Του Στέφανου Νικολαΐδη
Στην Αθήνα πραγματοποιείται σήμερα Δευτέρα ο τρίτος γύρος των τεχνικών συνομιλιών Ελλάδας και Λιβύης για την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδας, σε μια διαδικασία που η ελληνική κυβέρνηση αντιμετωπίζει ως μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι συνομιλίες ακολουθούν τον πρώτο κύκλο επαφών στην Αθήνα και τον δεύτερο που πραγματοποιήθηκε στις 10 Ιουνίου στην Τρίπολη, με επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας την υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Παρότι μέχρι στιγμής δεν έχουν υπάρξει ουσιαστικές συγκλίσεις, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η συνέχιση του διαλόγου από μόνη της αποτελεί θετική εξέλιξη, καθώς για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια οι δύο πλευρές διατηρούν σταθερό δίαυλο επικοινωνίας αποκλειστικά για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών.
Η ελληνική θέση παραμένει αμετάβλητη. Βάση των συνομιλιών αποτελεί αποκλειστικά το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η πλήρης επήρεια των ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες και η πάγια θέση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 είναι νομικά ανυπόστατο και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα.
Παρά το θετικό κλίμα που συνοδεύει τις επαφές, οι δυσκολίες εξακολουθούν να είναι σημαντικές.
Η απουσία ενιαίας κρατικής εκπροσώπησης στη Λιβύη εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό εμπόδιο για οποιαδήποτε τελική συμφωνία. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης και από την άλλη η κυβέρνηση της Ανατολικής Λιβύης υπό τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, γεγονός που περιπλέκει κάθε διαδικασία οριστικής οριοθέτησης.
Παράλληλα, η σκιά του τουρκολιβυκού μνημονίου εξακολουθεί να βαραίνει τις συνομιλίες, ακόμη και αν δεν τίθεται επισήμως στο τραπέζι. Αναλυτές εκτιμούν ότι η λιβυκή πλευρά δύσκολα θα αποσυνδέσει πλήρως τις διαπραγματεύσεις από το μνημόνιο του 2019, κάτι που η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά.
Υπενθυμίζεται ότι Ελλάδα και Λιβύη είχαν βρεθεί πολύ κοντά σε συμφωνία οριοθέτησης ήδη την περίοδο 2009-2010, χωρίς όμως οι συνομιλίες να ολοκληρωθούν, εξέλιξη που άνοιξε τον δρόμο για τη συμφωνία Άγκυρας-Τρίπολης σχεδόν μία δεκαετία αργότερα.
Η διπλή στρατηγική της Αθήνας
Το τελευταίο διάστημα η ελληνική διπλωματία έχει επιλέξει να κινηθεί ταυτόχρονα σε δύο κατευθύνσεις: αφενός συνεχίζοντας τον θεσμικό διάλογο με την κυβέρνηση της Τρίπολης και αφετέρου εμβαθύνοντας τις σχέσεις της με την Ανατολική Λιβύη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η επίσκεψη του υπαρχηγού του Λιβυκού Εθνικού Στρατού Σαντάμ Χαφτάρ στην Αθήνα τον περασμένο Ιούνιο, όπου συναντήθηκε τόσο με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη όσο και με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
Όπως επισημαίνουν διπλωματικοί αξιωματούχοι, η Αθήνα επιδιώκει να διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και με τα δύο κέντρα εξουσίας της Λιβύης, θεωρώντας ότι μόνο έτσι μπορεί να διαμορφωθεί στο μέλλον ένα βιώσιμο πλαίσιο συμφωνίας.
Άλλωστε, η παρουσία ελληνικής διπλωματικής αποστολής στη Βεγγάζη από το 2021, αλλά και η ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας, των επενδύσεων, των θαλάσσιων και αεροπορικών συνδέσεων, καθώς και της συνεργασίας στο μεταναστευτικό, εντάσσονται στην ίδια στρατηγική.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην εκπαίδευση στελεχών της λιβυκής ακτοφυλακής από την Ελλάδα, καθώς και στην ενίσχυση της συνεργασίας για τον περιορισμό των μεταναστευτικών ροών προς την Κρήτη και τη Γαύδο.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στο βάθος
Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι η επανενεργοποίηση των συνομιλιών αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της εκκρεμότητας που εξακολουθεί να δημιουργεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ένα από τα βασικά ζητήματα που παρακολουθεί στενά η Αθήνα είναι το ενδεχόμενο μελλοντικής επικύρωσης του μνημονίου και από το Κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης, εξέλιξη που θα ενίσχυε την πολιτική επιχειρηματολογία της Άγκυρας.
Η ενίσχυση των σχέσεων με τη Βεγγάζη λειτουργεί υπό αυτό το πρίσμα όχι μόνο ως δίαυλος επικοινωνίας, αλλά και ως μέσο αποτροπής μιας τέτοιας εξέλιξης.
Παρά τις δυσκολίες, στην Αθήνα επικρατεί μεγαλύτερη αισιοδοξία σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια ότι η διαδικασία μπορεί σταδιακά να οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι, ύστερα από περισσότερο από μία δεκαετία αδράνειας, υπάρχουν πλέον προϋποθέσεις ώστε οι δύο πλευρές να αναζητήσουν κοινό έδαφος για μια συμφωνία οριοθέτησης, χωρίς βεβαίως να υποτιμώνται οι πολιτικές και γεωπολιτικές δυσκολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν.
Για την ελληνική πλευρά, η διατήρηση του διαλόγου, η προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και η παράλληλη ανάπτυξη σχέσεων τόσο με την Τρίπολη όσο και με τη Βεγγάζη συνιστούν τη μόνη ρεαλιστική στρατηγική για την προάσπιση των ελληνικών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
