Πάτε στην οργανωμένη παραλία, επιλέγετε ξαπλώστρα. Απλώνετε πετσέτες, βάζετε αντηλιακό, κάνετε μια πρώτη βουτιά, επιστρέφετε. Μετά από μισή ώρα ή και παραπάνω εμφανίζεται ένας υπάλληλος στον οποίο παραγγέλνετε τον καφέ και το χυμό σας. Αυτός επιστρέφει, με την παραγγελία και όλες τις αποδείξεις. Όλα εντάξει!
Όλα; Όχι! Αυτό που μόλις περιέγραψα η ΑΑΔΕ το θεωρεί φοροδιαφυγή και μάλιστα το τιμωρεί με πολύ αυστηρές κυρώσεις!
Βλέπετε, για την ΑΑΔΕ, το να εκδίδονται όλες οι αποδείξεις και να αποδίδεται ο φόρος στο ακέραιο, δεν αρκεί, αν οι αποδείξεις δεν εκδίδονται στο σωστό χρόνο με το σωστό τρόπο. Σαν τον ζηλόφθονα εραστή, δεν ικανοποιείται από τη φορολογική συνέπεια των επιχειρήσεων· απαιτεί κάθε λεπτό να αποδεικνύεται η φορολογική συνέπεια με αυστηρά καθορισμένες διαδικασίες.
Αναφορικά με την ενοικίαση ομπρέλας στην παραλία, η ΑΑΔΕ την θεωρεί περίπτωση δικαιώματος λήψης υπηρεσίας, οπότε η επιχείρηση υποχρεούται να εκδώσει την απόδειξη πριν ο πελάτης κάνει χρήση της ομπρέλας. Με άλλα λόγια, η ΑΑΔΕ θεωρεί ότι δεν πληρώνουμε την επιχείρηση επειδή κάναμε χρήση της ομπρέλας, κατά την αποχώρησή μας από την παραλία, αλλά πληρώνουμε για να κάνουμε χρήση της ομπρέλας. Συνεπώς, η απόδειξη πρέπει να έχει θέση εισιτηρίου.
Πόσες όμως επιχειρήσεις που προσφέρουν ομπρέλες και ξαπλώστρες στην παραλία έχουν την πολυτέλεια να απασχολούν έναν εργαζόμενο αποκλειστικά και μόνο για να ελέγχει εκ των προτέρων τους λουόμενους που θέλουν να κάνουν χρήση ομπρέλας και ξαπλώστρας; Και γιατί ο λουόμενος να γνωρίζει εκ των προτέρων αν θα κάνει χρήση της ομπρέλας ή όχι; Π.χ. μια οικογένεια έρχεται στην παραλία και δεν κάνει χρήση της ομπρέλας. Μετά, για οποιονδήποτε λόγο, επιλέγει να καθίσει σε ένα σετ ξαπλωστρών. Τι θα κάνει ο επιχειρηματίας; Θα τους κυνηγήσει να μην αγγίζουν τις ξαπλώστρες πριν εκδώσει απόδειξη;
Αποτελεί λοιπόν άλλη μια κραυγαλέα περίπτωση που οι οδηγίες της ΑΑΔΕ είναι εντελώς εκτός της πραγματικής ζωής και της κοινής πείρας. Είναι λες και οι φορολογικές διατάξεις έχουν γραφτεί από εξωγήινους που δεν ξέρουν τι σημαίνει παραλία. Ακόμα χειρότερη είναι η νοοτροπία της ΑΑΔΕ που θεωρεί δικαίωμά της να καθορίζει με αυστηρά καθορισμένους κανόνες το πώς θα συμπεριφερόμαστε στις παραλίες.
Τι συμβαίνει στην πράξη; Ό,τι συμβαίνει πάντα με τις οδηγίες που είναι παράλογες και πολύ δύσκολα εφαρμόσιμες· δεν τηρούνται. Επειδή ο επιτόπιος φορολογικός έλεγχος είναι σε κάθε περίπτωση πολύ σπάνιο φαινόμενο για κάθε μεμονωμένη επιχείρηση, η οδηγία πρακτικά ξεχνιέται. Και όταν έρχεται ένας επιτόπιος φορολογικός έλεγχος, κάθε επιχείρηση τρέμει, γιατί υποψιάζεται ότι υπάρχουν ένα σωρό ανεφάρμοστες τυπολατρικές υποχρεώσεις, με τις οποίες αν ο έλεγχος ασχοληθεί, η επιχείρηση καταστρέφεται.
Π.χ. έρχεται κλιμάκιο ελέγχου σε μια παραλία. Εμφανίζονται ως τουρίστες. Η ώρα είναι 11:30. Με το που δουν ότι γίνεται χρήση 11 σετ ομπρελών με ξαπλώστρες, χωρίς να έχει εκδοθεί απόδειξη, αποκαλύπτουν την ιδιότητά τους, καταγράφουν την παράβαση και ενημερώνουν την επιχείρηση για τις κυρώσεις. 11 μη εκδιδόμενες αποδείξεις σημαίνουν ότι η επιχείρηση θα πρέπει να σφραγιστεί για 48 ώρες με ένα τεράστιο αυτοκόλλητο «κλειστό λόγω φοροδιαφυγής».
Ο επιχειρηματίας διαμαρτύρεται:
- Μα δεν κάνω φοροδιαφυγή! Τις πρώτες αποδείξεις ξεκινώ να τις εκδίδω μαζικά από τις 12:00 και από τότε κάθε μία ώρα. Δείτε τα στοιχεία όλων των προηγούμενων ημερών! Στέλνονται σε πραγματικό χρόνο. Πάλι καλά είμαι κάθε μέρα γεμάτος και αυτό αποδεικνύεται από τις αποδείξεις που εκδίδω και διαβιβάζω καθημερινά. Δείτε τα στοιχεία!
- Δεν με νοιάζει τι κάνετε. Οφείλετε να εκδίδετε αποδείξεις πριν γίνει η χρήση των ομπρελών. Ο νόμος είναι νόμος.
Τότε ο επιχειρηματίας αντιλαμβάνεται ότι δεν έχει άλλη λύση από το να προσπαθήσει να πείσει τον έλεγχο να κάνει τα στραβά μάτια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Άλλωστε κανείς δεν ελέγχει τον επιτόπιο έλεγχο.
Συμπεράσματα
- Η φορολογική νομοθεσία και η ΑΑΔΕ δίνουν τεράστια έμφαση στον επιτόπιο έλεγχο. Σε ένα ψηφιακό περιβάλλον, αυτό είναι τεκμήριο αναποτελεσματικότητας.
- Η ΑΑΔΕ δεν κάνει χρήση πραγματικών δεδομένων, μολονότι πλέον, λόγω My Data, τα έχει στο πιάτο και σε πραγματικό χρόνο. Στο παράδειγμα που είδαμε πιο πάνω, η επιχείρηση που αποδεδειγμένα κόβει όλες τις αποδείξεις καθημερινά θα έχει ακριβώς τις ίδιες συνέπειες με την επιχείρηση που κόβει τις μισές, μόνο και μόνο επειδή αμφότερες δεν εκδίδουν τις αποδείξεις χρήσης ομπρελών σαν να είναι εισιτήριο.
- Αν αυτά συμβαίνουν σε κάτι τόσο απλό όσο τα σετ ομπρελών στις παραλίες, αναλογιστείτε τι συμβαίνει σε πιο σύνθετα φορολογικά ζητήματα, εκεί που η κοινή πείρα δεν μπορεί να είναι οδηγός και που μόνο όσοι είναι γνώστες του συγκεκριμένου επιχειρηματικού κλάδου γνωρίζουν πώς πρέπει να γίνονται οι διαδικασίες. Αν δεν μπορούμε να εξηγήσουμε στην ΑΑΔΕ ότι κάνει λάθος για τις ομπρέλες στις παραλίες, πώς να την πείσουμε για τα πιο εξειδικευμένα και πραγματικά δύσκολα;
- Αυτός είναι ο λόγος που η Ελλάδα χαρακτηρίζεται ως το πιο περίπλοκο επιχειρηματικό περιβάλλον στον κόσμο. Η ΑΑΔΕ αντιλαμβάνεται την ψηφιοποίηση ως τυποποίηση, ενώ το μεγάλο προσόν της ψηφιοποίησης είναι η απευθείας πρόσβαση στην πηγή της πληροφορίας, εκεί που η εκ των προτέρων τυποποιημένη ταξινόμησή της δεν έχει πια νόημα. Το αποτέλεσμα είναι να προσπαθεί η ΑΑΔΕ να προσαρμόσει την πραγματική ζωή μέσα σε διαδικασίες, αντί να ορίζει διαδικασίες προσαρμοσμένες στις συνήθειες και την πρακτική της πραγματικότητας. Με άλλα λόγια, δεν φροντίζει ώστε οι διαδικασίες της να μην επεμβαίνουν στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων και των πελατών τους. Αυτό ακριβώς όμως είναι το μεγαλύτερο από τα αγαθά που μπορεί να προσφέρει η ψηφιοποίηση, αν την εφαρμόζουμε σωστά.
* Ο Αγαμέμνων Σταυρόπουλος είναι Οικονομολόγος - Φοροτεχνικός
