Οι ΗΠΑ έχουν καταστρέψει το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού ναυτικού. Όχι όμως, εκείνο το τμήμα του που χρησιμοποιεί η Τεχεράνη για να ελέγχει το Στενό του Ορμούζ.
Το τακτικό ναυτικό του Ιράν χρησιμοποιούσε τα μεγάλα πολεμικά πλοία κυρίως για λόγους κύρους και για περιστασιακές αναπτύξεις μεγάλης εμβέλειας. Οι παραστρατιωτικές μονάδες των Φρουρών της Επανάστασης, ωστόσο, διαθέτουν δικό τους εκτεταμένο στόλο από πιο ευέλικτα σκάφη, σχεδιασμένα να ελέγχουν την κρίσιμη θαλάσσια οδό με πυραύλους και νάρκες και να παρενοχλούν εμπορικά πλοία - και αυτά είναι πολύ δυσκολότερο να εξαλειφθούν, αναφέρει η Wall Street Journal.
Ο Φαρζίν Ναδίμι, ανώτερος ερευνητής με ειδίκευση σε θέματα του Ιράν στο αμερικανικό think tank Washington Institute, σημειώνει ότι περισσότερο από το 60% του στόλου σκαφών ταχείας επίθεσης και ταχυπλόων των Φρουρών της Επανάστασης παραμένει άθικτο. Και εξακολουθεί να συνιστά απειλή.
Αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) σύναψε συμφωνία με την Τεχεράνη για παύση των εχθροπραξιών για δύο εβδομάδες με αντάλλαγμα το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, το Ιράν έχει προειδοποιήσει μέσω ασυρμάτων ναυσιπλοΐας ότι όποια πλοία επιχειρήσουν να διαπλεύσουν τη θαλάσσια οδό χωρίς άδεια από τους Φρουρούς της Επανάστασης κινδυνεύουν να πληγούν.
Μόνο τέσσερα πλοία διέσχισαν το Στενό κατά την πρώτη ημέρα της εκεχειρίας, ο χαμηλότερος αριθμός αυτόν τον μήνα, ενώ το Ιράν έχει διαμηνύσει στους διαμεσολαβητές ότι θα περιορίσει τις διελεύσεις σε καμιά δεκαριά την ημέρα, από 100 και πλέον που πραγματοποιούνταν πριν από τον πόλεμο.
Το Ιράν εξέδωσε αργότερα προειδοποίηση για την ύπαρξη ναρκών στην κύρια ναυτιλιακή διαδρομή που διασχίζει το Στενό. Τόνισε ότι τα πλοία πρέπει να συμβουλεύονται τους Φρουρούς της Επανάστασης ώστε να τις αποφεύγουν, ακολουθώντας νέες διαδρομές κατά μήκος των ιρανικών ακτών. Ήταν η πρώτη ένδειξη ότι το Ιράν ενδέχεται να έχει ναρκοθετήσει τη θαλάσσια οδό, αφότου οι ΗΠΑ είχαν προειδοποιήσει για αυτό το ενδεχόμενο τον προηγούμενο μήνα.
«Η ασύμμετρη στρατηγική τους λειτουργεί», σημειώνει ο Ντέιβιντ Ντε Ρος, πρώην διευθυντής αρμόδιος για θέματα πολιτικής στον Περσικό Κόλπο στο αμερικανικών υπουργείο Άμυνας.
Το Σάββατο ωστόσο, δύο αμερικανικά αντιτορπιλικά κατευθυνομένων πυραύλων πέρασαν από το Στενό του Ορμούζ, όπως δήλωσαν τρεις Αμερικανοί αξιωματούχοι, σηματοδοτώντας την πρώτη διέλευση αμερικανικών πολεμικών πλοίων από την κρίσιμη θαλάσσια οδό κατά τη διάρκεια του πολέμου - αλλά και μια πρόκληση όσον αφορά τον έλεγχο που ασκεί το Ιράν στο Στενό.
Δεδομένου ότι από το Ορμούζ διέρχεται συνήθως το 1/5 των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου, το κλείσιμό τους εκτόξευσε τις διεθνείς τιμές του αργού πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από το 2022.
Το Ιράν έχει θέσει υπό τον έλεγχό του την ναυσιπλοΐα επιτιθέμενο σε περισσότερα από 20 εμπορικά πλοία στον Περσικό Κόλπο. Μπορεί δε να συνεχίσει αυτού του είδους τις επιθέσεις και χωρίς ναυτική δύναμη, εκτοξεύοντας drones και πυραύλους από το έδαφός του, όμως τα στρατιωτικά σκάφη είναι αυτά που ουσιαστικά επιτρέπουν στην Τεχεράνη να απειλεί ή να συνοδεύει πλοία άμεσα.
Δείτε εδώ όλες τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή
Οι ΗΠΑ εργάζονται για να περιορίσουν αυτήν την απειλή. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), που είναι αρμόδια για τη Μέση Ανατολή, ανακοίνωσε στις 6 Απριλίου ότι έχει βυθίσει περισσότερα από 155 ιρανικά σκάφη. Δορυφορικές εικόνες και επίσημο οπτικό υλικό του αμερικανικού στρατού δείχνουν ότι τα αμερικανικά πλήγματα έχουν αποδεκατίσει τον ιρανικό στόλο, συμπεριλαμβανομένων των πιο εξελιγμένων και ισχυρών πλοίων του. Όμως το μεγαλύτερο μέρος αυτών των καταστροφών αφορά το συμβατικό ναυτικό του Ιράν.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άνα Κέλι, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ολοκλήρωσαν «τη μεγαλύτερη εξάλειψη ναυτικού μέσα σε περίοδο τριών εβδομάδων από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο». Πρόσθεσε ότι ο αμερικανικός στρατός «έχει επίσης εξαλείψει την ικανότητα του Ιράν να εκτοξεύει βαλλιστικούς πυραύλους ή να κατασκευάζει νέους, κάτι που θα συμβάλει στη μακροπρόθεσμη διασφάλιση της ελεύθερης ροής ενέργειας».
Σε ένα από τα πιο προβεβλημένα πλήγματα, αμερικανικό υποβρύχιο τορπίλισε το ιρανικό πολεμικό πλοίο IRIS Dena στον Ινδικό Ωκεανό, κοντά στη Σρι Λάνκα, στο οποίο επέβαιναν περίπου 180 άνθρωποι, από τους οποίους τουλάχιστον 87 σκοτώθηκαν. Άλλα επιτυχημένα πλήγματα περιλάμβαναν επιθέσεις σε ναρκοθετικά πλοία και φρεγάτες.
Τα αμερικανικά πλήγματα κατέστρεψαν επίσης ορισμένα από τα πιο προηγμένα πολεμικά πλοία των Φρουρών της Επανάστασης. Οπτικό υλικό της CENTCOM δείχνει ότι σε αυτά περιλαμβάνεται το IRIS Shahid Sayyad Shirazi, ένα στελθ καταμαράν που παρουσιάστηκε τον Φεβρουάριο του 2024 και είχε τη δυνατότητα να εκτοξεύει αντιπλοϊκούς πυραύλους και πυραύλους επιφανείας-αέρος.
Οι ΗΠΑ έπληξαν επίσης το μεγαλύτερο πλοίο drones των Φρουρών της Επανάστασης στον Περσικό Κόλπο, το Shahid Bagheri, το οποίο αποτελούσε επίσης πλατφόρμα εκτόξευσης αντιπλοϊκών πυραύλων και ελικοπτέρων, αναφέρει ο Νίκολας Καρλ, ερευνητής στο Critical Threats Project του American Enterprise Institute, think tank με έδρα την Ουάσιγκτον.
Τέσσερις από τις κύριες μονάδες επιφανείας μάχης του ιρανικού ναυτικού -συμπεριλαμβανομένης μιας φρεγάτας κλάσης Jamaran- είχαν πιθανότατα βυθιστεί ή αχρηστευθεί έως τις 5 Μαρτίου, σύμφωνα με την Janes, εταιρεία πληροφοριών που ειδικεύεται στη στρατιωτική και εθνική ασφάλεια. Συνολικά, το ιρανικό ναυτικό έχει χάσει έξι από τις επτά φρεγάτες του, τις δύο κορβέτες του και ένα από τα τρία συμβατικά υποβρύχια ανοιχτής θαλάσσης, σημειώνει ο Άλεξ Πέιπ, επικεφαλής της ομάδας ναυτικών θεμάτων της Janes.
Όμως, οι Φρουροί της Επανάστασης εξακολουθούν να διαθέτουν μεγάλο αριθμό πλοίων σχεδιασμένων να παρενοχλούν σκάφη στα στενά περάσματα του Περσικού Κόλπου και στο Στενών του Ορμούζ, το οποίο στο στενότερο σημείο του έχει πλάτος μόλις περίπου 20 μίλια. Και σε αυτές τις επιχειρήσεις είναι πιο αποτελεσματικά.
Τα μικρότερα σκάφη είναι περισσότερα και δυσκολότερο να εντοπιστούν από τους δορυφόρους σε σχέση με τα μεγαλύτερα συμβατικά πλοία, εξηγεί ο Ντε Ρος. Οι Φρουροί της Επανάστασης χρησιμοποιούν υπόγεια υπόστεγα κρυμμένα κατά μήκος της βραχώδους ακτογραμμής του Ιράν για να σταθμεύουν εκατοντάδες από αυτά τα μικρότερα επιθετικά σκάφη, προσθέτει ο Κρις Λονγκ, πρώην αξιωματούχος του βρετανικού ναυτικού στον Περσικό Κόλπο.
«Θα περάσει πολύς καιρός μέχρις ότου οι ΗΠΑ να μπορέσουν να τα εξουδετερώσουν όλα», σημειώνει ο Λονγκ, σύμβουλος ναυτιλιακών εταιρειών και επικεφαλής πληροφοριών της ναυτιλιακής Neptune P2P.
Το Ιράν ανέπτυξε τον στόλο των Φρουρών της Επανάστασης μετά την αλλαγή δόγματος που υιοθέτησε αφότου οι ΗΠΑ βύθισαν μεγάλο μέρος του ενεργού στόλου της χώρας κατά τη μονοήμερη σύγκρουση τον Απρίλιο του 1988. Όταν αμερικανική φρεγάτα προσέκρουσε σε νάρκη κατά τον λεγόμενο Πόλεμο των Τάνκερ, οι ΗΠΑ έστειλαν δύναμη για να εκκαθαρίσει τις ιρανικές θέσεις στον Κόλπο και κατέστρεψαν ιρανικά πλοία που ήρθαν αντιμέτωπα μαζί της.
Το Ιράν τότε στράφηκε σε μια ασύμμετρη προσέγγιση με επίκεντρο τον έλεγχο της εμπορικής ναυσιπλοΐας, επισημαίνει ο Καρλ.
Τουλάχιστον 50 ιρανικές επιθέσεις έχουν πραγματοποιηθεί κατά της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο και στο Στενό του Ορμούζ από τις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την Armed Conflict Location and Event Data, που καταγράφει συγκρούσεις παγκοσμίως.
Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν αρχίσει επίσης να χρησιμοποιούν θαλάσσια drones για να επιτίθενται σε πλοία. Το δεξαμενόπλοιο Safesea Vishnu, με σημαία Νήσων Μάρσαλ, δέχθηκε επίθεση από δύο μη επανδρωμένα σκάφη φορτωμένα με εκρηκτικά σε ιρακινό λιμάνι στις 11 Μαρτίου, δήλωσε η ιδιοκτήτρια και διαχειρίστρια εταιρεία του, Safesea Group, με έδρα το Νιου Τζέρσεϊ.
Το MKD VYOM, πετρελαιοφόρο με σημαία Νήσων Μάρσαλ που δέχθηκε επίθεση κοντά στο Ομάν, και το δεξαμενόπλοιο αργού πετρελαίου Sonangol Namibe με σημαία Μπαχαμών, αγκυροβολημένο κοντά στο λιμάνι Khor al Zubair του Ιράκ, απλήγησαν επίσης από ναυτικά drones, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτικής ασφάλειας Ambrey.
Οι Φρουροί της Επανάστασης παρουσίασαν για πρώτη φορά τα ναυτικά drones τους περίπου πριν από έναν χρόνο, σε βίντεο από υπόγεια βάση. Η φιλοϊρανική πολιτοφυλακή των Χούθι στην Υεμένη χρησιμοποίησε drones το 2024 εναντίον εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, είχε πει τότε ο αμερικανικός στρατός. Αξιωματούχοι ασφαλείας είχαν προσθέτει ότι η τεχνολογία πίσω από τα τηλεκατευθυνόμενα drones είχε παρασχεθεί από την Τεχεράνη.
Ένας άλλος λόγος ανησυχίας είναι οι νάρκες, ιδίως μετά την πρόσφατη προειδοποίηση του Ιράν προς τους ναυτιλλομένους να συμβουλεύονται τους Φρουρούς της Επανάστασης για ασφαλείς διαδρομές μέσω των στενών. Η παρουσία τους δεν έχει επιβεβαιωθεί και ορισμένοι αναλυτές θεώρησαν ότι η προειδοποίηση αποτελεί μια προσπάθεια εκφοβισμού από την πλευρά της Τεχεράνης. Παρ’ όλα αυτά, η προειδοποίηση, που συνοδευόταν από χάρτη με μαρκαρισμένη μια απαγορευμένη ζώνη στο μέσο της θαλάσσιας οδού, κυκλοφόρησε ευρέως μεταξύ των ναυτιλιακών.
Λίγα μέλη πληρώματος ή καπετάνιοι θα αναλάμβαναν αυτό το ρίσκο, σημειώνουν ναυτικοί. Ένας 32χρονος Κινέζος ναυτικός σε πλοίο που βρίσκεται εγκλωβισμένο στον Περσικό Κόλπο δήλωσε ότι ο καπετάνιος του έχει αρνηθεί ήδη δύο φορές εντολές του πλοιοκτήτη να διασχίσει το Στενό.
Υπό αυτό το πρίσμα, όπως σημειώνει η Wall Street Journal, η καταστροφή των μεγαλύτερων πολεμικών πλοίων του Ιράν δεν επηρεάζει ουσιαστικά την ικανότητα των Φρουρών της Επανάστασης να κλείσουν την κρίσιμη θαλάσσια οδό. Πιστεύεται ότι το Ιράν διαθέτει χιλιάδες νάρκες, και αυτές μπορούν να ποντιστούν από αλιευτικά ή άλλα μικρά σκάφη, σημειώνει ο πρώην αξιωματούχος του βρετανικού ναυτικού Λονγκ.
«Το Ιράν έχει χάσει το 80% έως 90% της ναυτικής του ισχύος», προσθέτει ο απόστρατος υποναύαρχος Ρόμπερτ Χάργουορντ, πρώην υποδιοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ. Ωστόσο, παραδέχεται ότι «το υπόλοιπο 10% αποτελεί την πιο δύσκολη πρόκληση».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
