Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ αποτελούν παραδοσιακά μια πρώτη αποτίμηση της θητείας του εκάστοτε προέδρου. Οι εκλογές της Τρίτης, όμως, ενδέχεται να αποδειχθούν κάτι πολύ σημαντικότερο: ένα σημείο καμπής που θα σηματοδοτήσει την αρχή μιας νέας πολιτικής εποχής.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο τόσο για την προεδρία όσο και για την πολιτική παρακαταθήκη του Ντόναλντ Τραμπ. Το αποτέλεσμα μπορεί είτε να εδραιώσει την κυριαρχία του κινήματος MAGA, που καθορίζει την αμερικανική πολιτική σκηνή εδώ και σχεδόν μία δεκαετία, είτε να αποτελέσει την αρχή της υποχώρησής του. Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί έχουν την ευκαιρία να ανακάμψουν πολιτικά, δύο χρόνια μετά τη βαριά ήττα τους στις τελευταίες προεδρικές εκλογές. Και για τα δύο κόμματα, οι κάλπες θα αποτελέσουν ουσιαστικά την αφετηρία της μάχης για τις προεδρικές εκλογές του 2028.
Για πρώτη φορά από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι Αμερικανοί έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν έμπρακτα τη δυσαρέσκειά τους και να επιβάλουν θεσμικά αντίβαρα σε έναν πρόεδρο που έχει επιδείξει μία από τις πιο επιθετικές αντιλήψεις για τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας στη σύγχρονη αμερικανική ιστορία.
Εάν οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων ή της Γερουσίας, ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα κύμα κοινοβουλευτικών ερευνών. Στο μικροσκόπιο θα μπορούσαν να μπουν οι προσωπικές του αποφάσεις, τα μέλη της κυβέρνησής του, καταγγελίες για διαφθορά, η προσπάθειά του να οικοδομήσει τη δική του πολιτική υστεροφημία, η αναταραχή στο Πεντάγωνο, αλλά και η σημαντική αύξηση της προσωπικής του περιουσίας μετά την επιστροφή του στην εξουσία.
Σε ευρύτερο επίπεδο, οι εκλογές αποτελούν δημοψήφισμα για σχεδόν δύο χρόνια έντονης πολιτικής πόλωσης. Ο Τραμπ έχει επιχειρήσει να αποδομήσει μεγάλα τμήματα της ομοσπονδιακής διοίκησης και έχει χρησιμοποιήσει την προεδρική εξουσία για να στραφεί εναντίον πολιτικών αντιπάλων του. Στην εξωτερική πολιτική έχει εγκαταλείψει σε μεγάλο βαθμό τον παραδοσιακό ηγετικό ρόλο των ΗΠΑ στη διεθνή σκηνή, υιοθετώντας μια επιθετική εκδοχή του δόγματος «Πρώτα η Αμερική». Έχει εμπλακεί σε έναν νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, έχει επιδιώξει σχέσεις με αυταρχικούς ηγέτες όπως εκείνοι της Ρωσίας και της Κίνας, ενώ έχει προχωρήσει σε εξωδικαστικές επιχειρήσεις με θανατηφόρα αποτελέσματα εναντίον ανθρώπων που χαρακτηρίζει διακινητές ναρκωτικών στον Ειρηνικό και την Καραϊβική.
Οι Δημοκρατικοί, ωστόσο, δεν προσέρχονται στις κάλπες χωρίς πολιτικό βάρος. Καλούνται ακόμη να αποτινάξουν τη φθορά που υπέστη το κόμμα επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν, εξαιτίας του υψηλού πληθωρισμού, της ανεπαρκούς διαχείρισης των συνόρων και της χαοτικής προσπάθειας επανεκλογής του, η οποία τελικά εγκαταλείφθηκε.
Για να κερδίσουν ξανά την εμπιστοσύνη των πολιτών, οι Δημοκρατικοί πρέπει να αποδείξουν ότι δεν αποτελούν απλώς ένα αντι -Τραμπ μέτωπο. Οφείλουν να παρουσιάσουν συγκεκριμένο έργο και απτά αποτελέσματα, σε μια εξαιρετικά δύσκολη πολιτική συγκυρία και απέναντι σε έναν πρόεδρο που αναμένεται να αντισταθεί με κάθε μέσο. Αν αποτύχουν, το τίμημα μπορεί να είναι βαρύ στις εκλογές του 2028.
Την ίδια στιγμή, οι εκλογές συνιστούν δοκιμασία για την ίδια την αμερικανική δημοκρατία. Ο Τραμπ έχει ήδη αμφισβητήσει τη διεξαγωγή εκλογικών διαδικασιών στην Αλάσκα και την Καλιφόρνια, ενώ την περασμένη εβδομάδα δήλωσε ότι θα αποδεχθεί το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών μόνο εφόσον ο ίδιος το θεωρήσει δίκαιο. Η στάση αυτή αναπόφευκτα παραπέμπει στην προσπάθειά του να ανατρέψει το αποτέλεσμα των εκλογών του 2020.
Πάνω απ' όλα, όμως, οι κάλπες αποτελούν μια ευκαιρία για τους πολιτικούς να ακούσουν ξανά τους πολίτες. Εκατομμύρια Αμερικανοί δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στο κόστος της διατροφής, της στέγασης και της υγειονομικής περίθαλψης, ενώ εντείνεται και η ανησυχία για τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση και την επαγγελματική ασφάλεια.
Η αλλόκοτη προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι αναμφίβολα ένας από τους πιο αντισυμβατικούς προέδρους της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας. Ωστόσο, η απόφασή του να μετατρέψει τις ενδιάμεσες εκλογές σε προσωπικό δημοψήφισμα για την προεδρία του, σε μια περίοδο ιδιαίτερα αντιδημοφιλούς πολέμου και αυξανόμενης κοινωνικής δυσαρέσκειας, ξεπέρασε ακόμη και τα δικά του πολιτικά δεδομένα.
Η τελική προεκλογική του εκστρατεία, με περιοδείες σε πολιτείες όπου οι Ρεπουμπλικανοί αντιμετωπίζουν δυσκολίες, χαρακτηρίστηκε από μια εντυπωσιακή αστοχία: ο πρόεδρος επέλεξε να μιλήσει σχεδόν για τα πάντα, εκτός από το ζήτημα που απασχολεί περισσότερο τους ψηφοφόρους, δηλαδή την οικονομία και την ακρίβεια.
Αντί να επικεντρωθεί στην καθημερινότητα των Αμερικανών, προτίμησε να προβάλει την κατασκευή της νέας αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο, να κάνει παράξενες αναφορές στη σωματική διάπλαση του γερουσιαστή του Οχάιο, Τζον Χάστεντ και να χρησιμοποιήσει ιδιαίτερα προσβλητική και ξενοφοβική ρητορική, με αναφορές που στράφηκαν ακόμη και κατά των μουσουλμάνων.
Την Κυριακή, ο Τραμπ απέρριψε τις δημοσκοπήσεις που εμφανίζουν τους Δημοκρατικούς ως φαβορί για την ανάκτηση της Βουλής των Αντιπροσώπων, αλλά και ως σοβαρή απειλή για αρκετούς Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές σε πολιτείες που ο ίδιος είχε κερδίσει με μεγάλη διαφορά.
Αντίθετα, εμφανίστηκε βέβαιος για τη νίκη του κόμματός του. Χαρακτήρισε την ψήφο υπέρ οποιουδήποτε Δημοκρατικού ως ψήφο υπέρ μιας ομάδας «παρανοϊκών εξτρεμιστών», υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα έβλαπτε τη χώρα. Στο πλευρό του, ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον, δήλωσε επίσης πεπεισμένος ότι οι Ρεπουμπλικανοί θα επικρατήσουν και θα εκπλήξουν τον κόσμο.
Εάν, όμως, οι ψηφοφόροι απορρίψουν την εικόνα της νέας οικονομικής «χρυσής εποχής» που περιγράφει ο Τραμπ και τιμωρήσουν την αδιαφορία του απέναντι στις καθημερινές τους δυσκολίες, ο πρόεδρος κινδυνεύει να βρεθεί σε πολιτική απομόνωση.
Μια τέτοια ήττα θα είχε ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς ο ίδιος επέλεξε να προσωποποιήσει την προεκλογική εκστρατεία. Ειδικά εάν ηττηθούν υποψήφιοι γερουσιαστές που είχε προσωπικά στηρίξει σε πολιτείες όπως το Τέξας και η Τζόρτζια, θα τεθεί υπό αμφισβήτηση η αντίληψη ότι ο τραμπισμός έχει πλέον μεταμορφώσει οριστικά την αμερικανική πολιτική.
Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα θα αναγκαστεί τότε να επανεξετάσει τη στρατηγική και την ταυτότητά του. Και η πολιτική απομόνωση του Τραμπ θα μπορούσε να γίνει ακόμη εντονότερη από την επόμενη χρονιά, όταν οι Δημοκρατικοί, εφόσον αναλάβουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, θα ξεκινήσουν έναν νέο κύκλο ερευνών για την κυβέρνηση και τις δραστηριότητές της.
Μια νίκη των Δημοκρατικών θα αποτελέσει ιστορική δοκιμασία
Μια ισχυρή εκλογική επίδοση των Δημοκρατικών θα ισοδυναμούσε με πολιτικό σεισμό, μόλις δύο χρόνια μετά τη θεαματική επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία, όταν επικράτησε της Κάμαλα Χάρις και εξασφάλισε μια δεύτερη, μη συνεχόμενη προεδρική θητεία.
Ακόμη κι αν οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να κερδίσουν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, ο Τραμπ δεν θα χάσει αυτομάτως την πολιτική του ισχύ. Θα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές συνταγματικές αρμοδιότητες, ιδιαίτερα στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής.
Η μέχρι σήμερα στάση του απέναντι στους θεσμικούς περιορισμούς δείχνει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί εύκολα τις προσπάθειες των Δημοκρατικών να περιορίσουν τις εξουσίες του. Είναι πιθανό να ακολουθήσουν σκληρές συγκρούσεις για τον πόλεμο, τον κρατικό προϋπολογισμό και τη χάραξη πολιτικής.
Ειδικότερα, εάν οι Δημοκρατικοί εξασφαλίσουν τις τέσσερις επιπλέον έδρες που χρειάζονται για να αποκτήσουν την πλειοψηφία στη Γερουσία, θα μπορούν να μπλοκάρουν την προσπάθεια του Τραμπ να ολοκληρώσει τον συντηρητικό μετασχηματισμό της αμερικανικής Δικαιοσύνης. Θα αποκτήσουν, επίσης, τη δυνατότητα να εμποδίσουν τον διορισμό νέων δικαστών, ακόμη και σε περίπτωση που προκύψει κενή θέση στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Παράλληλα, μια νέα δημοκρατική πλειοψηφία θα μπορούσε να αμφισβητήσει ευθέως τους χειρισμούς του προέδρου στον πόλεμο με το Ιράν, τον οποίο διεξάγει χωρίς προηγούμενη εξουσιοδότηση του Κογκρέσου. Θα μπορούσε επίσης να θέσει υπό αμφισβήτηση τη χρηματοδότηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, εάν η σύγκρουση εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη όταν αναλάβει το νέο Κογκρέσο, στις 3 Ιανουαρίου.
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Μπράιαν Σατς περιέγραψε το διακύβευμα ως μια προσπάθεια σταθεροποίησης της ίδιας της χώρας, απέναντι σε μια ανεξέλεγκτη και διεφθαρμένη προεδρία, αλλά και απέναντι στην οικονομική ασφυξία των πολιτών. Όπως επισήμανε, το αυξημένο κόστος στα καύσιμα, στα αγροτικά και καταναλωτικά προϊόντα έχει επιβαρύνει συνολικά την καθημερινότητα των Αμερικανών.
Η απώλεια του Κογκρέσου θα μπορούσε να μετατρέψει τον Τραμπ σε έναν πρόεδρο με περιορισμένη πολιτική επιρροή. Ωστόσο, δεν υπάρχει λόγος να πιστεύει κανείς ότι θα αποδεχθεί παθητικά αυτή την εξέλιξη.
Η εμπειρία της πρώτης προεδρικής του θητείας προϊδεάζει για σκληρές δικαστικές και θεσμικές συγκρούσεις. Οι Δημοκρατικοί αναμένεται να απαιτήσουν πρόσβαση σε κυβερνητικά έγγραφα, να εκδώσουν κλητεύσεις και να επιχειρήσουν να διερευνήσουν σε βάθος τις οικονομικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ.
Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος διατηρεί το δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο), ενώ στη Γερουσία απαιτούνται 60 ψήφοι για την έγκριση σημαντικών νομοθετημάτων. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και με κοινοβουλευτική πλειοψηφία, οι Δημοκρατικοί δεν θα μπορούν να προχωρήσουν εύκολα σε ριζικές αλλαγές.
Τα μηνύματα των εκλογών για το 2028
Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών θα επηρεάσει καθοριστικά και την επόμενη προεδρική αναμέτρηση, η οποία αναμένεται να αρχίσει να διαμορφώνεται σχεδόν αμέσως μετά την καταμέτρηση των ψήφων.
Μια βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να ανοίξει τη συζήτηση για το κατά πόσο ο τραμπισμός μπορεί να επιβιώσει πολιτικά μετά τον ίδιο τον Τραμπ.
Πιθανοί διάδοχοί του, όπως ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, θα βρεθούν μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: πώς θα διατηρήσουν την υποστήριξη της σκληρής βάσης των Ρεπουμπλικανών, για την οποία ο Τραμπ παραμένει πολιτικός ήρωας, ενώ ταυτόχρονα θα επιχειρήσουν να αποστασιοποιηθούν από έναν πρόεδρο που φαίνεται να έχει χάσει την εμπιστοσύνη μεγάλου μέρους της υπόλοιπης αμερικανικής κοινωνίας.
Στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών, οι επίδοξοι υποψήφιοι για το χρίσμα του 2028 θα αναλύσουν προσεκτικά τα εκλογικά αποτελέσματα, αναζητώντας τα πολιτικά μηνύματα που μπορούν να τους οδηγήσουν στον Λευκό Οίκο.
Πολιτικά στελέχη όπως ο γερουσιαστής της Τζόρτζια, Τζον Όσοφ, και ο κυβερνήτης της Πενσιλβάνια Τζος Σαπίρο θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά τη θέση τους, εφόσον πετύχουν εντυπωσιακές νίκες στις δικές τους εκλογικές αναμετρήσεις.
Ταυτόχρονα, αναμένεται να αναζωπυρωθεί η εσωκομματική συζήτηση για την ιδεολογική κατεύθυνση των Δημοκρατικών. Εάν επικρατήσουν πιο προοδευτικοί υποψήφιοι, όπως ο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέν, υποψήφιος για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν, η αριστερή πτέρυγα του κόμματος θα αποκτήσει ισχυρά επιχειρήματα υπέρ μιας πιο ριζοσπαστικής πολιτικής ατζέντας.
Πολιτικοί όπως η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ θα υποστηρίξουν ότι η αμερικανική κοινωνία είναι πλέον έτοιμη να αγκαλιάσει πιο προωθημένες πολιτικές στην υγεία και την οικονομία.
Η σύγκρουση ανάμεσα στους προοδευτικούς και τους μετριοπαθείς Δημοκρατικούς έχει ήδη γίνει εμφανής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απόφαση της Χέιλι Στίβενς, η οποία έχασε στις προκριματικές εκλογές του Μίσιγκαν, να στηρίξει δημόσια τον Ρεπουμπλικανό υποψήφιο Μάικ Ρότζερς αντί του Ελ-Σαγιέν, σε μια αντιπαράθεση που σχετίζεται, μεταξύ άλλων, με τις διαφορετικές θέσεις τους για το Ισραήλ.
Το πρόβλημα για τους Δημοκρατικούς είναι ότι, παρά τις πιθανότητες εκλογικής νίκης, οι δημοσκοπήσεις εξακολουθούν να καταγράφουν περιορισμένη εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητά τους να αλλάξουν ουσιαστικά την πορεία της χώρας.
Επομένως, μια νίκη στις ενδιάμεσες εκλογές δεν θα είναι το τέλος της προσπάθειας, αλλά η αρχή μιας πολύ πιο απαιτητικής δοκιμασίας: θα πρέπει να αποδείξουν στην πράξη, μέσα στο 2027, ότι μπορούν να κυβερνήσουν αποτελεσματικά.
Ο πρώην προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Ραμ Εμανουέλ, ο οποίος θεωρείται πιθανός υποψήφιος για το προεδρικό χρίσμα των Δημοκρατικών το 2028, υποστήριξε ότι το κόμμα πρέπει να προχωρήσει σε εκτεταμένες κοινοβουλευτικές έρευνες, να διερευνήσει τις οικονομικές διασυνδέσεις της κυβέρνησης και να εξετάσει υποθέσεις που αφορούν τη Βενεζουέλα, τη Ρωσία και το πετρέλαιο.
Ωστόσο, έθεσε και μια κρίσιμη προϋπόθεση: οι έρευνες από μόνες τους δεν αρκούν. Εάν οι Δημοκρατικοί δεν προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις για την αντιμετώπιση της διαφθοράς και της σύγκρουσης συμφερόντων ή δεν καταφέρουν να αυξήσουν τον κατώτατο μισθό, δεν θα έχουν απαντήσει στο βασικό αίτημα των πολιτών για καλύτερες οικονομικές συνθήκες.
Αυτό είναι και το μεγάλο ρίσκο για την ηγεσία του κόμματος. Η αδιαλλαξία του Τραμπ και η δυνατότητά του να ασκεί βέτο ενδέχεται να εγκλωβίσουν τους Δημοκρατικούς σε έναν φαύλο κύκλο νομοθετικών πρωτοβουλιών για την ακρίβεια, οι οποίες θα καταλήγουν στο κενό.
Και οι ψηφοφόροι που περιμένουν πραγματικές αλλαγές δεν θα εντυπωσιαστούν από ατέρμονες πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Αυτή, όμως, είναι η επόμενη ημέρα, εφόσον οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να κερδίσουν. Προς το παρόν, πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί η εκλογική αναμέτρηση και να αποσαφηνιστεί η ετυμηγορία των Αμερικανών.
Ο Τραμπ, πάντως, εξακολουθεί να δείχνει ότι δεν αντιλαμβάνεται πλήρως το μήνυμα που εκπέμπει η κοινωνία. Σε μια χαρακτηριστική εικόνα της πολιτικής του προσέγγισης, επέλεξε να εκφωνήσει την τελευταία προεκλογική του ομιλία τη Δευτέρα στην Ουάσιγκτον, δίπλα στην πισίνα Reflecting Pool του National Mall, η οποία μόλις ανακαινίστηκε με τεράστιο κόστος και αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο της προσπάθειάς του να αφήσει το προσωπικό του αποτύπωμα στην αμερικανική πρωτεύουσα.
Την ώρα που εκατομμύρια Αμερικανοί αναζητούν απτές λύσεις για την οικονομική τους επιβίωση, η επιλογή αυτή ίσως αποδειχθεί το πιο εύγλωττο σύμβολο του χάσματος ανάμεσα στις προτεραιότητες του προέδρου και τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.
Και ίσως εξηγεί καλύτερα από οτιδήποτε άλλο γιατί ο Τραμπ και οι Ρεπουμπλικανοί κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με μια οδυνηρή εκλογική τιμωρία.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
