Του Νικόλα Μπάρδη
Στην καρδιά της σύγχρονης πόλης της Λάρισας, στη νότια πλευρά από τον Λόφο του Φρουρίου, συναντούμε το Α’ Αρχαίο Θέατρο, που αποτελεί το μεγαλύτερο σωζόμενο αρχαίο θέατρο ολόκληρης της Θεσσαλίας, με χωρητικότητα 10.000 ατόμων! Ξεπροβάλλει μέσα από τις μεγάλες πολυκατοικίες και εντυπωσιάζει με το μέγεθος αλλά και την αρτιότητα της κατασκευής του, αποτελώντας δικαιολογημένα εμβληματικό τοπόσημο και σήμα κατατεθέν της πόλης.
Ποια είναι, όμως, η ιστορία του;
Το Πρώτο Αρχαίο Θέατρο της Λάρισας χτίστηκε μέσα στα όρια του αρχαίου κέντρου της πόλης κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Βασιλιά Φιλίππου Ε' της Μακεδονίας, και συγκεκριμένα προς το τέλος του 3ου αιώνα π.Χ. Το θέατρο ήταν σε χρήση για έξι συνολικά αιώνες, μέχρι τα τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ (ή τις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ.) όταν η λειτουργία του διακόπηκε απότομα.
Τους πρώτους αιώνες της λειτουργίας του το θέατρο εξυπηρετούσε διπλό σκοπό: εκτός από θεατρικές παραστάσεις, φιλοξενούσε και τις συνελεύσεις της ανώτερης περιφερειακής αρχής, το λεγόμενο Κοινόν των Θεσσαλών. Ωστόσο, από το τέλος του 7ου αιώνα π.Χ. το αρχαίο θέατρο της Λάρισας είχε το προβάδισμα.
Το αρχαίο θέατρο αρχικά ήταν συνδεδεμένο με τη λατρεία του Θεού Διονύσου, με τη διεξαγωγή θεατρικών και μουσικών δραστηριοτήτων, και δευτερευόντως με τη διοίκηση του Θεσσαλικού για τις συνεδριάσεις της συνέλευσης της πόλης, που ονομαζόταν Αγορά. Ένδειξη για αυτά αποτελεί ένας μικρός αναθηματικός βωμός στον θεό Διόνυσο, που βρέθηκε κοντά στο θέατρο, όπου υπήρχαν ιερά και διάφορα ονόματα από εκπροσώπους της πόλης - κράτους, που συμμετείχαν στην Ομοσπονδία Θεσσαλίας, και εμφανίζονται στις θέσεις του αρχαίου θεάτρου.
Το θέατρο, όπως το βλέπουμε σήμερα, έχει την τυπική αρχιτεκτονική του Ελληνιστικού Θεάτρου, με τα τρία βασικά στοιχεία: κοίλο, ορχήστρα και σκηνή (στάδιο) με διάμετρο 25 μέτρων. Το κοίλο του αρχαίου θεάτρου ήταν η ίδια πλαγιά του Λόφου του Φρουρίου, το οποίο ήταν διαμορφωμένο σε αναβαθμίδες για την τοποθέτηση των εδωλίων. Όσο το θέατρο ήταν ορατό, έγινε σε διάφορες εποχές συστηματική «λιθοθηρία» σε ορισμένα τμήματά του για εξαγωγή οικοδομικού υλικού.
Η αποξήλωση του επιθεάτρου συνεχίστηκε και μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας το 1881. Την εποχή εκείνη κατασκευάστηκαν στο επιχωσμένο θέατρο ισόγειες κατοικίες και καταστήματα με ρηχές θεμελιώσεις πλέον, αλλά βαθείς βόθρους λυμάτων, αρκετοί από τους οποίους τραυμάτισαν ανεπανόρθωτα τα μάρμαρα. Το 1910 διανοίχθηκε οδός πάνω ακριβώς από το μνημείο, η λεγόμενη οδός Ακροπόλεως, με την οποία επικοινωνούσαν οι Λαρισαίοι με την εβδομαδιαία αγορά, δίπλα από το τούρκικο Μπεζεστένι της περιοχής. Μέχρι το 1950 οι ζημιές που προκλήθηκαν στο μνημείο από τις οικοδομές που κατασκευάστηκαν πάνω σ’ αυτό ήταν ασήμαντες, σχεδόν αμελητέες. Από τη δεκαετία όμως αυτή και ιδιαίτερα τη δεκαετία του 1960 οι βλάβες έγιναν πάρα πολύ σοβαρές, με τις νέες οικοδομές που χτίστηκαν στη θέση των παλαιών. Μάλιστα, το 1952 κατασκευάστηκε πάνω στο επιθέατρο το ρολόι της πόλης, το οποίο εγκαινιάστηκε με πανηγυρισμούς και τυμπανοκρουσίες την επόμενη χρονιά.
Αποφασιστικής σημασίας για την πλήρη αποκάλυψη του θεάτρου τα τελευταία χρόνια υπήρξε ένα ευρύτατο πρόγραμμα απαλλοτριώσεων του Υπουργείου Πολιτισμού. Τα ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν, καθώς και το ρολόι της πόλης και το παλιό επισκοπικό μέγαρο που κατεδαφίστηκαν με δαπάνες τόσο της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης, όσο και του δήμου των Λαρισαίων, άλλαξαν ριζικά την εικόνα του τοπίου και τη μορφή του μνημείου. Με τις εργασίες
των τελευταίων ετών, η εικόνα του μνημείου είναι σχεδόν πλήρης. Πρόκειται για ένα τεράστιο μαρμαροδομημένο μνημείο, που μαγνητίζει τις ματιές των περαστικών και συγκεντρώνει το θαυμασμό της αρχαιολογικής κοινότητας και όχι μόνο.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.