- Η πιθανότητα πραγματοποίησης της συνάντησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο Πακιστάν αυξάνεται, παρά την πρόσφατη κλιμάκωση της ρητορικής που είχε αμφισβητήσει τις συνομιλίες και την εκεχειρία.
- Aπομένει μόλις μία ημέρα πριν λήξει η εκεχειρία, το Ιράν εξακολουθεί να ελέγχει το Στενό του Ορμούζ.
- Παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ, το Ιράν δεν έχει σε καμία φάση συμφωνήσει να εγκαταλείψει οριστικά τον εμπλουτισμό.
Η πιθανότητα να πραγματοποιηθεί η συνάντηση ΗΠΑ-Ιράν στο Πακιστάν φαίνεται να κερδίζει έδαφος τις τελευταίες ώρες, παρά την προηγούμενη κλιμάκωση της ρητορικής από τις δύο πλευρές, που είχε καταστήσει αβέβαιες τόσο τις συνομιλίες όσο και τη συνέχιση της εκεχειρίας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) δήλωσε το πρωί της Δευτέρας ότι μια ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν θα υπογραφεί «σήμερα» στο Ισλαμαμπάντ και ότι ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς βρισκόταν καθ’ οδόν.
Ωστόσο, ο Βανς βρισκόταν ακόμη στην Ουάσιγκτον, περιμένοντας σήμα από την Τεχεράνη πριν επιβιβαστεί στο αεροπλάνο, μία ένδειξη της βαθιάς αβεβαιότητας για το τι θα ακολουθήσει.
Ο Τραμπ θέλει να τελειώσει ο πόλεμος άμεσα και με τους δικούς του όρους. Όμως απομένει μόλις μία ημέρα πριν λήξει η εκεχειρία, το Ιράν εξακολουθεί να ελέγχει το Στενό του Ορμούζ και οι δύο πλευρές δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής ούτε καν να ορίσουν συνάντηση. Έτσι, ο πόλεμος βρίσκεται στο χείλος μιας μεγάλης κλιμάκωσης.
«Έχει κουραστεί με αυτό. Θέλει να τελειώνει. Δεν του αρέσει που το Ιράν κρατά τον έλεγχο του Στενού πάνω από τη Μέση Ανατολή. Δεν του αρέσει να το χρησιμοποιούν ως μοχλό πίεσης. Δεν θέλει να πολεμήσει άλλο. Αλλά θα το κάνει αν θεωρήσει ότι πρέπει», δήλωσε αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης στο Axios.
Παράλληλα, παραμένει ένα παράθυρο για συμφωνία, τουλάχιστον για την παράταση της εκεχειρίας.
Την περασμένη εβδομάδα σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις. Μέχρι την Παρασκευή, οι αισιόδοξες δηλώσεις του Τραμπ περί επικείμενης ειρήνης, είχε πει στο Axios ότι συμφωνία θα επιτευχθεί «σε μία-δύο ημέρες», έμοιαζαν ρεαλιστικές.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε μόλις δηλώσει ότι το Στενό είναι «πλήρως ανοικτό», ενώ οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν θετικά.
Χρειάστηκαν μόλις 24 ώρες για να επιστρέψει η κατάσταση στο χείλος του πολέμου.
Μέσα σε λίγες ώρες από τη δήλωση του Αραγτσί το Σάββατο ότι το Στενό είναι ανοικτό, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) άνοιξαν πυρ κατά δεξαμενόπλοιων που επιχειρούσαν να το διασχίσουν, επικαλούμενοι την άρνηση του Τραμπ να άρει τον δικό του αποκλεισμό.
Διαβάστε όλες τις εξελίξεις για την Κρίση στη Μέση Ανατολή
Αμερικανοί αξιωματούχοι θεώρησαν την κίνηση αυτή ένδειξη ρήγματος μεταξύ του προέδρου της Βουλής Μοχάμαντ-Μπαγέρ Γκαλιμπάφ και του διοικητή των Φρουρών, στρατηγού Αχμάντ Βαχίντι.
«Νομίζαμε ότι διαπραγματευόμασταν με τους σωστούς ανθρώπους, ότι είχε διαμορφωθεί το πλαίσιο όσων είχαν συμφωνηθεί και μπορούσαν να ανακοινωθούν», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης. «Αλλά αυτό που συνέβη είναι ότι η ιρανική ομάδα επέστρεψε και οι Φρουροί και παρόμοιοι παράγοντες είπαν: όχι, όχι, δεν μιλάτε εκ μέρους μας».
«Τώρα υπάρχει ένα πραγματικό ρήγμα μεταξύ αυτών των φατριών και δεν είμαστε βέβαιοι ποια θα επικρατήσει. Ελπίζουμε να είναι η ομάδα με την οποία διαπραγματευτήκαμε», πρόσθεσε.
Δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε στο Axios: «Δεν είμαστε σίγουροι ποιος έχει τον έλεγχο και ούτε εκείνοι φαίνεται να είναι. Αυτό θα πρέπει να ξεκαθαρίσει από μόνο του».
Την Κυριακή, 24 ώρες αργότερα, οι ΗΠΑ κλιμάκωσαν την ένταση, ανοίγοντας πυρ και καταλαμβάνοντας πλοίο με ιρανική σημαία έξω από το Στενό, στον Κόλπο του Ομάν.
Από την άλλη πλευρά, τα σχόλια του Τραμπ έχουν εντείνει τη σύγχυση, καθώς εναλλάσσεται μεταξύ απειλών, αισιοδοξίας και ανακριβών δηλώσεων.
Ενώ οι διαπραγματευτές του προσέφεραν 20 δισ. δολάρια από «παγωμένα» κεφάλαια με αντάλλαγμα το ιρανικό απόθεμα ουρανίου και συζητούσαν ένα προσωρινό μορατόριουμ στον εμπλουτισμό, ο Τραμπ δήλωσε ψευδώς σε αρκετούς δημοσιογράφους ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει να εγκαταλείψει τόσο το απόθεμα όσο και τον εμπλουτισμό χωρίς να απαιτούνται τα δεσμευμένα κεφάλαια.
Όταν οι συνομιλίες συνάντησαν δυσκολίες, προχώρησε σε μια σειρά αντιφατικών δηλώσεων σχετικά με το ποιος από την ομάδα του θα μεταβεί στο Πακιστάν και πότε. Αρχικά είπε ότι ο Βανς δεν θα πάει, μετά ότι θα πάει, στη συνέχεια ότι βρίσκεται ήδη στον αέρα, και τελικά ότι δεν έχει αναχωρήσει. Την ίδια ώρα, η ιρανική πλευρά παρέμενε επιφυλακτική.
Παράλληλα με τις διακηρύξεις του ότι μια συμφωνία είναι κοντά, ο Τραμπ εξαπέλυσε και απειλές για καταστροφή γεφυρών και μονάδων ηλεκτροπαραγωγής στο Ιράν.
Η Τεχεράνη εκτιμά ότι αυτή είναι η πραγματική του πρόθεση και ότι η διπλωματία λειτουργεί απλώς ως κάλυψη για μια αιφνιδιαστική επίθεση.
«Η τήρηση των δεσμεύσεων αποτελεί τη βάση ενός ουσιαστικού διαλόγου», έγραψε τη Δευτέρα στο X ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν.
«Η βαθιά ιστορική δυσπιστία στο Ιράν απέναντι στη συμπεριφορά της αμερικανικής κυβέρνησης παραμένει, ενώ τα μη εποικοδομητικά και αντιφατικά μηνύματα από Αμερικανούς αξιωματούχους στέλνουν ένα πικρό μήνυμα: επιδιώκουν την υποταγή του Ιράν. Οι Ιρανοί δεν υποτάσσονται στη βία».
Την ίδια ώρα, οι Πακιστανοί διαμεσολαβητές προσπαθούν να επαναφέρουν τη διαδικασία σε τροχιά, μεταφέροντας προτάσεις μεταξύ των δύο πλευρών.
Το τελευταίο σχέδιο καλύπτει «κυρώσεις, εμπλουτισμό, χρήματα, το πυρηνικό υλικό, το μέλλον», σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο.
Παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ, το Ιράν δεν έχει σε καμία φάση συμφωνήσει να εγκαταλείψει οριστικά τον εμπλουτισμό. «Βρισκόμαστε κάπου ανάμεσα στο “δεν θα κατασκευάσουμε πυρηνικό όπλο” και στο “δεν θα εμπλουτίζουμε στη χώρα μας” ή ακόμη και στο “δεν θα αγγίξουμε τίποτα για 5, 10, 15 χρόνια”», εξήγησε ο ίδιος αξιωματούχος.
Αν και ο Τραμπ επιμένει ότι δεν θα το κάνει, κυβερνητικοί αξιωματούχοι εκτιμούν πως ενδέχεται να αποδεσμεύσει ιρανικά κεφάλαια στο πλαίσιο μιας συμφωνίας. Ένας εξ αυτών δήλωσε ότι η ιρανική κυβέρνηση είναι «οικονομικά εξαντλημένη», προσθέτοντας: «Θέλουν χρήματα, πρόσβαση στα χρήματά τους. Θέλουν την άρση των κυρώσεων».
Η ομάδα του Τραμπ εκτιμά ότι το Ιράν βρίσκεται υπό ασφυκτική οικονομική πίεση λόγω του αποκλεισμού.
«Πιστεύουμε ότι δεν μπορούν να επιβιώσουν από αυτό. Η οικονομική καταστροφή είναι πραγματική. Οι Πέρσες είναι σκληροί και ανθεκτικοί. Αλλά αυτό είναι πολύ», δήλωσε αξιωματούχος.
«Είμαστε αισιόδοξοι. Το χρονοδιάγραμμα μπορεί να είναι υπερβολικά αισιόδοξο. Γι’ αυτό βλέπετε συζητήσεις για ενδιάμεσα μέτρα στο οικονομικό πεδίο, όπως το άνοιγμα μιας διόδου στο Στενό».
«Μέχρι στιγμής δεν έχουν φτάσει στο σημείο που ο Ντόναλντ Τραμπ θα πει “πάμε να το κλείσουμε”. Και δεν βρίσκεται ακόμη στο σημείο να πει ότι υπάρχει κακή πίστη και να αρχίσουμε τους βομβαρδισμούς», πρόσθεσε.
Ο Τραμπ και η ομάδα του συζητούν πλέον πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια νέα στρατιωτική εκστρατεία, συμπεριλαμβανομένου του ενδεχομένου κατάληψης της στρατηγικής σημασίας νήσου Χαργκ.
Ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι η εκστρατεία βομβαρδισμών που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου θα ολοκληρωνόταν μέσα σε έξι εβδομάδες, και φρόντισε να τηρήσει αυτή την προθεσμία. Ωστόσο, αυτό μπορεί να ήταν «απλώς η πρώτη φάση», σύμφωνα με τον αξιωματούχο.
«Τώρα βρισκόμαστε στη δεύτερη φάση. Το αν η τρίτη φάση θα είναι περισσότεροι βομβαρδισμοί ή μια ειρηνευτική συμφωνία, εξαρτάται από τους Ιρανούς».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
