Μετά από μια εβδομάδα έντονου πολιτικού παρασκηνίου, η Βρετανία εισέρχεται σε μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας σχετικά με την ηγεσία της πέμπτης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου. Ο μη δημοφιλής πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ ( Keir Starmer), ξεκινά μια σκληρή και χαοτική μάχη για να κρατήσει τη θέση του απέναντι στον αριστερό δήμαρχο του Μάντσεστερ, Άντι Μπέρναμ (Andy Burnham), σύμφωνα με το The Wall Street Journal.
Ο Μπέρναμ ανακοίνωσε το βράδυ της Πέμπτης την πρόθεσή του να διεκδικήσει μια θέση στο κοινοβούλιο, ανοίγοντας τον δρόμο για να αναμετρηθεί με τον Στάρμερ για την ηγεσία του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος. Αυτή θα είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που ένας εν ενεργεία πρωθυπουργός των Εργατικών δέχεται εσωκομματική πρόκληση κατά τη διάρκεια της θητείας του.
Η προοπτική να βρεθεί στην Ντάουνινγκ Στριτ ο Μπέρναμ - αγαπημένο παιδί της αριστερής πτέρυγας των Εργατικών, ο οποίος είχε δηλώσει κάποτε ότι η Βρετανία πρέπει «να ξεπεράσει την εξάρτησή της από τις αγορές ομολόγων» - έχει θορυβήσει τους επενδυτές. Οι αγορές ήδη προεξοφλούν αύξηση των κρατικών δαπανών σε περίπτωση ανατροπής του Στάρμερ.
Το κόστος δανεισμού της Βρετανίας εκτινάχθηκε την Παρασκευή στο υψηλότερο επίπεδο από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-2009, πιέζοντας ακόμη περισσότερο τα ήδη εύθραυστα δημόσια οικονομικά. Παράλληλα, η βρετανική λίρα και οι μετοχές κατέγραψαν απώλειες.
Η άνοδος του Μπέρναμ, ο οποίος στο παρελθόν έχει ταχθεί υπέρ των κρατικοποιήσεων στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, της επιβολής φόρου περιουσίας και έχει αμφισβητήσει τους κανόνες που περιορίζουν τις κρατικές δαπάνες, επαναφέρει το ενδεχόμενο μιας νέας αναταραχής στις αγορές, σύμφωνα με τη The Wall Street Journal. Στους κόλπους των επενδυτών, αυτό ξυπνά μνήμες από το 2022, όταν η πρώην πρωθυπουργός των Συντηρητικών, Λιζ Τρας, προκάλεσε κραχ στις αγορές με μια σειρά από μη χρηματοδοτούμενες φοροελαφρύνσεις, προτού απομακρυνθεί άρον άρον από την εξουσία.
«Ο κίνδυνος είναι ένας νέος, πιο αριστερός πρωθυπουργός να εφαρμόσει πολιτικές που θα αυξήσουν το κόστος για τις επιχειρήσεις, συμπιέζοντας τα περιθώρια κέρδους και τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό», επισημαίνει ο Άντριου Γουίσαρτ, οικονομολόγος της τράπεζας Berenberg.
Ο Στάρμερ εξελέγη το 2024 υποσχόμενος μια περίοδο σταθερότητας για την ενίσχυση της οικονομίας, μετά από μια πρωτοφανή κυβερνητική αστάθεια που έφερε πέντε πρωθυπουργούς στην εξουσία μέσα σε επτά χρόνια. Ωστόσο, η πολιτική αβεβαιότητα μιας πολύμηνης εσωκομματικής μάχης αναμένεται τώρα να βάλει φρένο σε μια οικονομία που πασχίζει να αναπτυχθεί και βρίσκεται αντιμέτωπη με το αυξημένο κόστος ενέργειας και τροφίμων λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Οι βρετανικές αγορές ομολόγων έχουν πληγεί περισσότερο από κάθε άλλη ανεπτυγμένη οικονομία τους τελευταίους μήνες, γεγονός που αντανακλά τη μεγάλη ευπάθεια της χώρας απέναντι στον πόλεμο. Αναλυτές αναφέρουν ότι η μεταβλητότητα εντείνεται και από άλλους παράγοντες, όπως η προσπάθεια της Τράπεζας της Αγγλίας να μειώσει το χαρτοφυλάκιό της πουλώντας ομόλογα, αλλά και η αποχώρηση παραδοσιακών αγοραστών, όπως τα συνταξιοδοτικά ταμεία.
Το κόστος δανεισμού του Ηνωμένου Βασιλείου έχει αυξηθεί κατά σχεδόν μία ποσοστιαία μονάδα από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν - άνοδος σχεδόν διπλάσια από αυτή των γερμανικών ομολόγων και αισθητά μεγαλύτερη από την αύξηση 0,6% των αμερικανικών κρατικών τίτλων.
«Πλέον έχουμε το ιστορικό προηγούμενο της Λιζ Τρας και... των συνεχών αλλαγών στην πρωθυπουργία», δήλωσε ο Πίτερ Γκόουβς, επικεφαλής έρευνας κρατικών ομολόγων ανεπτυγμένων αγορών της MFS Investment Management. «Όταν η ηγεσία αλλάζει κάθε ένα ή δύο χρόνια, είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακρίνεις τις μεσοπρόθεσμες οικονομικές επιπτώσεις μιας πολιτικής».
Ο Στάρμερ και η υπουργός Οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς, πέρασαν τα δύο τελευταία χρόνια προσπαθώντας να κερδίσουν ξανά την εμπιστοσύνη των διεθνών επενδυτών μετά το φιάσκο της Τρας, τηρώντας αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες, οι οποίοι τώρα κινδυνεύουν να ανατραπούν.
Ο πρωθυπουργός βρίσκεται σε δεινή θέση μετά τη συντριβή των Εργατικών στις πρόσφατες τοπικές εκλογές, με τη δημοτικότητά του να έχει πέσει στο 20%. Σε δημοσκόπηση της Ipsos για το ποιος πρέπει να ηγηθεί του κόμματος αν ο Στάρμερ παραιτηθεί, το 17% επέλεξε τον Μπέρναμ - ποσοστό υπερτριπλάσιο από εκείνο της επικρατέστερης αντιπάλου του, της πρώην αναπληρώτριας πρωθυπουργού Άντζελα Ρέινερ. Ανάμεσα στους πιθανούς υποψηφίους είναι και ο Γουές Στρίτινγκ, ο οποίος παραιτήθηκε αυτή την εβδομάδα από τη θέση του Υπουργού Υγείας για να πιέσει τον Στάρμερ να αποχωρήσει.
Ο Μπέρναμ έχει επικρίνει στο παρελθόν τους δημοσιονομικούς κανόνες της Βρετανίας -οι οποίοι υποχρεώνουν την κυβέρνηση να επιδιώκει τη μείωση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ εντός πενταετίας- χαρακτηρίζοντάς τους «ζουρλομανδύα». Σε παλαιότερες ομιλίες του, ο 56χρονος πολιτικός έχει παρουσιάσει ένα όραμα για ένα πιο παρεμβατικό κράτος, το οποίο περιλαμβάνει τη μαζική κατασκευή εργατικών κατοικιών. Πρόσφατα πρότεινε μάλιστα ο δανεισμός για τις αμυντικές δαπάνες να εξαιρείται από τους δημοσιονομικούς κανόνες της κυβέρνησης.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι τα περιθώρια δημοσιονομικών ελιγμών για τη Βρετανία είναι στενά. Ο δείκτης χρέους προς ΑΕΠ της χώρας βρίσκεται στο 94%, ποσοστό που, αν και χαμηλότερο από εκείνο αρκετών άλλων ευρωπαϊκών κρατών, αυξήθηκε με πολύ ταχύτερο ρυθμό καθώς το κράτος κλήθηκε να απορροφήσει το διπλό σοκ της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 και της πανδημίας. Φέτος, η βρετανική κυβέρνηση αναμένεται να διαθέσει πάνω από το 8% του προϋπολογισμού της -ποσό που ισοδυναμεί με περίπου 150 δισεκατομμύρια δολάρια- αποκλειστικά για την αποπληρωμή τόκων του χρέους της, δηλαδή σχεδόν το διπλάσιο από τον αμυντικό της προϋπολογισμό. Η πρόσφατη άνοδος του κόστους δανεισμού αναμένεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις δαπάνες για τόκους.
«Αν τα επίπεδα του χρέους στο Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται ήδη κοντά στο 100%, αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση πρέπει να δανείζεται συνεχώς», δήλωσε ο Μοχίτ Κουμάρ, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ευρώπη στην εταιρεία Jefferies στο Λονδίνο. «Επομένως, καθώς τα επιτόκια ανεβαίνουν, αυξάνονται και τα έξοδα της κυβέρνησης για τόκους... και αυτό μετατρέπεται σχεδόν σε έναν φαύλο κύκλο».
Η Βρετανία δεν απολαμβάνει την αυτόματη ζήτηση για το νόμισμα και το χρέος που έχουν οι ΗΠΑ, όπου το καθεστώς του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος προσελκύει τεράστιες ξένες επενδύσεις.
Ο Μπέρναμ ίσως προσπαθήσει να καθησυχάσει τις αγορές ότι τα σχέδιά του είναι βιώσιμα. «Γνωρίζουν καλά τη νευρικότητα της βρετανικής αγοράς ομολόγων λόγω της κατάστασης των δημοσίων οικονομικών», αναφέρει ο Γκόουβς. «Έτσι, δεν αποκλείεται ο Μπέρναμ να εμφανιστεί και να πει: "Είμαι σοβαρός στα δημοσιονομικά, δεν πρόκειται να κάνω τίποτα που δεν είναι χρηματοδοτημένο"».
Για να αντικαταστήσει τον Στάρμερ, ο Μπέρναμ πρέπει πρώτα να εκλεγεί βουλευτής σε επαναληπτική εκλογή αυτό το καλοκαίρι στο Μέικερφιλντ, μια περιφέρεια στη βόρεια Αγγλία. Αν και η περιοχή αποτελεί παραδοσιακό προπύργιο των Εργατικών, θα πρέπει να αντιμετωπίσει την άνοδο του αντιμεταναστευτικού κόμματος Reform UK, το οποίο προηγείται στις εθνικές δημοσκοπήσεις.
Αν κερδίσει την έδρα, θα χρειαστεί στη συνέχεια τη στήριξη του 20% των βουλευτών των Εργατικών (81 βουλευτών με τα τωρινά δεδομένα) για να ξεκινήσει επίσημα η διαδικασία αμφισβήτησης του πρωθυπουργού. Σε εκείνο το σημείο, ο Στάρμερ είτε θα παραιτηθεί είτε θα επιλέξει να αναμετρηθεί μαζί του. Ο τελικός νικητής θα αναδειχθεί από τα 300.000 μέλη του Εργατικού Κόμματος και τα συνδικάτα, σε μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
