Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει συνδέσει την πολιτική της παρακαταθήκη με την προσπάθεια να καταστήσει την Ευρώπη πιο ανεξάρτητη και ανθεκτική σε έναν ολοένα πιο ασταθή κόσμο. Την Τετάρτη 16/9, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καλείται να παρουσιάσει πώς θα εξελιχθεί αυτή η στρατηγική και ποια θα είναι τα επόμενα βήματα.
Με την Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμέτωπη με πολέμους, ακραία καιρικά φαινόμενα και την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην αμερικανική πολιτική σκηνή, η φον ντερ Λάιεν θα αξιοποιήσει την έκτη ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης προκειμένου να παρουσιάσει τις βασικές προτεραιότητές της.
Στην ατζέντα αναμένεται να βρεθούν η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή, η αντιμετώπιση των προκλήσεων που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και η μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής πολιτικής.
Η ομιλία αναμένεται να υποστεί αλλαγές μέχρι και την τελευταία στιγμή. Ωστόσο, σύμφωνα με συνομιλίες του POLITICO με περισσότερους από δώδεκα Ευρωπαίους αξιωματούχους, οι οποίοι μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας για τις προτεραιότητες και τα σημεία που εξετάζει το γραφείο της προέδρου, αυτά είναι τα βασικά θέματα που αναμένεται να παρουσιάσει.
Τεχνητή νοημοσύνη
Η τεχνητή νοημοσύνη βρέθηκε ψηλά στην ατζέντα κατά τη διάρκεια της συνάντησης των στελεχών της Επιτροπής στο Τερβίρεν νωρίτερα αυτόν τον μήνα, όπου συζητήθηκαν οι βασικοί άξονες της ομιλίας.
Χαρακτηριστική ήταν η παρουσία του ειδικού συμβούλου της Επιτροπής για τις βιομηχανικές εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης και προέδρου της Siemens, Τζιμ Χάγκεμαν Σνέιμπ.
Σε ξεχωριστή συνάντηση των επικεφαλής των γραφείων των επιτρόπων, όπου παρουσιάστηκαν στον Μπγιόρν Ζάιμπερτ, στενό συνεργάτη της φον ντερ Λάιεν, οι προτεραιότητες που θα μπορούσαν να ενταχθούν στην ομιλία, συζητήθηκε και ο αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας.
Σύμφωνα με αξιωματούχο που γνωρίζει τις συζητήσεις, η ομάδα της φον ντερ Λάιεν ζήτησε από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής νέα στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των θέσεων εργασίας που εκτιμάται ότι θα χαθούν αλλά και εκείνων που θα δημιουργηθούν καθώς η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης επεκτείνεται.
Ανταγωνιστικότητα
Δύο χρόνια μετά την ιστορική έκθεση του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας Μάριο Ντράγκι για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, η φον ντερ Λάιεν αναμένεται να κάνει έναν απολογισμό των προσπαθειών της Επιτροπής για την αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων της Ευρώπης, μεταξύ άλλων μέσω της μείωσης της γραφειοκρατίας.
Η πρόεδρος της Επιτροπής αναμένεται να αναφερθεί σε έναν ευρύ «εξορθολογισμό» του κανονιστικού πλαισίου και στην αρχή της «απλότητας εκ σχεδιασμού», σύμφωνα με ανώτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο.
Ωστόσο, οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι η ανταγωνιστικότητα δεν θα αποτελέσει το κυρίαρχο θέμα της φετινής ομιλίας.
Κλιματική αλλαγή
Η Ευρώπη βγαίνει από ένα καλοκαίρι ακραίων θερμοκρασιών, πυρκαγιών και σοβαρών προβλημάτων με την επάρκεια νερού. Υπό αυτές τις συνθήκες, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά θέματα της ομιλίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται ήδη σχέδιο για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Το σχετικό πακέτο πολιτικών, που αναμένεται να παρουσιαστεί στα τέλη Οκτωβρίου, θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένα κοινό κλιματικό σενάριο για τις μελλοντικές συνθήκες στις οποίες θα πρέπει να προετοιμαστούν τα κράτη-μέλη, καθώς και τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου.
Μέρος αυτών των σχεδιασμών αναμένεται να παρουσιαστεί και στην ομιλία της φον ντερ Λάιεν, αν και παραμένει ασαφές πόσες λεπτομέρειες θα δώσει η πρόεδρος.
Η έμφαση στην προσαρμογή έρχεται την ώρα που η Επιτροπή προσπαθεί να υπερασπιστεί τον στόχο της για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2040, ενώ παράλληλα δέχεται αυξανόμενες πιέσεις από τη βιομηχανία και τις εθνικές κυβερνήσεις για περιορισμό του οικονομικού κόστους της πράσινης μετάβασης.
Ο επίτροπος Κλίματος Βόπκε Χούκστρα δήλωσε στο POLITICO ότι η Επιτροπή θέλει η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή να ενσωματωθεί στον σχεδιασμό τόσο της ευρωπαϊκής όσο και της εθνικής πολιτικής. Αυτό σημαίνει ότι η ανθεκτικότητα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε στάδιο λήψης αποφάσεων, από τις επενδύσεις σε υποδομές έως τη νομοθεσία.
Στην ομιλία ενδέχεται επίσης να υπάρξουν αναφορές στην ανθεκτικότητα των υδάτινων πόρων και στην κυκλική οικονομία.
Ο επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν δήλωσε ότι ελπίζει πως η φον ντερ Λάιεν θα αναφερθεί στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να κάνει περισσότερα τόσο για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής όσο και για την αντιμετώπιση των συνεπειών της.
Εμπόριο και Κίνα
Ένα από τα βασικά ερωτήματα ενόψει της ομιλίας είναι αν η φον ντερ Λάιεν θα αναφερθεί εκτενώς στην Κίνα.
Στην ομιλία της το 2023 είχε ανακοινώσει την έναρξη έρευνας της Επιτροπής για τις κινεζικές επιδοτήσεις στα ηλεκτρικά οχήματα.
Η κίνηση είχε προκαλέσει αντίδραση από το Πεκίνο, το οποίο επέβαλε αντίμετρα σε ευρωπαϊκές εξαγωγές, μεταξύ άλλων σε προϊόντα όπως το χοιρινό κρέας και το μπράντι.
Αυτή τη φορά, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, δεν αναμένεται αντίστοιχη ανακοίνωση νέας έρευνας.
Η Κίνα πιθανότατα δεν θα καταλάβει μεγάλο μέρος της ομιλίας, ωστόσο η φον ντερ Λάιεν αναμένεται να υπογραμμίσει την ανάγκη διαφοροποίησης των ευρωπαϊκών εμπορικών και οικονομικών σχέσεων. Δεν αποκλείεται μάλιστα να αναφερθεί στο υπό συζήτηση εργαλείο της Επιτροπής για τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού.
Μετανάστευση
Η ομιλία πραγματοποιείται στον απόηχο της μεταναστευτικής κρίσης στη Θέουτα, κατά την οποία δεκάδες χιλιάδες μετανάστες εισήλθαν στο ισπανικό έδαφος, προκαλώντας έντονες πολιτικές αντιδράσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ παρουσίασε στους συναδέλφους του επιτρόπους έκθεση με τα διδάγματα από την κρίση, κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου του Κολεγίου των Επιτρόπων αυτόν τον μήνα.
Η φον ντερ Λάιεν αναμένεται να ζητήσει ενίσχυση της Frontex, της ευρωπαϊκής υπηρεσίας για τη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων.
Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται είναι ο υπερτριπλασιασμός του προσωπικού της ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής, ώστε να φτάσει τους 30.000 άνδρες και γυναίκες, από περίπου 7.800 σήμερα.
Παράλληλα, εξετάζεται η διεύρυνση της εντολής και των αρμοδιοτήτων της Frontex, ώστε να μπορεί να διαδραματίζει ρόλο στους λεγόμενους «κόμβους επιστροφής» σε τρίτες χώρες.
Δύο αξιωματούχοι δήλωσαν επίσης ότι η φον ντερ Λάιεν ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για τη χρηματοδότηση υποδομών στα εξωτερικά σύνορα με ευρωπαϊκά κονδύλια, κάτι που θα αποτελούσε σημαντική αλλαγή στην έως τώρα στάση της Επιτροπής.
Εξετάζεται επίσης η δυνατότητα αξιοποίησης ευρωπαϊκών πόρων για τη χρηματοδότηση κέντρων επιστροφής μεταναστών εκτός της ΕΕ.
Ωστόσο, η πιο αμφιλεγόμενη πρόταση που εξετάζεται είναι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πλαισίου για περιπτώσεις μαζικών μεταναστευτικών πιέσεων.
Το πλαίσιο αυτό θα μπορούσε να επιτρέπει την προσωρινή αναστολή ορισμένων κανόνων ασύλου και την επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής.
Παρόμοια ιδέα έχει παρουσιάσει πρόσφατα και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σε άρθρο γνώμης του στο POLITICO.
Άμυνα και ασφάλεια
Η άμυνα και η ασφάλεια αναμένεται επίσης να έχουν σημαντική θέση στην ομιλία, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει τη νέα Στρατηγική Ασφάλειας, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί στις αρχές Οκτωβρίου.
Η στρατηγική επρόκειτο αρχικά να ακολουθήσει τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο. Η καθυστέρηση στην παρουσίασή της ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι η φον ντερ Λάιεν θα χρησιμοποιήσει την ομιλία της για να προαναγγείλει το έγγραφο και να παρουσιάσει ορισμένες από τις βασικές του προτεραιότητες.
Παράλληλα, η Επιτροπή προετοιμάζει επικαιροποιημένη πολιτική για την Αρκτική, η οποία αναμένεται στις 20 Οκτωβρίου. Το σχέδιο έχει μετονομαστεί σε «Στρατηγική για τη Βόρεια Γειτονία και την Αρκτική», ώστε να αποτυπώνει την ευρύτερη γεωγραφική της εμβέλεια.
Η φον ντερ Λάιεν επέστρεψε πρόσφατα από τη Γροιλανδία, δηλώνοντας ότι η Ευρώπη θέλει να εμπλακεί περισσότερο στην Αρκτική.
Παρουσία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε ότι η φον ντερ Λάιεν ενδέχεται να ανακοινώσει κοινή πρωτοβουλία με την Οτάβα για την ασφάλεια στην Αρκτική.
«Η ασφάλεια και η άμυνα είναι πάντα το κομμάτι που την ενδιαφέρει περισσότερο», ανέφερε ο αξιωματούχος.
Μέσα κοινωνικής δικτύωσης και παιδιά
Η φον ντερ Λάιεν έχει ήδη επιβεβαιώσει ότι θα χρησιμοποιήσει την ομιλία της για να παρουσιάσει σχέδια σχετικά με τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ την ίδια ημέρα ενδέχεται να κατατεθεί και σχετική νομοθετική πρόταση.
Παραμένουν, ωστόσο, αρκετά κρίσιμα ερωτήματα, μεταξύ άλλων ποιο θα είναι το ελάχιστο όριο ηλικίας και αν θα δοθεί στα κράτη-μέλη η δυνατότητα να καθορίζουν διαφορετικά όρια.
Την περασμένη εβδομάδα, σε δείπνο υπουργών στο Δουβλίνο, οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένο ηλικιακό όριο, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους που μίλησαν στο POLITICO.
Η Επιτροπή αναμένεται επίσης να παρουσιάσει νέο ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία των παιδιών.
Η πρόταση προβλέπει ένα κλιμακωτό σύστημα πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με γονική εποπτεία για παιδιά κάτω των 15 ετών.
Οι περιορισμοί ενδέχεται να επεκταθούν και σε άλλες ψηφιακές υπηρεσίες, όπως οι πλατφόρμες διαδικτυακών παιχνιδιών και τα chatbots τεχνητής νοημοσύνης.
«Δεν χρειάζεται να αποδεχτούμε παιδικές ηλικίες που διαμορφώνονται από αλγόριθμους», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν την Πέμπτη.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
