Στροφή στη Γηραιά Ήπειρο: Οι Ευρωπαίοι τολμούν να πιστέψουν πως ο Τραμπ θα δώσει λύση στην Ουκρανία

Το Politico εντοπίζει μια αλλαγή στο κλίμα στην Ευρώπη μετά την πρόταση Κούσνερ για εγγυήσεις ασφαλείας τύπου άρθρου 5 του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία

Ουκρανία

Η πρόταση της διαπραγματευτικής ομάδας του Ντόναλντ Τραμπ να παρασχεθεί στην Ουκρανία μια εγγύηση συλλογικής άμυνας στα πρότυπα του ΝΑΤΟ έχει ξυπνήσει ένα πρωτόγνωρο αίσθημα μεταξύ ορισμένων συμμάχων του Κιέβου στην Ευρώπη: την αισιοδοξία.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που βρίσκονται κοντά στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις εκφράζουν συγκρατημένη ελπίδα ότι η προσφορά αυτή θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια μεταστροφή της αμερικανικής θέσης υπέρ της Ουκρανίας - παρότι φοβούνται ότι το αντάλλαγμα που μπορεί να ζητήσει ο Τραμπ για μια τόσο σαρωτική δέσμευση θα είναι υπερβολικά υψηλό.

Έπειτα από δύο εβδομάδες εντατικών διπλωματικών επαφών, ο Τζάρεντ Κούσνερ πρότεινε εγγυήσεις στη συνέντευξη Τύπου της περασμένης εβδομάδας στο Βερολίνο, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είναι «ανοιχτός» σε μια τέτοια «μεγάλη συμφωνία» και ότι οι Ρώσοι είναι πλέον επίσης «άνετοι» με αυτήν.

Τίποτα από τα δύο δεν είναι ακόμη βέβαιο, ενώ Ρώσος αξιωματούχος απέρριψε την ιδέα. Ωστόσο, ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έχει απορρίψει δημοσίως το σχέδιο του Κούσνερ και οι Ευρωπαίοι διαπραγματευτές το αντιμετωπίζουν σοβαρά, έστω κι αν ζητούν περισσότερες διευκρινίσεις για το πώς θα λειτουργούσε στην πράξη.

Μια εγγύηση ασφαλείας για την Ουκρανία που βασίζεται στο άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο ορίζει ότι επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, θα άλλαζε τα δεδομένα όσον αφορά την αποτροπή μιας νέας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία μετά τη λήξη αυτού του πολέμου. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα εάν, όπως υπονοείται, η Αμερική, με την πανίσχυρη στρατιωτική της δύναμη, δεσμευτεί σε μια τέτοια εγγύηση.

Αν και λίγες λεπτομέρειες είναι γνωστές για την πρόταση, εφόσον υποστηριζόταν από ισχυρές νομικές, στρατιωτικές και πολιτικές δεσμεύσεις, θα σήμαινε ότι μια νέα επίθεση κατά της Ουκρανίας θα εγκυμονούσε τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης με τις ΗΠΑ.

Συνεργάτης στο γραφείο του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι οι ΗΠΑ κινούνται προς «τη σωστή κατεύθυνση», αλλά κάλεσε τον Λευκό Οίκο να κάνει ένα βήμα παραπέρα και να προσφέρει στην Ουκρανία πλήρη ένταξη στο ΝΑΤΟ.

Μια εγγύηση τύπου Άρθρου 5 «είναι προφανώς η καλύτερη εγγύηση αλληλεγγύης μεταξύ συμμάχων», ανέφερε ο συνεργάτης, στον οποίο, παραχωρήθηκε ανωνυμία ώστε να μιλήσει στο Politico. «Επομένως, αν λέμε ότι δίνουμε στην Ουκρανία εγγυήσεις τύπου Άρθρου 5, δεν πρέπει να περιπλέκουμε τα πράγματα: σημαίνει ότι η Ουκρανία εντάσσεται στο ΝΑΤΟ. Η αξιοπιστία της συμμαχίας βασίζεται πάνω απ’ όλα στο Άρθρο 5. Το Άρθρο 5 είναι ζήτημα πίστης».

Αλλαγή κλίματος

Ένας λόγος για τον οποίο ορισμένοι Ευρωπαίοι πιστεύουν ότι η πρόταση του Κούσνερ είναι γνήσια είναι ότι δεν μιλούσε αυτοσχεδιάζοντας. Σε ιδιωτικές συνομιλίες, Αμερικανοί αξιωματούχοι διακινούν την ιδέα εδώ και μήνες. Υπήρξαν μάλιστα συζητήσεις στο παρασκήνιο και για τη γαλλική πρόταση περί πλήρους ένταξης στο ΝΑΤΟ.

Παρότι η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ θεωρείται «κόκκινη γραμμή» στην οποία η Ρωσία δεν θα συμφωνούσε ποτέ, ο Κούσνερ και οι συνεργάτες του πιστεύουν ξεκάθαρα ότι οι προσπάθειές τους να συζητήσουν μια επιλογή ανάλογη του Άρθρου 5 με τους Ρώσους έχουν βρει ανταπόκριση στη Μόσχα.

Και ως αποτέλεσμα, το κλίμα σε ορισμένα τμήματα της Ευρώπης έχει αλλάξει.

Διπλωμάτες και αξιωματούχοι που πέρασαν μεγάλο μέρος των δύο πρώτων ετών της δεύτερης θητείας του Τραμπ απελπισμένοι από τις επανειλημμένες επιθέσεις του κατά της δυτικής συμμαχίας -και ανησυχώντας ότι θα «πουλήσει» την Ουκρανία- ακούγονται πλέον καθησυχασμένοι απέναντι στις ΗΠΑ.

Ο στόχος τώρα είναι να καταστεί δυνατή μεγαλύτερη πρόοδος προς στοχευμένες εκεχειρίες στον ενεργειακό τομέα και στη Μαύρη Θάλασσα την επόμενη φορά που οι ΗΠΑ θα συγκαλέσουν ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ιδίως επειδή οι Ευρωπαίοι θα έχουν τη δική τους θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η συνάντηση αυτή δεν έχει ακόμη προγραμματιστεί, αλλά αξιωματούχοι αναμένουν να πραγματοποιηθεί στο Άμπου Ντάμπι κάποια στιγμή μετά την αμερικανική αργία των Ευχαριστιών στις 26 Νοεμβρίου.

Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες 

Δεν έχουν πειστεί όλοι. Μιλώντας μετά την ανακοίνωση του Κούσνερ, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι «δεν είναι σίγουρος» πως όλοι αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο τι θα σήμαινε μια εγγύηση τύπου Άρθρου 5.

«Τι σημαίνει Άρθρο 5; Ότι υπάρχουν κάποιες δυνάμεις εταίρων στο έδαφός σου. Άρα, το ερώτημά μου είναι: Τι γίνεται με τους Αμερικανούς στρατιώτες;». Ο ίδιος ανέφερε ότι η Ουκρανία «θα ήταν ευτυχής» εάν οι ΗΠΑ εγκαθιστούσαν στρατιωτικές βάσεις στη χώρα «όπως στη Μέση Ανατολή».

Άλλοι Ευρωπαίοι συμφώνησαν ότι εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη λεπτομερειών σχετικά με το τι ακριβώς θα περιλαμβάνει το σχέδιο του Κούσνερ.

Οι πιο σκεπτικιστές Ευρωπαίοι βρίσκονται σε χώρες που μοιράζονται σύνορα και ιστορία με τη Ρωσία, όπως η Πολωνία, οι σκανδιναβικές χώρες και τα κράτη της Βαλτικής, τα οποία τηρούν συχνά την πιο σκληρή στάση απέναντι στη Μόσχα. Η Πολωνία θα συμμετέχει στην επίσημη ευρωπαϊκή διαπραγματευτική ομάδα, η οποία αναμένεται να λάβει μέρος στον επόμενο γύρο απευθείας διαπραγματεύσεων μεταξύ Ρωσίας, ΗΠΑ και Ουκρανίας.

Οι Ευρωπαίοι έχουν επίγνωση του κινδύνου ότι το κόστος μιας τέτοιας εγγύησης ασφαλείας μπορεί να αποδειχθεί υπερβολικά υψηλό. Οι Αμερικανοί ρώτησαν πρόσφατα την Ουκρανία εάν θα παραχωρούσε στη Ρωσία ολόκληρο το Ντονμπάς με αντάλλαγμα την πλήρη ένταξη στο ΝΑΤΟ. Αυτό θα σήμαινε την παράδοση στον Πούτιν εδαφών που δεν κατάφερε να κερδίσει στα πεδία των μαχών.

Ικανοποιώντας τη Ρωσία

Τα εδάφη της Ουκρανίας δεν είναι το μοναδικό ζήτημα που βρίσκεται στο τραπέζι αυτών των διαπραγματεύσεων. Ο Κούσνερ επιμένει εξίσου ότι η αναθεώρηση ολόκληρου του πλαισίου ασφαλείας που διείπε την Ευρώπη πριν από τον πόλεμο είναι απαραίτητη, συμπεριλαμβανομένων των σχέσεων του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία. Το βασικό του επιχείρημα είναι ότι, εάν το πλαίσιο ασφαλείας της Ευρώπης λειτουργούσε σωστά, ο πόλεμος δεν θα είχε συμβεί ποτέ.

Οι περισσότεροι από τους 35 συμμάχους της Ουκρανίας που συγκεντρώθηκαν στο Βερολίνο για τη συνάντηση του «Συνασπισμού των Προθύμων» την περασμένη εβδομάδα, συμμερίζονται την άποψη του Κούσνερ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ είναι πρόθυμα να προσφέρουν στον Πούτιν την ευκαιρία να συζητηθεί η ευρωπαϊκή ασφάλεια σε μια «παράλληλη» τροχιά με μια ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία.

Για άλλους, πιο σκληροπυρηνικούς αξιωματούχους, το επιχείρημα του Κούσνερ περί αναμόρφωσης της αμυντικής αρχιτεκτονικής της ηπείρου εξακολουθεί να ακούγεται επικίνδυνα όμοιο με τη ρητορική του Πούτιν. Παρηγορούν τους εαυτούς τους με τη σκέψη ότι καμία απόφαση δεν θα ληφθεί χωρίς την Ευρώπη «στο τραπέζι» — όμως η παρουσία δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με τον έλεγχο.

«Ο κίνδυνος είναι μια εγγύηση τύπου Άρθρου 5 να μετατραπεί κατά κάποιον τρόπο σε Δούρειο Ίππο στο πλαίσιο ενός ευρύτερου παζαριού με τη Μόσχα, στο οποίο η Ουκρανία θα παραδώσει το Ντονμπάς και το ΝΑΤΟ θα αποδεχθεί περιορισμούς στη στρατιωτική του παρουσία στην Ανατολική Ευρώπη», δήλωσε ο Γκρεγκουάρ Ρος, από τη δεξαμενή σκέψης Chatham House του Λονδίνου.

«Ας είμαστε ειλικρινείς: Αυτό ουσιαστικά θα έδινε στη Ρωσία ένα de facto βέτο στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Έτσι, ναι, θα μπορούσαμε δυνητικά να καταλήξουμε να προσφέρουμε στην Ουκρανία την αόριστη υπόσχεση συλλογικής άμυνας, υπονομεύοντας ταυτόχρονα τις βασικές προϋποθέσεις που θα την καθιστούσαν πραγματικά αξιόπιστη».

Ο Ρος δήλωσε ότι δεν πιστεύει πως οι Ευρωπαίοι θα πέσουν σε μια τέτοια παγίδα. Στην Πολωνία, για παράδειγμα, οι αξιωματούχοι επαγρυπνούν για τυχόν παγίδες και παραμένουν σταθεροί στη στήριξή τους προς την Ουκρανία, ανέφερε.

Οι φίλοι του Τραμπ

Ο χρόνος αποτελεί επίσης έναν παράγοντα που θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστικός. Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι ο Τραμπ επιθυμεί μια συμφωνία εντός εβδομάδων - ακόμη και μέχρι την έναρξη της G20 στη Φλόριντα στα μέσα Δεκεμβρίου, αν και αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Ο Ζελένσκι δήλωσε σε δημοσιογράφους το Σάββατο ότι οι Αμερικανοί «ήθελαν πραγματικά να τελειώνουν με όλα αυτά πριν από τα Χριστούγεννα». Μια ακόμη κρίσιμη προθεσμία θα μπορούσε να είναι η 3η Ιανουαρίου, όταν αναλαμβάνει καθήκοντα το νέο Κογκρέσο, το οποίο ελέγχεται από τους Δημοκρατικούς.

Ορισμένοι ηγέτες που συναντήθηκαν με τον Κούσνερ και τον Γουίτκοφ στο Βερολίνο την περασμένη εβδομάδα φοβούνταν ότι η Ουάσιγκτον θα ασκούσε πολύ μεγαλύτερη πίεση για μια συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, σύμφωνα με πρόσωπο που ήταν παρόν. Τελικά, όμως, οι ηγέτες ανακουφίστηκαν διαπιστώνοντας ότι οι ΗΠΑ δεν πίεζαν ασφυκτικά την Ουκρανία και τους συμμάχους της να σπεύσουν σε συμφωνία, ανέφερε η ίδια πηγή.

Υπάρχει, ωστόσο, και η επιρροή μιας άλλης κρίσιμης ομάδας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη: των φίλων του Τραμπ.

Παρότι διπλωμάτες της ΕΕ εξέφρασαν ανακούφιση που η σύνοδος κορυφής στη Σενζέν μεταξύ Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ δεν είχε χειρότερη έκβαση για την Ουκρανία και την Ευρώπη, οδήγησε ωστόσο σε μια κοινή «ειρηνευτική» διακήρυξη, στην οποία η τριάδα δεσμεύτηκε να μεταρρυθμίσει τα Ηνωμένα Έθνη, αποδοκίμασε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και υποσχέθηκε να συνεχίσει τις μεταξύ της συνομιλίες για τα πυρηνικά όπλα.

Ο Τραμπ υπερθεμάτισε ως προς την αξία της στενής σχέσης με τον «φίλο» του Πούτιν σε συνέντευξη Τύπου κατά την επιστροφή του στην Ουάσιγκτον την Παρασκευή. «Θα ήθελε πολύ να τελειώσει τον πόλεμο», είπε ο Τραμπ για τον Ρώσο ηγέτη, την ίδια ημέρα που δύο ρωσικοί πύραυλοι και ένα drone έπληξαν την Πολωνία, και η αστυνομία της Δανίας ανακοίνωσε ότι απέτρεψε ρωσικό σχέδιο δολοφονίας ενός Ουκρανού ράπερ.

Η σύνοδος κορυφής στην Κίνα λειτουργεί ως υπενθύμιση για τους Ευρωπαίους αισιόδοξους πως ό,τι κι αν συζητήσουν με τον Κούσνερ και τον Γουίτκοφ στο Βερολίνο ή στο Άμπου Ντάμπι, σε τελική ανάλυση μόνο ένα πρόσωπο θα λάβει τις κρίσιμες αποφάσεις για λογαριασμό των ΗΠΑ - και ο δίαυλος επικοινωνίας του Πούτιν μαζί του μόλις έγινε ισχυρότερος.

«Δημιουργήθηκε ένα προηγούμενο», δήλωσε ένας ακόμη Ευρωπαίος αξιωματούχος που συμμετέχει στις πρόσφατες διπλωματικές διεργασίες. «Και δεν ήταν καλό».
 

Πηγή: skai.gr
8 0 Bookmark

Απόρρητο