Tο άρθρο 23 του νομοσχεδίου του υπουργείου Οικονομικών για τα κόκκινα δάνεια, που ευτυχώς αποσύρθηκε, ήταν σοβαρή αστοχία του νομοθέτη. Το νομοσχέδιο, όμως, δεν εξαντλείται σ’ αυτό. Οι λοιπές ρυθμίσεις του είναι στη σωστή κατεύθυνση εκλογίκευσης της συμπεριφοράς των servicers και παρέχουν σημαντική ανακούφιση σε πλήθος οφειλετών, αλλά και απαλλαγή για όλους τους οφειλέτες που πτωχεύουν σε ένα χρόνο από την πτώχευση.
Πράγματι, η εστίαση στο άρθρο 23 περιόρισε από πλευράς δημοσιότητας σειρά θετικών διατάξεων για τους οφειλέτες, τις οποίες περιλαμβάνει το νομοσχέδιο και οι οποίες κινούνται σε απολύτως ορθή κατεύθυνση.
Σημαντική μεταξύ αυτών είναι η υποχρέωση των εταιρειών διαχείρισης να παρέχουν δωρεάν λεπτομερή ενημέρωση στους οφειλέτες για τα υπόλοιπα οφειλής τους με αναστολή τοκοφορίας εάν δεν το πράξουν μέσα σε 45 μέρες από το αίτημα του οφειλέτη. Μέχρι σήμερα παρατηρούνταν πολύ συχνά το φαινόμενο να οχλούνται οι οφειλέτες χωρίς να τους παρέχεται ενημέρωση και αντίγραφα των κρίσιμων εγγράφων, με αποτέλεσμα να αδυνατούν να ελέγξουν ακόμη και το ενδεχόμενο παραγραφής της απαίτησης.
Ακόμη σημαντικότερη είναι η διεύρυνση εφαρμογής του τριπλασίου του κεφαλαίου του δανείου κατά τις διατάξεις του άρθρου 39 ν.3259/2004 ως «πλαφόν» του συνολικού ποσού οφειλής, αλλά και η πρόβλεψη ότι για τον επανυπολογισμό της οφειλής στο τριπλάσιο υπολογίζονται οι καταβολές που έχουν γίνει οποτεδήποτε από τον οφειλέτη ή τους εγγυητές του. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις στις οποίες οι τράπεζες ή οι εταιρείες διαχείρισης κινούνται κατά των οφειλετών μετά από πολυετή αδράνεια και αξιώνουν τόκους επί κεφαλαίου και κεφαλαιοποιημένων τόκων, με αποτέλεσμα την υπέρογκη επιβάρυνση του ποσού της οφειλής σε ύψος πολλαπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου. Οι εταιρείες διαχείρισης θα πρέπει πλέον εκ του νόμου να υπολογίζουν τις παλιές οφειλές με το πλαφόν του τριπλασίου του αρχικού κεφαλαίου και την αφαίρεση των καταβολών που έχουν γίνει χωρίς αίτημα του οφειλέτη και να παρέχουν σ’ αυτόν αναλυτική ενημέρωση για τον τρόπο υπολογισμού εντός εξαμήνου από τη δημοσίευση του νόμου.
Στο επίπεδο του πτωχευτικού δικαίου, το νομοσχέδιο προβλέπει, όπως ήδη αναφέρθηκε, την απαλλαγή όλων των φυσικών προσώπων που πτωχεύουν μετά από ένα έτος από την κήρυξη της πτώχευσης. Με το νυν νομοθετικό καθεστώς η απαλλαγή επέρχεται μετά από τρία χρόνια με μόνη εξαίρεση τους πτωχεύοντες που έχουν περιουσία αξίας άνω των ευρώ 100.000 που αντιστοιχεί σε ποσοστό άνω του 10% των οφειλών τους, οι οποίοι απαλλάσσονται μετά από ένα έτος. Η διάκριση αυτή δεν στηρίζεται σε εύλογη δικαιοπρακτική στάθμιση, καθώς δεν συντρέχει λόγος να καθυστερεί η απαλλαγή των πτωχών οφειλετών που δεν έχουν ικανή περιουσία, καθώς τα περιουσιακά στοιχεία όλων των πτωχών εκποιούνται: αν διαπιστωθεί απόκρυψη στοιχείων από τον πτωχό που δεν δηλώσει την περιουσία του, ο νόμος παρέχει τη δυνατότητα ανάκλησης της απαλλαγής εντός τριών ετών από την επέλευσή της.
Η ενοποίηση του χρόνου απαλλαγής στο ένα έτος είναι άρα και δικαιολογημένη και πολύ σημαντική, καθώς θα επισπεύσει τη δυνατότητα οικονομικής επανεκκίνησης των πτωχευόντων – πάντα υπό την προϋπόθεση ότι το Δημόσιο και ο ΕΦΚΑ θα παύσουν την τακτική των μαζικών νομικά και ουσιαστικά αβάσιμων προσφυγών, εξαιτίας των οποίων καθυστερεί η απαλλαγή και η οικονομική επανεκκίνηση των οφειλετών, που είναι ο σκοπός του νόμου. Μετά από έξι χρόνια εφαρμογής του νόμου για την απαλλαγή (ν.4738/2020) χρειάζονται ακόμη διορθωτικές παρεμβάσεις και είναι θετικό ότι ο νομοθέτης ανταποκρίνεται στις ανάγκες βελτίωσης που αναδεικνύει η πράξη.
Η Ιωάννα Καλλαντζάκου είναι Δικηγόρος - Μέλος Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής Πτωχευτικού Κώδικα 2007- Επικεφαλής της Επιτροπής Πτωχευτικού Δικαίου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών (σε σχέση με τον Πτωχευτικό Νόμο 4738/20 και τις τροποποιήσεις του) -Αντιπρόεδρος Δ.Σ του Συνδέσμου Ελλήνων Εμπορικολόγων - τ. Αντιπρ. Δ.Σ.Α – Πολιτευτής Ν.Δ
