχητές. Μάλιστα οι εκπρόσωποι των κουρδικών δυνάμεων δεν έχουν ακόμη σχολιάσει επίσημα την συμφωνία. 

Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η συμφωνία αποτελεί το πρώτο βήμα προκειμένου η Τουρκία να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τον Άσαντ, τους Κούρδους και   διαμεσολαβητή την Ρωσία.