Του Στέλιου Κάνδια
«Αθήνα και Πάλι Αθήνα» τραγουδούσε η αλησμόνητη Σοφία Βέμπο. Και αυτό ακριβώς μάς προσφέρει απλόχερα η έκθεση «Αθήνα 1834-1944: Η γένεση της σύγχρονης πόλης» στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (Παλαιά Βουλή). Αθήνα του 1840, Αθήνα του 1900, Αθήνα του 1940. Τη γένεση και την, όχι και τόσο ομαλή, ενηλικίωση της πρωτεύουσας. Πολλές «Αθήνες» (ή μάλλον Αθήναις) τόσο άγνωστες, μα και τόσο γνωστές, με εμφανή τραύματα, αλλά και μια διαχρονική, μοναδική ομορφιά.
Πρόκειται για μια κατάδυση στον χρόνο με τον επισκέπτη ανύποπτο ταξιδιώτη για ό,τι θα επακολουθήσει. Η πολυπρισματική έκθεση παρουσιάζει με έξυπνο διαισθητικό τρόπο, μνημεία, υποδομές την πολύπλοκη στρωματογραφία των Αθηνών, τις χαμένες ευκαιρίες και τα… διαπλεκόμενα συμφέροντα που τη σημάδεψαν, τους πολέμους και τις τραγωδίες που τη συγκρότησαν, τη διαμόρφωσαν την καθήλωσαν και την (και)θόρισαν, αξιοποιώντας και σύγχρονη τεχνολογία όπως διαδραστικές οθόνες.
Μα πιο πολύ η έκθεση εστιάζει στους ανθρώπους, στην καθημερινότητα τους στις μικροϊστορίες τους, γιατί σε τελική ανάλυση, η πρωτεύουσα είναι οι άνθρωποί της, διαμορφώνεται, λιγότερο ή περισσότερο, από τους Αθηναίους που είναι κληρονόμοι και κληροδότες της. Αλεξήλια, ημίψηλα και κρινολίνα, γάντια, παλιά αντικείμενα για την προσωπική περιποίηση, τσαγερό, παιχνίδια. Σε μια φωτογραφία η Αγγλίδα γκουβερνάντα Μαίρη, το «αντικείμενο του πόθου» του δύστυχου Μιμίκου που έδωσε τέλος στη ζωή του πέφτοντας από την Ακρόπολη. Σε μια άλλη μια κομψή κυρία με το σκυλάκι της. Δύο παιδάκια του 1900 αγκαλιασμένα, ένα αγοράκι με τους γονείς του επίσης αρχές 20ου αιώνα, και κατόπιν ευσταλής κύριος με την κόρη του στο Ολυμπιείο το ‘40. Στιγμές που πάγωσαν στον χρόνο, με την Αθήνα λιγότερο ή περισσότερο πρωταγωνίστρια.
Η Αθήνα δεν είναι μόνο η αθηναϊκή τριλογία· είναι οι αντιθέσεις της. Φουστανελάδες μα και φραγκοφορεμένοι, μικροί λούστροι, κουτσαβάκηδες και ο απηνής διώκτης τους Δημήτριος Μπαϊρακτάρης, κορασίδες που εργάζονταν σε υφαντουργία, καφέ σαντάν αλλά και καφέ αμαν με τις παξιμαδοκλέφτρες τους, τσελεμεντέδες των ανακτόρων με εξωτικά φαγητά αλλά και κουτούκια με κατρούτσο και μεζέδες.
Επίσης έμφαση δόθηκε στις υποδομές που συνέβαλαν καθοριστικά στην ανάπτυξη της πόλης (έστω άναρχη), νερό, συγκοινωνίες και επικοινωνίες («Κωλοσούρτης», τηλέγραφος), φωταγώγηση και εξηλεκτρισμός, και στη βελτίωση της δημόσιας υγείας, αλλά και στις απεργίες μέχρι τα γνωστά μας περίπτερα. Τελευταίο «κεφάλαιο» -της έκθεσης, γιατί η πρωτεύουσα είναι βιβλίο που θα γράφεται για πάντα χωρίς επίλογο- η κατοχή και ο τρομερός λιμός (ειδικά τον χειμώνα του ‘41-42) που διαμόρφωσε, στοίχειωσε, τη νοοτροπία των Αθηναίων επί πολλές δεκαετίες μεταπολεμικά.
Θα έχετε την ευκαιρία να παρακολουθήσετε και ντοκιμαντέρ για τους εορτασμούς συμπλήρωσης εκατονταετηρίδας από την ελληνική επανάσταση, με πρωταγωνιστές τον τότε πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Θεμιστοκλή Σοφούλη, αλλά και τους εορτασμούς από την απελευθέρωση της πόλης από τους Γερμανούς, πάνω από μια εικοσαετία μετά, με τις αλλαγές στην ένδυση να είναι αισθητές.
Ο επισκέπτης έχει ακόμη την ευκαιρία να παρακολουθήσει αποσπάσματα των ταινιών Οι Περιπέτειες του Βιλλάρ (1927), Απάχηδες των Αθηνών (1930 - πρώτη «άδουσα» ταινία) και Κοινωνική Σαπίλα (1932). Στα εξωτερικά γυρίσματα θα παρατηρήσει όχι μόνο τις πολύβουες κεντρικές οδούς και τα νεοκλασικά του τότε, την Πλάκα, του Ψυρρή, ή τη συνοικία Βρυσάκι που κατεδαφίστηκε, αλλά και τα χαμόσπιτα της «άλλης Αθήνας» ή πετροπόλεμο μεταξύ νεαρών με φόντο την Ακρόπολη και τον ναό του Ηφαίστου. Είναι κι αυτά με τον τρόπο τους ντοκιμαντέρ, ίσως ακόμη πιο πολύτιμα, καθώς απεικονίζουν την πραγματικότητα «δίχως λούστρο».
Βέβαια η έκθεση, δεν γίνεται αλλιώς, θα προκαλέσει και μια ελαφριά μελαγχολία στον επισκέπτη. Συχνά θαυμάζουμε ως τουρίστες μνημειακά κτίρια (δημόσια και ιδιωτικά) και τοπόσημα στο εξωτερικό, στη Μαδρίτη το Παρίσι ή τη Λισαβόνα, αλλά μεγάλο κτιριακό απόθεμα υπήρχε και στη χώρα μας. Από το μεγαλοπρεπές ξενοδοχείο Ακταίο στο Νέο Φάληρο μέχρι το Μέγαρο Παπούδωφ στο Σύνταγμα, κτίρια πανέμορφα, κάποια εκ των οποίων ξέφευγαν από τον γνώριμο νεοκλασικισμό αλλά αφέθηκαν στο έλεος του χρόνου, ή μάλλον του ανθρώπου. Αλλά δημόσια κτίρια έμειναν για πάντα στα χαρτιά, δυστυχώς ή ευτυχώς (η πρόταση για βασιλικά ανάκτορα στον ιερό βράχο είναι χαρακτηριστική και ανήκει στη δεύτερη κατηγορία).
Όλα αυτά θα τα θαυμάσετε στο Μέγαρο της Παλαιάς Βουλής. Όντας αναπόσπαστη ψηφίδα της αθηναϊκής ιστορίας το μέγαρο θα έλεγε κανείς πως είναι ακόμη «φορτισμένο» με την αύρα προσωπικοτήτων της πολιτικής ζωής της χώρας όπως ο Χαρίλαος Τρικούπης, ο Βενιζέλος ή ο Γεώργιος Παπανδρέου.
Οι δρόμοι, τα κτίρια, και τα τοπία, έχουν τη δική τους ιστορία, πολύ περισσότερο στην πόλη μας, καθότι η Αθήνα είναι «η» ιστορία. Βγαίνοντας από το γοητευτικό ταξίδι στο χρόνο ίσως οι δρόμοι που περπατάτε να αποκτήσουν μια άλλη σημασία, μια άλλη διάσταση. Να δείτε την Αθήνα με μια άλλη, φρέσκια ματιά. Να την ξαναγνωρίσετε και να επανασυστηθείτε μαζί της.
ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΜ (Αθήνα)
Σεπτέμβριος - Ιούνιος
Τρίτη - Παρασκευή: 09.00-16.00
Σάββατο - Κυριακή: 10.00-16.00
Ιούλιος- Αύγουστος
Τρίτη - Κυριακή: 10.00-16.00
Ώρα τελευταίας προσέλευσης: 15.30
ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟΥ
Μόνιμη έκθεση: κανονικό 10 €, μειωμένο 5 €
Περιοδικές εκθέσεις: κανονικό 10 €, μειωμένο 5 €
Ενιαίο: κανονικό 15 €, μειωμένο 8 €
Ελεύθερη είσοδος: 1η Κυριακή κάθε μήνα (Νοέμβριος-Φεβρουάριος), 25η Μαρτίου, 18η Μαΐου, 28η Οκτωβρίου
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
