Σχόλιο του Γιάννη Παπαδημητρίου
Πρώτη φορά άκουσα για φόρο στη ζάχαρη στη Γαλλία κατά την πρώτη θητεία του Εμανουέλ Μακρόν. Ένα πρωί στο μπαρ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, όπου κατά διαστήματα μαζευόμαστε για καφέ οι δημοσιογράφοι, ο αγαπημένος μας «εσπρέσο» είχε ανατιμηθεί κατά 15 λεπτά. «Από σήμερα επιβάλλεται φόρος στη ζάχαρη», μου εξήγησαν. Δεδομένου ότι είχα είκοσι χρόνια να βάλω ζάχαρη στον καφέ μου, προέβαλα κάποιες αντιρρήσεις θεωρητικού χαρακτήρα που όμως δεν έγιναν δεκτές.
Αντιλαμβάνομαι πως δεν θα ήταν σωστό να σταθώ εμπόδιο στη δημοσιονομική εξυγίανση της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας. Έκτοτε λοιπόν πληρώνω ανελλιπώς φόρο στη ζάχαρη για έναν καφέ χωρίς ζάχαρη. Αναρωτιέμαι αν ο φόρος αρχίσει να επεκτείνεται και σε αλμυρά εδέσματα, γιατί όχι και στο κρέας ή το ψάρι, καθώς πολλές μαρινάδες περιέχουν ζάχαρη. Ποιος ξέρει...
Ευφάνταστοι φόροι, αμφίβολο αποτέλεσμα...
Η αλήθεια είναι ότι η Γαλλία, πατρίδα του μερκαντιλισμού, έχει παράδοση στην επιβολή ευφάνταστων φόρων. Όποιος επισκέπτεται την περιοχή της Βουργουνδίας, θαυμάζει τη γοητευτική αρχιτεκτονική με τα χοντρά τοιχώματα και τα χτισμένα παράθυρα. Γιατί ήταν τόσο λίγα τα παράθυρα; Διότι το κράτος, μετά τη Γαλλική Επανάσταση, είχε επιβάλει «φόρο παραθύρων και θυρών» (impôt sur les portes et fenêtres) θεωρώντας ότι τα ανοίγματα ενός κτιρίου αποτελούν ένδειξη πλούτου. Ο φόρος αυτός καταργήθηκε μόλις το 1926.
Ευφάνταστοι φόροι επιβάλλονταν κάθε τόσο στην ιστορία της ανθρωπότητας, άλλοτε για καθαρά εισπρακτικούς λόγους, άλλοτε «για το καλό μας», δηλαδή για να προφυλαχθούμε από πραγματικούς ή υποθετικούς κινδύνους, πολλές φορές και με τις δύο αυτές αιτιολογίες. Η τσαρική Ρωσία είχε φορολογήσει τις γενειάδες, η φασιστική Ιταλία είχε θεσπίσει «φόρο αγαμίας», στην Αγγλία ίσχυε ειδικός φόρος για τα τραπουλόχαρτα. Tο 2011 η Δανία είχε επιβάλει φόρο στα ακόρεστα λιπαρά, o οποίος όμως καταργήθηκε την επόμενη χρονιά, καθώς διαπιστώθηκε ότι οι επιπλέον διοικητικές δαπάνες για την είσπραξή του ήταν μεγαλύτερες από τα έσοδα που απέφερε ο ίδιος ο φόρος.
Στη Γερμανία της οικονομικής στασιμότητας έχει επανέλθει, εδώ και χρόνια, η πρόταση για «φόρο στη ζάχαρη» με προφανή εισπρακτική σκοπιμότητα, αλλά και ως ένας τρόπος ελάφρυνσης των ασφαλιστικών ταμείων. Θεωρητικά ο στόχος είναι η καταπολέμηση της παχυσαρκίας. Εάν πάντως υλοποιηθεί το σχέδιο, θα ήταν ένας ακόμη έμμεσος φόρος «επί δικαίων και αδίκων».
Στην Ελλάδα ίσχυε κάποτε ο «ειδικός φόρος κατανάλωσης ζάχαρης», αλλά με την ένταξή μας στην ΕΟΚ ενσωματώθηκε στον ΦΠΑ, όπως είχε γίνει και με άλλους μυστήριους και διαμφισβητούμενους φόρους (φόρος αμυλοσιροπίου, φόρος δημοσίων θεαμάτων, εισφορά υπέρ ΝΑΤ κ.α.)
Ζητείται φορολογική δικαιοσύνη...
Ας θυμηθούμε: Όλοι πληρώνουμε άμεσους φόρους, που υπολογίζονται με βάση το εισόδημά μας και έναν προοδευτικό συντελεστή. Εάν βγάζεις 10.000 ευρώ τον χρόνο, πληρώνεις Α φόρο, εάν βγάζεις 20.000 πληρώνεις 2 Α φόρο. Δίκαιο και λογικό ακούγεται (μόνο που αν είσαι πάμπλουτος μπορεί να πληρώνεις αναλογικά τα λιγότερα από όλους αξιοποιώντας κάποια παραθυράκια της νομοθεσίας, αλλά αυτό είναι άλλο ζήτημα που ξεφεύγει από το πλαίσιο του σημερινού σημειώματος).
Υπάρχουν όμως και οι έμμεσοι φόροι, οι οποίοι επιβαρύνουν το ίδιο πλούσιους και φτωχούς. Στην πραγματικότητα, όπως συμβαίνει και με τον πληθωρισμό, επιβαρύνουν πιο πολύ τους φτωχούς, αναλογικά με το εισόδημά τους. Αν πάρεις για φαγητό ένα λουκάνικο στο χέρι πληρώνεις ΦΠΑ 7% στη Γερμανία, είτε είσαι εκατομμυριούχος είτε είσαι άνεργος. Δεν ακούγεται πολύ δίκαιο, αλλά δεν γίνεται αλλιώς.
Επιπλέον, υπάρχουν αντιφάσεις που δύσκολα εξηγούνται. Δύο παραδείγματα από τη Γερμανία: Στο βρεφικό γάλα ισχύει ΦΠΑ 19%, ενώ οι ζωοτροφές επιβαρύνονται μόλις με 7%. Στο 7% ορίζεται ο ΦΠΑ για το φυσικό μεταλλικό νερό χωρίς ανθρακικό, αλλά για το μεταλλικό νερό με ανθρακικό ανεβαίνει στο 19%.
Για λόγους φορολογικής δικαιοσύνης οι προηγμένες οικονομικά χώρες θεσπίζουν όσο το δυνατόν λιγότερους έμμεσους φόρους και βασίζουν τα έσοδά τους κυρίως στην άμεση φορολογία. Ο υπολογισμός της με προβλέψιμα κριτήρια και η ομαλή λειτουργία των φορολογικών αρχών αποτελούν θεμέλια για τη σωστή λειτουργία μίας σύγχρονης πολιτείας. Και παρότι μερικές από τις μεγαλύτερες ιστορικές αλλαγές, αλλά και από τις μεγαλύτερες επαναστάσεις της ανθρωπότητας οφείλονται σε φορολογικούς λόγους, είναι άξιο απορίας το πόσο σπάνια γίνεται μία ανοιχτή συζήτηση για φορολογικά ζητήματα. Θα επανέλθουμε λοιπόν.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.