Τραμπ και η επόμενη μέρα των εκλογών: Ένας γρίφος μέσα σε ένα αίνιγμα

Του Στέλιου Κάνδια

Κεντρικό θέμα συζήτησης, σεναρίων και εκτιμήσεων αποτελεί η επόμενη μέρα των, κατά το Vanity Fair «αλλόκοτων, άγριων και μοχθηρών» ενδιάμεσων εκλογών (midterms), στις οποίες ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) έχει προσδώσει δημοψηφισματικό χαρακτήρα με τις εντατικές περιοδείες του. 

«Φανταστείτε ότι είμαι στο ψηφοδέλτιο»

Ο Αμερικανός ηγέτης κατέρχεται στην προεκλογική αρένα πολιτικά πληγωμένος, με τους πολίτες να υφίστανται το ενισχυόμενο κύμα ακρίβειας, ύστερα από δύο χρόνια δασμών, διενέξεων γεωπολιτικών συγκρούσεων και άλλων οικονομικών αναταράξεων. Δηλαδή ακριβώς τα αντίθετα από όσα υποσχόταν στις προεδρικές εκλογές του 2024. Οι εκλογές της Τρίτης έχουν γίνει προσωπικό στοίχημα. 

Σε αυτό το βαρύ κλίμα τα σενάρια δίνουν και παίρνουν, οι προβλέψεις άλλοτε συγκλίνουν άλλοτε αποκλίνουν, αλλά όλες συμφωνούν σε ένα πράγμα: ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι απρόβλεπτος, κι αυτό το δεδομένο από μόνο του δεν αποτελεί καθόλου καλά νέα, δεδομένου μάλιστα ότι η επέλαση του «μπλε κύματος» φαντάζει αναπόδραστη, τουλάχιστον στη Βουλή των Αντιπροσώπων. 

«Σχέδιο Τραμπ» (βλέποντας και κάνοντας)

Πρώτα πρώτα, όπως έχουν αφήσει να εννοηθεί παροικούντες την Ουάσιγκτον, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι το ετερώνυμο του Χένρι Κίσινγκερ. Δεν υπάρχει μεθοδικότητα, σχεδιασμός ή επίγνωση των γεωπολιτικών συσχετισμών για την οποία ήταν γνωστός (ή διαβόητος σε Ελλάδα και Κύπρο) ο άλλοτε υπουργός Εξωτερικών. Τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό μέτωπα ο Τραμπ παραμερίζει Στέιτ Ντιπάρτμεντ και στρατιωτική ηγεσία αγόμενος και φερόμενος από συνεργάτες, ξένους ηγέτες ή γνωμηγέτες από τα κοινωνικά μέσα των οποίων αποτελεί την ενσάρκωση (βλέπε Truth Social). Η απόφασή του μπορεί να είναι παρορμητική, όπως φάνηκε στο ιρανικό. Τι θα κάνει την επομένη μιας μεγάλης ήττας (απώλεια ελέγχου Βουλής των Αντιπροσώπων), ή και καταστροφικής (απώλεια Γερουσίας) και λιγότερο διαχειρίσιμης; Όλα έχουν να κάνουν με τη διάθεσή του τη «στιγμή» της απόφασης. 

«Βία και νοθεία»

Το πιο προφανές σενάριο είναι η αμφισβήτηση της εγκυρότητας των αποτελεσμάτων: Ο Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει επανειλημμένα ότι θα δεχθεί το αποτέλεσμα «μόνο αν οι εκλογές είναι δίκαιες», κατηγορώντας συχνά το σύστημα για εκλογική νοθεία ή παρατυπίες. Το γεγονός ότι το νομοσχέδιο SAVE (Safeguard American Voter Eligibility Act) για το οποίο πίεσε ασφυκτικά ο ίδιος δεν πέρασε από τη Γερουσία, αποτελεί «χρυσό πρόσχημα». 

Το SAVE απαιτούσε από όλους τους Αμερικανούς πολίτες να προσκομίζουν φυσικά έγγραφα απόδειξης ιθαγένειας (όπως διαβατήριο ή πιστοποιητικό γέννησης) αυτοπροσώπως για να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους. Αυτό θα καταργούσε ουσιαστικά την online εγγραφή και την εγγραφή μέσω ταχυδρομείου σε ομοσπονδιακό επίπεδο. 

Αποδιοπομπαίοι τράγοι

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ακολουθεί ήδη μια γνωστή μέθοδο, και θα την κλιμακώσει κατά πολύ μετεκλογικά αν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις. Συνηθίζει να ρίχνει το φταίξιμο στους μετριοπαθείς Ρεπουμπλικανούς, στα ΜΜΕ («Fake News») ή σε εξωτερικούς παράγοντες, προκειμένου να προστατεύσει το δικό του πολιτικό κεφάλαιο. Η χρήση «αποδιοπομπαίων τράγων» και οι «δολοφονίες χαρακτήρα» μέσω Truth Social θεωρούνται δεδομένες. Τα εξιλαστήρια θύματα μπορεί να κυμαίνονται: από στενούς του συνεργάτες μέχρι τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και την Ουκρανία.

Προεδρικά διατάγματα 

Στις ενδιάμεσες εκλογές του 2018, κατά την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ οι Δημοκρατικοί κέρδισαν 41 επιπλέον έδρες στη Βουλή παίρνοντας την πλειοψηφία. ​Ωστόσο, οι Ρεπουμπλικανοί κατάφεραν να διευρύνουν ελαφρά την πλειοψηφία τους στη Γερουσία.

Εφόσον οι Δημοκρατικοί κερδίσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, ή και της Γερουσίας, ο Τραμπ αναμένεται να παρακάμψει το Κογκρέσο χρησιμοποιώντας προεδρικά διατάγματα (executive orders) και να ασκεί συστηματικά βέτο στις νομοθετικές πρωτοβουλίες των Δημοκρατικών. Αυτό από μόνο του μπορεί να «βραχυκυκλώσει» σε μεγάλο βαθμό τις ΗΠΑ. 

Πάντως, όταν ο Λευκός Οίκος επιχείρησε να επιβάλει περιορισμούς (κυρίως στην επιστολική ψήφο) μέσω προεδρικών εκτελεστικών διαταγμάτων επειδή δεν πέρασε το SAVE, οι πρωτοβουλίες αυτές συνάντησαν αμέσως δικαστικά εμπόδια που επικαλέστηκαν συνταγματική παραβίαση. Αυτό μπορεί μόνο να επιτείνει την οργή του προέδρου, αν και το Ανώτατο Δικαστήριο που ο ίδιος ελέγχει του κάνει τη ζωή ευκολότερη.

Εξωτερική πολιτική: (περισσότερο) χάος 

Ο Τραμπ είναι εντελώς απρόβλεπτος και παρορμητικός. Το να χάσει ένα από τα δύο νομοθετικά σώματα του Κογκρέσου θα ήταν κάκιστο αποτέλεσμα γι’ αυτόν. Το να χάσει και τα δύο θα ήταν καταστροφικό, ταπεινωτικό για τον εγωισμό του. 

Στην πολιτική υπάρχει ένα κλισέ: «εφόρμηση προς τα εμπρός», με αλλαγή ατζέντας για αντιπερισπασμό/ούς από το κακό αποτέλεσμα. Για έναν συνηθισμένο ηγέτη ένας ανασχηματισμός, προσχωρήσεις δημοφιλών προσωπικοτήτων ή και καρατομήσεις θα αρκούσαν. Για τον Αμερικανό ηγέτη ένας πόλεμος, μια «ντουζίνα κυρώσεις» ή κάποια άλλη περιπέτεια μπορεί να ήταν η λύση. 

Ο Αμερικανός πρόεδρος είναι αρχετυπικό παράδειγμα “loose canon”· όταν το κανόνι δεν είναι καλά στηριγμένο στη βάση του μπορεί να βάλλει επί δικαίων και αδίκων, και όπως είδαμε με την Ουκρανία, τον πόλεμο στο Ιράν και το Στενό του Ορμούζ οι επιπτώσεις μπορεί να είναι παγκόσμιες. Διεμήνυσε εξάλλου ότι «κάποια στιγμή θα καταφέρει συντριπτικό πλήγμα» στο Ιράν, με τον άλλοτε συνεργάτη του να κάνει λόγο και για «πυρηνικό χτύπημα». 

Επόμενη «πίστα»: οι προεδρικές εκλογές 

«Αν ο Αμπντούλ (Δημοκρατικός Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ υποψήφιος για τη Γερουσία) και οι Δημοκρατικοί νικήσουν, θα ανοίξουν τις πύλες και θα καλέσουν ορδές τζιχαντιστών στις ακτές μας, δημιουργώντας έναν εφιάλτη βίας και τρόμου μέχρι να μην μπορείς καν να περάσεις Χριστούγεννα».

Για κάποιους ένας ηττημένος Τραμπ, με πληγωμένο γόητρο και ακόμη πιο πληγωμένο «εγώ», και με ενίσχυση της εσωκομματικής κριτικής στο GOP θα υιοθετούσε μια πολωτική ρητορική για τις επόμενες προεδρικές εκλογές. Άλλωστε ήδη παρουσίασε μια πιθανή νίκη των Δημοκρατικών ως «καταστροφή» για την οικονομία και τη χώρα, ως θρίαμβο των «κομμουνιστών» και των «ισλαμιστών» με στόχο να συσπειρώσει τη βάση του κινήματος MAGA. Εντούτοις, ο πρόεδρος δεν αποκλείεται να υποδαυλίσει ακόμη περισσότερο το κλίμα διχάζοντας ένα ήδη διαιρεμένο έθνος, «προεόρτια» για το σενάριο ήττας στις τόσο μακρινές όσο και κοντινές προεδρικές εκλογές του 2028. Οι ΗΠΑ δεν αντέχουν να μετατραπούν σε ένα απέραντο Καπιτώλιο, για να θυμηθούμε τα άγρια επεισόδια του 2021. 

Καλλιεργώντας κλίμα 

Σύμφωνα με το Axios, ακτιβιστές του MAGA πίεσαν τον πρόεδρο Τραμπ να καταφύγει σε έκτακτα μέτρα —συμπεριλαμβανομένου του στρατιωτικού νόμου— στην περίπτωση που θεωρήσουν ότι οι ενδιάμεσες εκλογές είναι «νοθευμένες», κάτι που οι ίδιοι θεωρούν δεδομένο. 

Όμως ορισμένες από τις προτάσεις υπερβαίνουν κατά πολύ τη νόμιμη εξουσία του Τραμπ. Οι εξουσίες έκτακτης ανάγκης δεν αποτελούν μια «λευκή επιταγή» για τον εκάστοτε πρόεδρο, ώστε να πράττει ό,τι επιθυμεί. Δεν του παρέχει τη δυνατότητα να παρακάμπτει τους εκλογικούς νόμους των πολιτειών ή τους συνταγματικούς περιορισμούς. Ούτε ο στρατιωτικός νόμος θα του έδινε την εξουσία να καταλάβει τον έλεγχο του εκλογικού υλικού ή να καταργήσει τους ομοσπονδιακούς και πολιτειακούς εκλογικούς νόμους.

Πάντως πιέσεις ασκούνται. Ενδεικτικά, το υπουργείο Δικαιοσύνης σκόπευε να στείλει 1.000 παρατηρητές σε όλες τις πολιτείες της χώρας για να επιβλεψουν την εκλογική διαδικασία και μήνυσε όλες τις πολιτείες που αρνήθηκαν να παραδώσουν πλήρεις εκλογικούς καταλόγους παρότι δεν έχει το δικαίωμα. 

Στην πράξη η τακτική αυτή καλλιεργεί κλίμα: ασκείται πίεση στους τοπικούς υπεύθυνους εκλογών, αμφισβητείται το αποτέλεσμα προτού υπάρξει αποτέλεσμα, και αν οι Ρεπουμπλικανοί χάσουν τη Βουλή ή τη Γερουσία, το αφήγημα της «κλεμμένης/νοθευμένης ψηφοφορίας» θα είναι ήδη έτοιμο προς αξιοποίηση. Θα ακολουθήσει σωρεία δικαστικών προσφυγών, πιέσεων στην καταμέτρηση και πολιτικών δηλώσεων όπως έγινε μετά τις προεδρικές εκλογές του 2020. 

Συμπερασματικά, για να παραφράσουμε τον Ουίνστον Τσώρτσιλ, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τη στάση του Τραμπ μετεκλογικά. Είναι ένας γρίφος τυλιγμένος σ' ένα μυστήριο μέσα σε ένα αίνιγμα. 

Info:

AXIOS
CNN 
Vanity Fair 
The Guardian
CT Mirror

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.