Όταν πρόκειται για την ένταξη νέων μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει μία βασική προτεραιότητα: να διασφαλίσει ότι κανένα υποψήφιο κράτος δεν θα μετατραπεί στη «νέα Ουγγαρία».
Για να το πετύχει αυτό, το σχέδιο είναι να χρησιμοποιηθεί το Μαυροβούνιο -που βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων ένταξης- ως δοκιμαστική περίπτωση.
Ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου, Γιάκοβ Μιγιάτοβιτς, δήλωσε στο Politico ότι συζητά με την ΕΕ και τα κράτη - μέλη για το πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί αυτό, μεταξύ άλλων και κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψής του στην Ιρλανδία, η οποία θα αναλάβει την προεδρία της ΕΕ στο δεύτερο μισό του έτους.
Η Επιτροπή θέλει να ενσωματώσει «μακροπρόθεσμες εγγυήσεις» στη συνθήκη ένταξης του Μαυροβουνίου ώστε η Ένωση να μπορεί να αντιδρά εάν η μικρή βαλκανική χώρα κάνει βήματα προς τα πίσω στη δημοκρατία ή στο κράτος δικαίου, δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής στο Politico. Ο αξιωματούχος μίλησε ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας των διαπραγματεύσεων.
«Αυτή θα είναι η συνθήκη που θα καθορίσει τις μελλοντικές συνθήκες ένταξης», είπε ο αξιωματούχος.
Το Μαυροβούνιο δεν είναι η μόνη χώρα που επιδιώκει να ενταχθεί στην ΕΕ. Η Ουκρανία πιέζει για ένταξη το 2027, ενώ η Ισλανδία πρόκειται να πραγματοποιήσει δημοψήφισμα για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων ένταξης.
Ωστόσο, ο Μιγιάτοβιτς δήλωσε ότι «κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά» πώς θα είναι τελικά το κείμενο της συμφωνίας. Η Ποντγκόριτσα περιμένει περισσότερες πληροφορίες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η συζήτηση στα κεντρικά γραφεία της Επιτροπής, στο κτίριο Berlaymont, αφορά το ποια «μαθήματα πήραμε από τη διεύρυνση του 2004», όταν η Ουγγαρία, η Σλοβακία και άλλες οκτώ χώρες εντάχθηκαν στην ΕΕ.
«Έχει η Ένωσή μας τη δυνατότητα να αντιδρά σε πισωγυρίσματα; Όχι πραγματικά», σημείωσε ο αξιωματούχος.
Το παράδειγμα της Ουγγαρίας
Η Ουγγαρία έχει αποδειχθεί ένα είδος προειδοποιητικού παραδείγματος για την ΕΕ. Η Βουδαπέστη υπό τον Βίκτορ Όρμπαν έχει αποτελέσει συχνά εμπόδιο για την Ένωση και τον περασμένο μήνα μπλόκαρε το 20ό πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας καθώς και ένα πακέτο οικονομικής βοήθειας ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία.
Η προτεραιότητα της Επιτροπής τώρα, είναι να διασφαλίσει ότι το Μαυροβούνιο και άλλα νέα μέλη δεν θα εξελιχθούν σε «Ουγγαρία 2.0».
Η συνθήκη ένταξης του Μαυροβουνίου -δηλαδή οι κανόνες με τους οποίους μια χώρα γίνεται μέλος της ΕΕ- θα συνταχθεί από ομάδα εργασίας που οργανώνει η κυπριακή προεδρία, με τη συμμετοχή όλων των κρατών - μελών της ΕΕ.
Εκπρόσωπος της κυπριακής προεδρίας αρνήθηκε να πει πότε θα δημιουργηθεί η ομάδα εργασίας. Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχο της Επιτροπής, αυτό θα γίνει μέσα στις επόμενες «εβδομάδες», κάτι που επιβεβαίωσαν και δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες.
Η επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, δήλωσε στο Politico ότι η Επιτροπή «βρίσκεται στην τελική φάση προετοιμασίας ενός σχεδίου συνθήκης», χωρίς να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Η μόνη χώρα που προβάλλει επιφυλάξεις είναι η Γαλλία, σύμφωνα με έναν από τους διπλωμάτες. Το Παρίσι αρνείται να εγκρίνει τη συνθήκη ένταξης και τηρεί εξαιρετικά προσεκτική στάση απέναντι στη διεύρυνση της ΕΕ ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
«Όλοι προσπαθούν να πείσουν τη Γαλλία να συμφωνήσει», δήλωσε τρίτος διπλωμάτης.
Το ζήτημα του βέτο
Παραμένει ασαφές ποια μορφή θα έχουν οι εγγυήσεις που σχεδιάζει η ΕΕ.
«Υπάρχουν διάφορες ιδέες που κυκλοφορούν, αλλά κανείς δεν έχει παρουσιάσει ακόμη μια συγκεκριμένη πρόταση», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης που συμμετέχει στις συζητήσεις.
Ορισμένες πρώιμες προτάσεις περιλαμβάνουν την αναστολή του δικαιώματος βέτο εάν το Μαυροβούνιο ή άλλα νέα μέλη παραβιάσουν θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ, ιδιαίτερα το κράτος δικαίου.
Ένα άλλο θέμα που συζητείται είναι για πόσο χρονικό διάστημα θα ισχύουν αυτές οι εγγυήσεις.
Παρόμοιες ρήτρες υπήρχαν και για τις χώρες που εντάχθηκαν το 2004, για ζητήματα όπως η εφαρμογή των κανόνων της ενιαίας αγοράς. Όμως μπορούσαν να ενεργοποιηθούν μόνο για τρία χρόνια μετά την ένταξη και δεν ήταν ιδιαίτερα ισχυρές.
Η μόνη «κόκκινη γραμμή» για το Μαυροβούνιο είναι οι περιορισμοί στο δικαίωμα ψήφου του, δήλωσε αξιωματούχος της χώρας. Η Ποντγκόριτσα δέχεται άλλες εγγυήσεις, αλλά δεν θέλει να χάσει τη φωνή της στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Σε δείπνο στις Βρυξέλλες την Τετάρτη μεταξύ των πρεσβευτών της ΕΕ και του επικεφαλής του γραφείου της προέδρου της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, Μπγιορν Ζάιμπερτ, συζητήθηκε η διεύρυνση. Ωστόσο, μια πρόταση της Επιτροπής για επιτάχυνση της ένταξης των υποψηφίων χωρών μέσω μιας διαδικασίας που ονομάστηκε «αντίστροφη διεύρυνση» -δηλαδή ένταξη στην ΕΕ με περιορισμένα δικαιώματα και ψήφο- απορρίφθηκε, σύμφωνα με τρεις Ευρωπαίους διπλωμάτες.
Εσωτερικές πολιτικές εντάσεις
Όλα αυτά εξαρτώνται από το αν το Μαυροβούνιο πετύχει τον φιλόδοξο στόχο του να γίνει το 28ο μέλος της ΕΕ έως το 2028. Για να το καταφέρει, πρέπει να περάσει μεγάλο αριθμό νόμων ώστε να εναρμονιστεί με το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο.
Ωστόσο, ο πολύ γρήγορος ρυθμός μεταρρυθμίσεων προκαλεί πολιτικές εντάσεις στο εσωτερικό της χώρας. Τον περασμένο μήνα, ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου επέκρινε τους βουλευτές επειδή εγκρίνουν νόμους χωρίς να τους διαβάζουν ή να τους συζητούν επαρκώς, αρχικά αρνούμενος να τους υπογράψει πριν τελικά υποχωρήσει.
«Δεν είναι ευρωπαϊκό πρότυπο να σηκώνεις απλώς το χέρι σου και να παίρνεις τον μισθό», είπε ο Μιγιάτοβιτς, προσθέτοντας ότι ακόμη και αν οι νόμοι είναι απαραίτητοι για την ένταξη στην ΕΕ, οι βουλευτές πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά το περιεχόμενό τους.
«Είναι αλήθεια ότι το Μαυροβούνιο ουσιαστικά εκχωρεί τη δημοκρατική του διαδικασία στις Βρυξέλλες», δήλωσε άλλος Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Αλλά δεν έχει άλλη επιλογή αν θέλει να ενταχθεί στην ΕΕ μέχρι το 2028», πρόσθεσε.
Παρά την ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων, το αν το Μαυροβούνιο μπορεί πράγματι να ενταχθεί μέχρι το 2028 παραμένει αβέβαιο. Η χώρα έχει ακόμη 20 από τα 33 κεφάλαια διαπραγματεύσεων να κλείσει και αναμένεται να κλείσει το επόμενο -το Κεφάλαιο 21 για τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα- τον Μάρτιο.
Άλλα τέσσερα αναμένεται να κλείσουν τον Ιούνιο. Μετά, θα μένουν μόλις έξι μήνες για να κλείσουν τα υπόλοιπα 15 κεφάλαια μέχρι το τέλος του 2026. Στη συνέχεια, και οι 27 χώρες της ΕΕ -συμπεριλαμβανομένης της Ουγγαρίας- θα πρέπει να επικυρώσουν την ένταξη, μια διαδικασία που από μόνη της μπορεί να διαρκέσει πολύ.
Αξιωματούχος της Επιτροπής επιβεβαίωσε ότι ο φιλόδοξος στόχος της ένταξης του Μαυροβουνίου είναι «τεχνικά εφικτός», ιδιαίτερα λόγω της ισχυρής δέσμευσης της χώρας.
«Αλλά υπάρχει η πολιτική και υπάρχει και η πραγματικότητα», επεσήμανε.
Ο Μιγιάτοβιτς συμφωνεί ότι η πρόκληση είναι μεγάλη. «Δεν είναι τόσο εύκολο να κλείσεις 20 κεφάλαια σε λιγότερο από δέκα μήνες», δήλωσε. «Και εδώ είναι που πρέπει πραγματικά να δουλέψουμε ακόμη περισσότερο από ό,τι κάνουμε τώρα», κατέληξε.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
