Καθώς οι ΗΠΑ αντάλλαζαν πυρά με το Ιράν στο Στενό του Ορμούζ τους τελευταίους μήνες, δύτες του Navy SEAL, ρομποτικά σκάφη και εξειδικευμένα υποβρύχια συμμετείχαν σε μια μυστική επιχείρηση εκκαθάρισης ναρκοπεδίων εντός των υδάτων του στρατηγικά κρίσιμου καναλιού.
Η αγχωτική διαδικασία εξουδετέρωσης εκρηκτικών μηχανισμών πραγματοποιήθηκε υποβρυχίως και στο σκοτάδι, επί τέσσερις μήνες, σε μια προσπάθεια να εξαλειφθεί ένας κρίσιμος παράγοντας που αποτρέπει τα πλοία από το να μεταφέρουν ζωτικής σημασίας φορτία μέσω του στενού, από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν τον Φεβρουάριο.
Από την έναρξη του πολέμου, η Τεχεράνη ισχυρίστηκε ότι έχει τοποθετήσει νάρκες σε διεθνή και ομανικά ύδατα στο στενό. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός δήλωσε τον Ιούνιο ότι περίπου 80 νάρκες είχαν τοποθετηθεί σε ζωτικής σημασίας ναυτιλιακές οδούς.
Ο ισχυρισμός του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ την περασμένη εβδομάδα ότι «όλες οι νάρκες» στα διεθνή ύδατα του στενού έχουν αφαιρεθεί ή πυροδοτηθεί — κάτι που επιβεβαιώθηκε από τον αμερικανικό στρατό — εξέπληξε πολλούς παρατηρητές.
«Μια εξαιρετικά χρονοβόρα διαδικασία»
Όπως αναφέρουν οι Financial Times, ο ναρκαλιευτικός καθαρισμός μιας θαλάσσιας περιοχής, ακόμη και σε καιρό ειρήνης, είναι μια επίπονη διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει μήνες. Εξειδικευμένα σκάφη πρέπει να κινούνται πάνω-κάτω στην πλωτή οδό, αποκόπτοντας νάρκες από τις θέσεις πρόσδεσής τους και πυροβολώντας τες μόλις αρχίσουν να επιπλέουν.
Αλλά σε αυτήν την περίπτωση, δύτες του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ εργάστηκαν σε μικρές ομάδες χρησιμοποιώντας φουσκωτά σκάφη. Εντόπισαν ιρανικές νάρκες με τη βοήθεια ρομποτικών σκαφών και υποβρυχίων - όπως το Common Uncrewed Surface Vessel του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ - λειτουργώντας με ρυμουλκούμενα σόναρ.
Αυτές οι συσκευές, που περιέχουν αισθητήρες σόναρ υψηλής ανάλυσης με πλευρική όραση, μπορούν να δουν αντικείμενα όπως νάρκες στον πυθμένα του ωκεανού σε εκπληκτικά υψηλή ανάλυση. Αυτό τους επιτρέπει να σαρώνουν μεγάλες περιοχές με ελάχιστο κίνδυνο για τα πληρώματα.
Ωστόσο, το πιο επικίνδυνο στοιχείο της αποστολής είναι όταν ένας δύτης του ναυτικού πρέπει να μπει στο νερό και να πλησιάσει το σημείο, και στη συνέχεια να καταστρέψει τη νάρκη, δήλωσε ο Μπιλ Χάμπλετ, απόστρατος λοχαγός του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ που συχνά επιχειρούσε στον Κόλπο. Οι ΗΠΑ μπορεί να έχουν οργανώσει κάποιες επιχειρήσεις με το USS Miguel Keith, μια πλωτή «κινητή βάση εκστρατειών» που συνδέεται με τις ναυτικές δυνάμεις του Κόλπου, πρόσθεσε.
Τα ρομποτικά υποβρύχια μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την καταστροφή ναρκών με εκρηκτικά. Αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν το βρετανικό SeaFox ή το νεότερο αμερικανικό AN/ASQ-235 Archerfish, δήλωσε ο Μπράιν Κλαρκ, ειδικός στην αποναρκοθέτηση στο Ινστιτούτο Hudson.
«Είναι μια εξαιρετικά χρονοβόρα διαδικασία», δήλωσε η Νίτια Λαμπ, αναπληρώτρια ερευνήτρια στο Chatham House. «Πραγματοποιούν, ουσιαστικά, ενεργή πυροδότηση βομβών υποβρυχίως».
Δεν έχουν αναφερθεί απώλειες στις ΗΠΑ που να συνδέονται συγκεκριμένα με την επιχείρηση αποναρκοθέτησης, η οποία ήταν εγγενώς επικίνδυνη, σύμφωνα με τους ειδικούς: «Οι δυνάμεις αποναρκοθέτησης είναι ευάλωτες επειδή η επιχείρηση είναι αργή και τα σκάφη ή τα ελικόπτερά τους δεν διαθέτουν άμυνες», δήλωσε ο Κλαρκ.
Πόλεμος πληροφοριών
Οι πλοιοκτήτες και οι σύμβουλοι ασφαλείας δήλωσαν αισιόδοξοι ότι το νότιο μέρος του στενού, κοντά στις ακτές του Ομάν — μέσω των οποίων οι ΗΠΑ καθοδηγούν πλοία — είχε πράγματι καθαριστεί, ενώ αμφιβάλλουν ότι ολόκληρο το στενό είναι απαλλαγμένο από νάρκες.
Μόνο μια μικρή ποσότητα εμπορικών πλοίων έχει ταξιδέψει μέσω του στενού από την έναρξη του πολέμου.
Ένας κίνδυνος είναι οι επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από το Ιράν. Αλλά η απειλή των ναρκών, ακόμη και αν δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα, είναι από μόνη της αρκετή για να τρομάξει τους πλοιοκτήτες και να αναγκάσει τις ασφαλιστικές εταιρείες να προσφέρουν εξωφρενικά ακριβή κάλυψη, έως και 10 φορές πιο ακριβή από ό,τι ήταν πριν από τον πόλεμο. Για ένα τυπικό υπερδεξαμενόπλοιο αυτό θα μπορούσε να σημαίνει κόστος ασφάλισης περίπου 10 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η ισχύς αυτής της απειλής έχει οδηγήσει σε έναν πόλεμο πληροφοριών. Η Τεχεράνη έχει απορρίψει τους ισχυρισμούς των ΗΠΑ για την απομάκρυνση ναρκών, με τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπάντι να έχει δηλώσει στα τέλη Αυγούστου ότι «κανείς εκτός από το Ιράν δεν γνωρίζει την τοποθεσία αυτών των ναρκών».
Την ίδια ημέρα που ο Τραμπ δήλωσε ότι το στενό είναι απαλλαγμένο από νάρκες, ενώ το Κοινό Κέντρο Πληροφοριών Ναυτικού, που διοικείται από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, δήλωσε ότι υπάρχει «συνεχής κίνδυνος παρασυρόμενων ή αχαρτογράφητων ναρκών».
Οι τιμές του πετρελαίου μειώθηκαν κατά περίπου 5% την εβδομάδα που ακολούθησε την ανακοίνωση του Τραμπ, αλλά έκτοτε έχουν ανακτήσει τις απώλειές τους με την επανέναρξη των βομβαρδισμών.
Το ερώτημα είναι αν οι πλοιοκτήτες θα νιώσουν έτοιμοι να στείλουν πλοία. Αυτό θα απαιτούσε εμπιστοσύνη ότι μπορούν να διατηρήσουν τα πλοία τους ασφαλή από πυραύλους και drones, καθώς και από νάρκες, σχολιάζουν οι Financial Times.
Οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι θα επιδιώξουν να αποτρέψουν την τοποθέτηση νέων ναρκών. «Το Ιράν έχει ειδοποιηθεί ότι οποιοδήποτε πλοίο ή σκάφος προσπαθήσει να τοποθετήσει νέες νάρκες θα καταστραφεί αμέσως και συστηματικά», έγραψε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την περασμένη εβδομάδα.
Στρατιωτικοί αναλυτές λένε ότι το καθεστώς έχει τοποθετήσει χιλιάδες νάρκες Maham, παρόμοιες με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μερικές βρίσκονται ακριβώς κάτω από την επιφάνεια και εκρήγνυνται όταν ένα πλοίο χτυπήσει στην ίδια τη νάρκη, ενώ άλλες λειτουργούν ανιχνεύοντας αλλαγές στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία καθώς τα πλοία περνούν από πάνω.
Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ισχυρίστηκαν ότι τουλάχιστον δύο δεξαμενόπλοια χτύπησαν σε νάρκες την περασμένη εβδομάδα. Ένας εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού ισχυρίστηκε την Πέμπτη ότι η Τεχεράνη είχε τοποθετήσει περισσότερες νάρκες κοντά στο Ομάν.
«Δεν ξέρεις τι να πιστέψεις», δήλωσε ο Ίθαν Κόνελ, βοηθός διευθυντή του Taiwan Security Monitor και ειδικός σε θέματα ναρκών. «Το Ιράν σίγουρα προσπαθεί να κάνει εκ νέου ναρκοθέτηση».
«Είναι πάντα πιθανό το αμερικανικό ναυτικό να έχει κάνει κάποια λάθη. Αλλά το μεγαλύτερο και πιο σημαντικό ζήτημα, σίγουρα το πιο ενοχλητικό και δαπανηρό, είναι η απειλή της επαναναρκοθέτησης».
Στις 30 Αυγούστου, ο αμερικανικός στρατός έπληξε ιρανικούς εκτοξευτές πυραύλων που ετοιμάζονταν να ρίξουν θαλάσσιες νάρκες στο στενό. Ο Μπιλ Χάμπλετ - ο πρώην λοχαγός του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, ο οποίος είναι τώρα αρχισυντάκτης του περιοδικού Proceedings του Αμερικανικού Ναυτικού Ινστιτούτου - δήλωσε ότι οι νάρκες που εκτοξεύονται από πυραύλους θα είναι πολύ μικρές, βάρους ίσως 50 κιλών. Αυτές, σε σ'θγκριση με τις νάρκες των 500 ή 1.000 κιλών που τοποθετούνται από πλοία και σκάφη είναι απίθανο να είναι αποτελεσματικές σε βαθιά νερά.
Παρά τις ιρανικές αναφορές, δεν έχουν αναφερθεί ή επιβεβαιωθεί επιθέσεις με νάρκες από τις ναυτιλιακές αρχές κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Οι δορυφορικές εικόνες δεν έχουν δείξει σαφή στοιχεία που να τεκμηριώνουν τους ισχυρισμούς του Ιράν, δήλωσαν οι αναλυτές. Η μόνη επιβεβαιωμένη θεάση ναρκών στο στενό έγινε από έναν Πακιστανό υδρογράφο τον Μάιο.
Αντιθέτως, στη Μαύρη Θάλασσα —η οποία έχει υποστεί εκτεταμένες ναρκοθετήσεις από τη Ρωσία και την Ουκρανία— έχουν υπάρξει αρκετές περιπτώσεις χτυπημάτων πλοίων και νάρκων που ξεβράστηκαν στην ακτή, δήλωσε ο Μάρτιν Κέλι, επικεφαλής συμβουλευτικού τμήματος στην εταιρεία συμβούλων EOS Risk.
Ταυτόχρονα, δήλωσε ένα στέλεχος της βιομηχανίας δεξαμενόπλοιων, «δεν χρειάζονται πολλά για να τοποθετηθεί ξανά μια νάρκη, επειδή υπάρχει πολλή κυκλοφορία μικρών σκαφών που διασχίζουν το Ορμούζ κάθε βράδυ».
Το ατού του Ιράν
Η αβεβαιότητα είναι το ατού του Ιράν. Ισχυριζόμενο ότι παραμένουν νάρκες, έχει καταφέρει να ασκήσει έλεγχο.
Τα πλοία έχουν αναγκαστεί είτε να συμμορφωθούν με την πρόσφατα συσταθείσα Αρχή για τα Στενά του Περσικού Κόλπου της Τεχεράνης και να ζητήσουν άδεια να διέλθουν από την πλωτή οδό — εξοργίζοντας τις ΗΠΑ και ενδεχομένως παραβιάζοντας τις κυρώσεις των ΗΠΑ — είτε να διακινδυνεύσουν να ακολουθήσουν τη διαδρομή γύρω από τις ακτές του Ομάν, για την οποία οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι είναι απαλλαγμένη από νάρκες.
Ο Χάμπλετ δήλωσε: «Οι Ιρανοί έχουν συνειδητοποιήσει ότι το ισχυρότερο χαρτί τους είναι η αντίληψη ότι ελέγχουν το Στενό του Ορμούζ. Αν μπορούν να πείσουν τον κόσμο ότι μπορούν να απειλήσουν το στενό, αυτή είναι η ισχυρότερη πηγή στρατηγικής μόχλευσης που έχουν».
Αντίθετα, οι ΗΠΑ δεν χρειάζεται απαραίτητα να αποδείξουν ότι έχουν αφαιρεθεί όλες οι νάρκες. Απλώς πρέπει να εδραιώσουν επαρκή εμπιστοσύνη ότι η ναυτιλία στο Στενό είναι ασφαλής.
Αυτό θα αποτελέσει πρόκληση, καθώς περίπου ένα στα 30 πλοία δέχεται επιθέσεις από πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με συμβούλους ναυτιλιακής ασφάλειας.
Ο Χάμπλετ είπε: «Το μεγαλύτερο παιχνίδι είναι από την πλευρά της πληροφόρησης. Αυτό μπορεί να είναι εξίσου σημαντικό, αν όχι το πιο σημαντικό, από αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα στο νερό ή στον πυθμένα του στενού».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
