Της Αναστασίας Κιτσικώστα
Σαν σήμερα, στις 24 Φεβρουαρίου 2022, η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, ξεκινώντας έναν από τους πιο καταστροφικούς και φονικούς πολέμους του 21ου αιώνα. Τέσσερα χρόνια μετά, ο πόνος και οι πληγές του πολέμου έχουν χαραχτεί στις ψυχές των Ουκρανών. Επιθέσεις με drones και πυραύλους, νεκροί, συντρίμμια, απόγνωση, ξεριζωμός, με φόντο διαπραγματεύσεις χωρίς αποτελέσματα…
Όσοι έμειναν πίσω, αλλά και όσοι κατάφεραν να φύγουν, μόνο σε ένα πράγμα ελπίζουν: την ειρήνη. Αλλά εκτιμούν πως αυτή δεν θα έρθει σύντομα, ενώ δεν είναι βέβαιοι για το πώς θα είναι η επόμενη ημέρα στην Ουκρανία.
Το skai.gr επικοινώνησε με Ουκρανούς πρόσφυγες που ζουν στη Γερμανία, οι οποίοι, υπό τον όρο της ανωνυμίας, μιλούν για όσα έζησαν, αλλά και για το πώς βλέπουν το μέλλον τους. Σε ξεχωριστή αφήγηση, μια 54χρονη ουκρανικής καταγωγής που γεννήθηκε στη Μολδαβία στα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης μιλά για τις ρίζες του διχασμού. Όπως λέει, η σύγκρουση δεν διαρκεί μόνο 4 χρόνια αλλά εδώ και 35, από την πτώση της ΕΣΣΔ.
«Δεν φανταζόμαστε εδώ το μέλλον μας»
Ένα ζευγάρι μεσηλίκων από το Χάρκοβο βίωσε για 3,5 χρόνια τον πόλεμο, ζώντας μέσα στο χάος και την καταστροφή. Εδώ και μισό περίπου χρόνο έχουν αφήσει πίσω τους τη φρίκη, αναζητώντας καταφύγιο στη Γερμανία, αλλά ελπίζουν πως μια ημέρα θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
«Είναι πολύ επικίνδυνα τα πράγματα στην Ουκρανία. Πλέον οι Ρώσοι κάνουν πολλές επιθέσεις με drones. Φύγαμε γιατί κινδύνευαν οι ζωές μας», αναφέρουν.
«Θέλουμε να επιστρέψουμε, αλλά πιστεύουμε πως ο πόλεμος δεν θα τελειώσει ακόμα. Υπολογίζουμε αυτό να γίνει σε 1,5-2 χρόνια», σημειώνουν.
Το ζευγάρι έχει αφήσει πίσω συγγενείς και τους κόπους μιας ζωής και όπως τονίζει: «Αγαπάμε την πατρίδα μας, την κουλτούρα μας, δεν φανταζόμαστε ένα μέλλον στη Γερμανία».
«Δεν βλέπουμε μέλλον στην Ουκρανία»
Από την άλλη, ένα νεαρό ζευγάρι Ουκρανών -εκείνη μαθηματικός και εκείνος αρχιτέκτονας- που κατάφερε και ξέφυγε σχετικά νωρίς από τον πόλεμο, έχει χτίσει μια νέα ζωή στη Γερμανία εδώ και περίπου 3 χρόνια.
Ο Β. εξομολογείται πως έδωσε χρήματα για να περάσει τα σύνορα με την Ουκρανία γιατί δεν ήθελε να διακινδυνεύσει τη ζωή του και αυτήν της συζύγου του. Και οι δύο ξεκαθαρίζουν πως δεν πρόκειται να επιστρέψουν πίσω και έχουν χτίσει μια νέα ζωή στην Ευρώπη.
Οι λόγοι είναι πολλοί. Αρχικά, όπως περιγράφουν, ο πόλεμος έχει προκαλέσει σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα σε πολλούς πολίτες και σχεδόν όλοι έχουν όπλα, με την εγκληματικότητα να έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Οπότε υπάρχει φόβος για το τι θα βρουν πίσω, εάν επιστρέψουν.
Παράλληλα, ο Β. παρατηρεί πως το κράτος, εν μέσω πολέμου, «δεν λειτουργεί σωστά, ενώ και η οικονομία της χώρας έχει καταστραφεί».
Το ζευγάρι θεωρεί πως αυτή η κατάσταση στην Ουκρανία θα διαρκέσει για τουλάχιστον 50 χρόνια. «Δεν βλέπουμε μέλλον εκεί», λένε, σημειώνοντας πως αποφάσισαν να ζήσουν και να δουλέψουν στη Γερμανία.
Οι ίδιοι επιρρίπτουν την ευθύνη για αυτή την κατάσταση στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, όπως και ο υπόλοιπος ουκρανικός λαός.
«Ήταν επικίνδυνα στην Οδησσό - Έπεφταν συνεχώς βόμβες»
Σε ένα κέντρο φιλοξενίας προσφύγων στη Γερμανία βρίσκεται και μια 78χρονη από την Οδησσό, η οποία ακόμα ελπίζει πως μια μέρα θα επιστρέψει στο σπίτι της.
Η ίδια ζούσε πολύ κοντά στο λιμάνι της Οδησσού και έφυγε πριν από 2 χρόνια λόγω των σφοδρών βομβαρδισμών.
«Έπεφταν συνεχώς βόμβες, ήταν πολύ επικίνδυνα», περιγράφει. Αρχικά δεν ήθελε να αφήσει το σπίτι της, αλλά ήδη είχε φύγει για άλλη ευρωπαϊκή χώρα η κόρη της με το μικρό παιδί της και αποφάσισε, για την ασφάλειά της, να ακολουθήσει το παράδειγμά τους.
«Θέλω να γυρίσω στο σπίτι μου, περιμένω να βελτιωθεί η κατάσταση», αναφέρει, ενώ εκτιμά πως «αν δεν είχαν χρηματοδοτήσει τον πόλεμο η Ευρώπη και η Αμερική, θα είχε τελειώσει εδώ και καιρό».
«Δεν είναι πόλεμος 4 ετών - Όλα ξεκίνησαν με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ»
Η 54χρονη Λαρίσα έχει καταγωγή, από την πλευρά της μητέρας της, από την Ουκρανία. Γεννήθηκε στη Μολδαβία, αλλά περνούσε τα καλοκαίρια, μαζί με τα δύο αδέρφια της, σε ένα μικρό χωριό στη νοτιοδυτική Ουκρανία, όπου έχει και σήμερα συγγενείς. Μετανάστευσε στην Ελλάδα λόγω της οικονομικής κρίσης στη χώρα της, έγινε για δεύτερη φορά μετανάστρια λόγω της κρίσης του 2015 και σήμερα ζει με την οικογένειά της στη Γερμανία.
Η ίδια παρακολουθεί καθημερινά τις ειδήσεις και από τη ρωσική και από την ουκρανική πλευρά, και, έχοντας γεννηθεί και μεγαλώσει επί εποχής ΕΣΣΔ, έχει άλλη οπτική για τα πράγματα.
«Μεγαλώσαμε και με την ουκρανική και τη ρωσική κουλτούρα», λέει και αναπολεί μια άλλη εποχή. Μια εποχή, που όπως σημειώνει, «δεν υπήρχε μίσος, αλλά ενότητα, ισχυρό κράτος και αγάπη μεταξύ των λαών».
Κατά την άποψή της, ο πόλεμος δεν διαρκεί εδώ και 4 χρόνια, αλλά εδώ και δεκαετίες. «Πιστεύω πως ο πόλεμος είναι συνέπεια της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης», αναφέρει η κ. Λαρίσα.
Ερωτώμενη γιατί η Ρωσία ξεκίνησε πόλεμο με την Ουκρανία και όχι, για παράδειγμα, με τη Μολδαβία, που επίσης ήταν μέλος της ΕΣΣΔ, απαντά:
«Θυμάμαι πως και στη Μολδαβία είχαμε κάποια στιγμή ακραίο εθνικισμό. Εμένα και την αδελφή μου μάς χτύπησαν Μολδαβοί στον δρόμο γιατί μιλούσαμε ρωσικά», θυμάται. «Όταν πήγα στην Ουκρανία, πριν από περίπου 30 χρόνια, αντιλήφθηκα πως και εκεί αναδύθηκε ο εθνικισμός και ξεκίνησε να καλλιεργείται ρωσοφοβικό κλίμα. Αυτά ήταν τα θεμέλια πάνω στα οποία χτίστηκε το μίσος που οδήγησε στον πόλεμο».
Για την κ. Λαρίσα, ακόμη τρία σημαντικά γεγονότα από το παρελθόν διαμόρφωσαν το δραματικό παρόν: Η εξέγερση στο Μαϊντάν το 2014, η τραγωδία στην Οδησσό τον Μάιο του 2014 με τους δεκάδες νεκρούς στη φονική πυρκαγιά στο κτίριο των Συνδικάτων και οι σφοδρές μάχες στο Ντονμπάς μεταξύ φιλορωσικών αυτονομιστικών δυνάμεων και των ουκρανικών κυβερνητικών δυνάμεων.
«Κανείς δεν αναφέρεται στα θύματα στο Ντονμπάς, η διεθνής κοινότητα έκλεισε τα μάτια στις σφαγές των παιδιών», αναφέρει. Και πράγματι, το θέμα του Ντονμπάς είναι ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ιστορικά γεγονότα. Η Ρωσία υποστηρίζει ότι το Κίεβο διέπραττε επί 8 χρόνια γενοκτονία των ρωσόφωνων πληθυσμών στο Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ. Από την άλλη, ο ΟΗΕ και ο ΟΑΣΕ, παρόλο που κατέγραψαν θύματα και από τις δύο πλευρές, δήλωσαν κατηγορηματικά ότι δεν υπήρξε κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει γενοκτονία.
Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR), ο συνολικός αριθμός των θυμάτων από την έναρξη της σύγκρουσης, τον Απρίλιο του 2014 έως τις αρχές του 2022, πριν από τη ρωσική εισβολή, ήταν 14.200-14.400 νεκροί και από τις δύο πλευρές με τους αμάχους να υπολογίζονται σε περισσότερους από 3.000.
Οι συγγενείς της κ. Λαρίσας στην Ουκρανία δεν είναι στο επίκεντρο του πολέμου, καθώς ζουν μακριά από το Κίεβο, κοντά στα σύνορα με τη Μολδαβία, και όπως μας λέει, συχνά τη ρωτούν, εάν είναι αλήθεια όσα λέγονται στην τηλεόραση και όσα γράφονται στο διαδίκτυο. «Υπάρχουν πολλά fake news... Είναι απλοί άνθρωποι και δεν ξέρουν τι να πιστέψουν», σημειώνει.
Όπως μεταφέρει από τους συγγενείς της: «Όλοι οι Ουκρανοί αγωνιούν για το πότε θα τελειώσει ο πόλεμος, αλλά δεν πιστεύουν πως αυτό θα γίνει σύντομα». Επίσης, μιλά για τις τραγικές συνθήκες στις οποίες ζουν πολλοί Ουκρανοί. «Δεν έχουν ρεύμα σε αρκετές περιοχές για πολλές ώρες, εν μέσω βαρυχειμωνιάς, υπάρχουν πάρα πολλοί άρρωστοι. Αυτοί που υποφέρουν όμως περισσότερο είναι τα παιδιά».
«Δεν φταίνε οι λαοί»
Η κ. Λαρίσα με συγκίνηση αναφέρει πως σε αυτό το κλίμα «χαίρομαι που δεν έχασα τους συγγενείς μου, είμαστε αγαπημένοι, μιλάμε για τα παλιά. Δεν έχουμε μίσος. Καταλαβαίνουμε πως δεν φταίνε οι λαοί. Ούτε οι Ρώσοι, ούτε οι Ουκρανοί».
Η ίδια εκτιμά πως ο πόλεμος θα τελειώσει αλλά «δεν ξέρω πότε. Αυτό που ξέρω είναι πως δεν υπάρχει κανένας νικητής. Πρέπει να αλλάξουν 2-3 γενιές για να επανέλθει η ειρήνη μεταξύ των λαών, υπάρχει μεγάλο μίσος και αυτό δεν βλέπω να τελειώνει».
Ερωτώμενη εάν θέλει να ξαναεπισκεφθεί την πατρίδα της, τον τάφο της μητέρας της, την οικογένειά της εκεί, η κ. Λαρίσα αναφέρει: «Είναι πολύ επικίνδυνα τα πράγματα. Μέχρι τώρα δεν τολμούσα να πάω γιατί υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι και δεν ξέρω τι μπορεί να βρω. Οι ίδιοι οι Ουκρανοί συγγενείς μου με συμβουλεύουν να μην πάω, να μην ρισκάρω. Θα περιμένω να αλλάξει αυτή η κατάσταση».
Τέλος, τονίζει: «Υποστηρίζω τον ουκρανικό λαό αλλά όχι την πολιτική. Όλοι οι φίλοι μου είναι Ουκρανοί και Ρώσοι. Η αγάπη συνδέει τους ανθρώπους. Πρέπει όλοι να το κατανοήσουν αυτό».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
