Τα τελευταία χρόνια, όταν οι λογιστές διαμαρτυρόμαστε, το κάνουμε πρωτίστως για να προστατεύσουμε τις επιχειρήσεις. Όχι για να αποκτήσουμε κάποιο προνόμιο. Όχι για να πάρουμε κάποιο επίδομα. Όχι για να κλείσουμε το επάγγελμα. Διαμαρτυρόμαστε, γιατί απαιτούμε στοιχειώδη λογική.
Να μην κινδυνεύει μια επιχείρηση με καταστροφή επειδή είμαστε άνθρωποι και ασθενούμε.
Να μην κινδυνεύει μια επιχείρηση με καταστροφή επειδή δεν δηλώθηκε με τρόπο που να αρέσει στην ΑΑΔΕ μια πληροφορία ήδη γνωστή και άμεσα προσβάσιμη σε όλους.
Να μην κινδυνεύει μια επιχείρηση με καταστροφή επειδή έγινε ένα ανθρώπινο λάθος του αποθηκάριου ή του βοηθού που εκδίδει τα παραστατικά.
Να μην κινδυνεύει μια επιχείρηση με καταστροφή επειδή στον καταρράκτη αποφάσεων και εγκυκλίων που δημοσιεύει η ΑΑΔΕ κάθε χρόνο κάτι δεν πρόλαβε να αφομοιώσει σωστά ή ο ίδιος ο ελεγκτής της ΑΑΔΕ επέβαλλε δρακόντια πρόστιμα από άγνοια.
Κι όμως, η προκατάληψη έχει ριζώσει γερά στα μυαλά πολλών: όσοι κινητοποιούνται, το κάνουν από αντίδραση είτε επειδή τίποτα δεν θέλουν να αλλάξει, είτε επειδή ζητούν σκανδαλώδη προνόμια έναντι άλλων. Το έχω μάλιστα ακούσει από συνάδελφο λογιστή σε ένα δημόσιο podcast. «Πώς είναι δυνατόν οι λογιστές, που είμαστε οι θυρωροί του καπιταλισμού, να κάνουμε διαδηλώσεις στον δρόμο;»
Και όμως, αν πράγματι είμαστε οι «θυρωροί του καπιταλισμού» όπως είπε, είναι καπιταλιστικό και ακόμα περισσότερο φιλελεύθερό μας καθήκον να διαμαρτυρηθούμε και μάλιστα δυνατά, όταν βλέπουμε το κράτος να επιβαρύνει υπέρμετρα την παραγωγικότητα της οικονομίας μέσω των φορολογικών διατάξεων.
Αυτό είναι το κατεστημένο που θέλουμε να σπάσουμε. Η νοοτροπία ότι η φορολογική διοίκηση δικαιούται να παρεμβαίνει δραστικά στις διαδικασίες κάθε επιχείρησης, με την ψευδαίσθηση ότι έτσι αντιμετωπίζεται η φοροδιαφυγή, είναι καθαρά ελληνικό φαινόμενο. Απέτυχε επί ΚΒΣ, θα αποτύχει και τώρα όσο επιμένουμε να χρησιμοποιούμε την ψηφιοποίηση ως μέσο τυποποίησης κάθε μικρολεπτομέρειας, αντί ως εργαλείο απλοποίησης των διαδικασιών.
Όταν οι λογιστές ζητάμε να υπάρχει ένας μόνιμος κωδικός πληρωμής ανά ΑΦΜ για την πληρωμή των φορολογικών υποχρεώσεων, γνωρίζουμε πολύ καλά τι ζητάμε:
- Διευκολύνουμε την είσπραξη των δημοσίων εσόδων
- Επιτρέπουμε στις επιχειρήσεις να πληρώνουν προκαταβολικά, αν αυτός που διενεργεί τις πληρωμές θα απουσιάζει στο τέλος του μήνα
- Αποσυνδέουμε την πληρωμή μιας φορολογικής υποχρέωσης από την υποβολή της δήλωσης. Γιατί κάποια στιγμή κάτι θα κάνει την υποβολή ακατόρθωτη — σεισμός, πυρκαγιά, τεχνική βλάβη, ασθένεια, κλπ. Οι καταστροφές δεν έρχονται με ραντεβού.
Όταν οι λογιστές ζητάμε να μην επιβάλλονται πρόστιμα στην παραμικρή καθυστέρηση της υποβολής μιας δήλωσης, γνωρίζουμε πολύ καλά τι ζητάμε:
- Αν συμβεί κάτι έκτακτο να μην φοβόμαστε ότι ο πελάτης μας θα καταστραφεί
- Να μπορούμε να επενδύσουμε σε νέα τεχνολογία και νέες γνώσεις ή να μελετήσουμε με προσοχή μια από τις νέες αλλαγές που ανακοινώνονται κάθε τόσο, χωρίς τον φόβο ότι κάτι θα ξεχαστεί για μια μόλις μέρα
Το κράτος δεν μπορεί να αρνείται αυτό το στοιχειώδες αίτημα με τη δικαιολογία ότι πολλοί θα το καταστρατηγήσουν. Με τα σημερινά ψηφιακά μέσα, η ΑΑΔΕ μπορεί εύκολα να διαπιστώνει ποιος κάνει κατάχρηση και ποιος βρέθηκε πράγματι σε ανάγκη. Η κατάχρηση να τιμωρείται. Δεν μπορεί όμως να εργαζόμαστε άρρωστοι, επειδή η ΑΑΔΕ βολεύεται στα οριζόντια μέτρα επί δικαίων και αδίκων.
Όταν οι λογιστές ζητάμε στα My Data να διαβιβάζονται μόνο τα έσοδα, γνωρίζουμε πολύ καλά τι ζητάμε:
- Το έσοδο κάθε επιχείρησης, είναι δαπάνη για τους πελάτες της.
- Αν η δαπάνη είναι έξοδο που εκπίπτει, αγορά εμπορεύματος ή πάγιο, δεν χρειάζεται να χαρακτηρίζεται στα My Data. Αν η ΑΑΔΕ δεν εμπιστεύεται τις επιχειρήσεις ότι θα εμφανίσουν σωστά τα δεδομένα στη δήλωση, γιατί τις εμπιστεύεται ότι θα τα χαρακτηρίσουν σωστά στα My Data; Όταν η λογιστική μου εταιρεία αγοράζει ένα αυτοκίνητο, είναι ποτέ δυνατόν να μην είναι πάγιος εξοπλισμός; Δεν μπορεί η ΑΑΔΕ να δει στατιστικά τι είναι εύλογο και τι όχι;
- Τα μη αντικριζόμενα παραστατικά δεν υπάρχει κανένας λόγος να καταχωρίζονται στα My Data: τη μισθοδοσία μπορεί η ΑΑΔΕ να την αντλεί από τον ΕΦΚΑ, τις εισαγωγές από τις ηλεκτρονικές διασαφήσεις, τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές από τους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες. Τις αποσβέσεις και την αξία της απογραφής γιατί τις χρειάζεται; Η επιχείρηση που τις εμφανίζει στη δήλωση είναι ύποπτη, ενώ αν καταχωρίσει το ίδιο ποσό στα My Data ειλικρινής; Το μόνο που δεν βλέπει αναλυτικά η ΑΑΔΕ είναι η λήψη υπηρεσιών από τρίτες χώρες, ας ανεβάζουμε αυτά και μόνο.
Δεν είναι μικρά πράγματα αυτά. Πολλές επιχειρήσεις, ακόμα και μεγάλες, άλλαξαν ERP και πήγαν σε κάποιο υποδεέστερο για τις πραγματικές τους ανάγκες, μόνο για να μπορεί το λογιστήριο να χαρακτηρίζει τις δαπάνες στα My Data. Ας αφήσει η ΑΑΔΕ τον χαρακτηρισμό ως δυνατότητα, όχι ως υποχρέωση. Είναι σαν μια έμμεση παραδοχή ότι η ΑΑΔΕ αδυνατεί να αντλεί και να επεξεργάζεται αποδοτικά τα πραγματικά στοιχεία και ότι αν την εξαπατούμε μέσω My Data δεν πρόκειται να το καταλάβει.
Όταν οι λογιστές ζητάμε απλοποίηση των διαδικασιών και πάταξη της ηλεκτρονικής γραφειοκρατίας, γνωρίζουμε πολύ καλά τι ζητάμε:
- Ο πάροχος δεν έχει καμία πρακτική αξία για την φορολογική διοίκηση, όταν έτσι κι αλλιώς όλα τα έσοδα διαβιβάζονται σε αυτήν σε πραγματικό χρόνο
- Η ηλεκτρονική τιμολόγηση είναι γιαλαντζί, όταν τα erp του λήπτη των παραστατικών δεν δέχονται τα ηλεκτρονικά τιμολόγια απευθείας βάσει ψηφιακών πρωτοκόλλων.
- Είναι αδιανόητο να πληρώνουν οι επιχειρήσεις για κάθε παραστατικό που εκδίδουν, χωρίς η ηλεκτρονική τιμολόγηση να τους προσφέρει το παραμικρό, ούτε πιστοποίηση των συναλλαγών τους, ούτε αυτόματη καταχώριση των παραστατικών των προμηθευτών στα συστήματά τους.
- Είναι ακατανόητο να βρισκόμαστε ένα μήνα πριν την υποχρεωτική εφαρμογή της Β΄ φάσης του δελτίου αποστολής - τέταρτη απόπειρα, μετά από τρεις παρατάσεις, με την πρώτη 17 μήνες πριν -και η υποδομή και τα λογισμικά για την παρακολούθηση των παραλαβών και των μεταφορτώσεων να μην υπάρχουν καν. Η ΑΑΔΕ επιβάλλει κάτι απολύτως ανεφάρμοστο.
Κι όμως, οι διαμαρτυρίες μας χαρακτηρίζονται από τους υπευθύνους αντιπαραγωγική γκρίνια χωρίς προτάσεις — και από τα ΜΜΕ απουσιάζουν. Πολύ πιο κρίσιμο θέμα κρίθηκε η διαμαρτυρία των ταξί για ένα αυτοκόλλητο στο πίσω παράθυρο: ώρες τηλεοπτικού χρόνου. Για τις δικές μας κινητοποιήσεις, ελάχιστα λεπτά.
Αλλά η κυβέρνηση, οι υπεύθυνοι της κρατικής διοίκησης και τα ΜΜΕ έχουν τους λόγους τους. Οι επιχειρήσεις, τι λόγους έχουν να μην διαμαρτύρονται για όλη αυτήν την άσκοπη επιβάρυνση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος;
Κατά τη γνώμη μου αυτό συμβαίνει για δύο λόγους:
- Πάσχουν και οι επιχειρήσεις από το σύνδρομο της τυπολατρίας. Θεωρούν ότι η φορολογική αρχή έχει το δικαίωμα να τις ταλαιπωρεί και ότι αλλιώς η φοροδιαφυγή δεν αντιμετωπίζεται.
- Έχουν παραιτηθεί, γιατί είναι βέβαιοι ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει, οπότε αν διαμαρτυρηθούν μόνο τον μπελά τους μπορούν να βρουν.
Η κυβέρνηση και η ΑΑΔΕ δείχνουν αποφασισμένες να μην παραδεχτούν τα λάθη τους. Έχουν μεθύσει με τα οφέλη της ψηφιοποίησης, αδιαφορώντας για τις παρενέργειές της.
Η ψηφιοποίηση χωρίς απλή και σαφή νομοθεσία, χωρίς ανασχεδιασμό διαδικασιών και χωρίς αλλαγή της τιμωρητικής νοοτροπίας, δημιουργεί στρεβλώσεις. Θα τις αντιμετωπίσουμε με θάρρος ή θα υποταχθούμε σε αυτές;
Η κυβέρνηση και η ΑΑΔΕ είναι υπόλογες για αυτήν την κατάσταση. Θα μπορούσαν να προσφέρουν τα οφέλη της ψηφιοποίησης και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, χωρίς όλες αυτές τις παρενέργειες και τις στρεβλώσεις.
Οι λογιστές και οι επιχειρήσεις για ένα πράγμα είμαστε υπόλογοι: ότι δεν έχουμε σταθεί απέναντι σε αυτές τις στρεβλώσεις με το θάρρος και την ακεραιότητα που αρμόζει σε επαγγελματίες και δη, αναφορικά με τους λογιστές, σε επιστήμονες.
Την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου στις 12:00 έξω από το Υπουργείο Οικονομικών, οι λογιστές θα ορθώσουμε ανάστημα απέναντι σε αυτές τις παθογένειες: η τυπολατρική και τιμωρητική νοοτροπία πρέπει να αλλάξει και οι διαδικασίες να απλοποιηθούν. Εκεί βρίσκονται τα πραγματικά οφέλη της ψηφιοποίησης. Ναι, είναι δυνατόν να περιορίζεται η φοροδιαφυγή, όχι απλά χωρίς να επιβαρύνουμε την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων, αλλά ίσα - ίσα ενισχύοντάς την.
Στην κινητοποίηση αυτή, καλό είναι να μην λείπουν οι επιχειρήσεις. Για αυτές άλλωστε γίνεται. Αυτές αφορά.
* Ο Αγαμέμνων Σταυρόπουλος είναι Οικονομολόγος - Φοροτεχνικός
