Του Στέφανου Νικολαΐδη
Σε θεσμικό επίπεδο και με σαφείς αιχμές ως προς τις πρακτικές συνέπειες τοποθετείται μιλώντας αποκλειστικά στο skai.gr ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου και πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ευάγγελος Βενιζέλος, αναφορικά με τις προτάσεις τόσο από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη όσο και από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη για το ασυμβίβαστο υπουργού–βουλευτή και την ενδεχόμενη μείωση του αριθμού των βουλευτικών εδρών, αντίστοιχα.
Στον πυρήνα της ανάλυσής του, ο κ. Βενιζέλος εστιάζει πρωτίστως στο τι είναι συνταγματικά εφικτό και με ποιες προϋποθέσεις, αλλά και στις επιπτώσεις που θα είχε μια τέτοια μεταρρύθμιση στη λειτουργία του κοινοβουλευτικού συστήματος.
Το όριο των 200 βουλευτών και ο ρόλος του εκλογικού νόμου
Όπως επισημαίνει, το Σύνταγμα δίνει μεν τη δυνατότητα μείωσης του αριθμού των βουλευτών, θέτει όμως σαφές κατώτατο όριο.
Συγκεκριμένα, επικαλούμενος το άρθρο 51 παρ. 1, υπογραμμίζει ότι «ο αριθμός των βουλευτών ορίζεται με νόμο, δεν μπορεί όμως να είναι μικρότερος από 200 ούτε μεγαλύτερος από 300», γεγονός που σημαίνει ότι η Βουλή μπορεί να μειωθεί έως και τις 200 έδρες, εφόσον το αποφασίσει η πλειοψηφία.
Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα - όπως τονίζει - είναι αν μια τέτοια ρύθμιση αποτελεί μέρος του εκλογικού νόμου. Κατά τον ίδιο, «η ασφαλέστερη ερμηνεία είναι ότι πρόκειται για ζήτημα εκλογικού νόμου», άρα η ψήφισή του απαιτεί αυξημένη πλειοψηφία 2/3 προκειμένου να ισχύσει άμεσα. Δαφορετικά, η εφαρμογή του μετατίθεται για τις μεθεπόμενες εκλογές.
Ο κίνδυνος «υποεκπροσώπησης» της Περιφέρειας
Ο κ. Βενιζέλος στέκεται ιδιαίτερα στις επιπτώσεις που θα είχε μια πιθανή μείωση των εδρών στην εκλογική γεωγραφία της χώρας, προειδοποιώντας για σοβαρές στρεβλώσεις.
Όπως σημειώνει, με «απλή αριθμητική» θα προκύψει υποεκπροσώπηση της περιφέρειας και των μικρών αστικών κέντρων, ενώ χωρίς ανακατανομή των εκλογικών περιφερειών μπορεί να δημιουργηθούν «παραλογισμοί».
Μάλιστα, αναφέρει ότι περιοχές με διαφορετικό πληθυσμιακό μέγεθος θα μπορούσαν να εκπροσωπούνται από τον ίδιο αριθμό βουλευτών, οδηγώντας σε δραματικά άνισες μονοεδρικές περιφέρειες. «Αν δεν αλλάξουν οι εκλογικές περιφέρειες, θα φτάσουμε σε παραλογισμούς. Δηλαδή μπορεί για παράδειγμα να έχει έναν βουλευτή η Λέσβος και έναν βουλευτή η Λευκάδα. Δηλαδή θα πάμε σε δραματικά άνισες μονοεδρικές περιφέρειες», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Κατά συνέπεια - συνεχίζει - οποιαδήποτε μείωση του αριθμού των βουλευτών συνεπάγεται, de facto, αναμόρφωση των εκλογικών περιφερειών, επαναφέροντας το ζήτημα στο πεδίο του εκλογικού νόμου.
Η συρρίκνωση των εδρών, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν επηρεάζει μόνο τη γεωγραφική εκπροσώπηση, αλλά και τη λειτουργία του εκλογικού συστήματος.
Όπως επισημαίνει, ανακύπτει ζήτημα ως προς την εκπροσώπηση των αποδήμων, καθώς θα πρέπει να καθοριστεί πώς θα κατανέμονται οι σχετικές έδρες όταν ο πληθυσμός τους δεν αντιστοιχεί στο εκλογικό μέτρο. Παράλληλα, τονίζει ότι η μείωση των διαθέσιμων εδρών περιορίζει τη δυνατότητα εφαρμογής αναλογικών συστημάτων, ιδίως της απλής αλλά και της ενισχυμένης αναλογικής, καθώς «δεν θα έχεις έδρες να μοιράσεις».
«Πρέπει να δεις τι θα κάνεις με τους απόδημους, πώς δηλαδή θα τους δώσεις 3 έδρες αν ο πληθυσμός τους είναι μικρότερος από τον πληθυσμό που αντιστοιχεί στο εκλογικό μέτρο», εξήγησε. «Διότι πρακτικά, ενώ τώρα έχουν λιγότερους από τους αντιστοιχούντες, θα έχουν περισσότερους. Και βεβαίως αυτό μετά μειώνει αριθμητικά τη δυνατότητα να λειτουργήσει η απλή αναλογική και πολύ περισσότερο η ενισχυμένη, όπως έχουμε τώρα, διότι δεν θα έχεις έδρες να μοιράσεις».
Και πρόσθεσε: «Δηλαδή ένα κόμμα της ελάσσονος αντιπολίτευσης θα μπαίνει στη Βουλή, αλλά θα μπαίνει έχοντας πολύ μικρή ομάδα και αυτό θα παρακωλύει στην πραγματικότητα την άσκηση των κοινοβουλευτικών καθηκόντων. Δεν θα μπορεί να εκπροσωπείται ουσιαστικά, να κάνει τη δουλειά του».
Το ασυμβίβαστο και οι «επιλαχόντες ρεπατζήδες»
Ως προς την εισήγηση του πρωθυπουργού για ασυμβίβαστο της ιδιότητας υπουργού και βουλευτή μετά τις εκλογές του 2027, ο κ. Βενιζέλος στέκεται ιδιαίτερα στη ρύθμιση της αναπλήρωσης των υπουργοποιημένων βουλευτών από επιλαχόντες.
Όπως σημειώνει, η πρόβλεψη αυτή εισάγει ένα νέο στοιχείο στο πολιτικό σύστημα, κάνοντας λόγο - με αιχμηρό τρόπο - για τη δημιουργία μιας «συμπαθούς κατηγορίας επιλαχόντων ρεπατζήδων».
Η επισήμανση αυτή αποτυπώνει, κατά τον ίδιο, τον κίνδυνο αλλοίωσης της αντιπροσωπευτικότητας και της λειτουργικής συνοχής της Βουλής, εφόσον η σύνθεσή της θα μεταβάλλεται διαρκώς ανάλογα με τις κυβερνητικές επιλογές.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
