Στον επαγγελματικό κόσμο, η επιτυχία μοιάζει ξεκάθαρη. Έχει τίτλους, ρόλους, αριθμούς. Μετριέται σε προαγωγές, σε στόχους που επιτεύχθηκαν, σε ομάδες που μεγάλωσαν, σε αποτελέσματα που καταγράφηκαν. Και όμως, όσο πιο πολύ προχωρά κανείς, τόσο πιο συχνά προκύπτει το ερώτημα : είναι αυτά τα σωστά κριτήρια ή απλώς τα πιο αποδεκτά;
Υπάρχουν συγκεκριμένες διαδρομές που θεωρούνται επιτυχημένες και άλλες που περνούν σχεδόν απαρατήρητες. Και συχνά, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, ευθυγραμμιζόμαστε με αυτές. Δεν είναι απαραίτητα λάθος. Οι οργανισμοί χρειάζονται δομή. Οι στόχοι χρειάζονται μέτρηση. Η απόδοση χρειάζεται αξιολόγηση. Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτά τα εξωτερικά metrics γίνονται το μοναδικό σημείο αναφοράς. Γιατί τότε, η επιτυχία αρχίζει να απομακρύνεται από την ουσία της. Ποια είναι η παγίδα της «σωστής πορείας»; Στις περισσότερες καριέρες υπάρχει μια «σωστή» αλληλουχία: απόδοση, αναγνώριση, εξέλιξη. Και όταν αυτή η αλληλουχία λειτουργεί, δύσκολα την αμφισβητείς. H επαγγελματική εξέλιξη όμως δεν είναι πάντα ταυτόσημη με την προσωπική πρόοδο.
Σε κάθε οργανισμό, η απόδοση είναι κρίσιμη όμως δεν είναι το ίδιο με την αξία. Η απόδοση μετριέται με βάση συγκεκριμένα αποτελέσματα. Η αξία, όμως, περιλαμβάνει και πράγματα που δεν αποτυπώνονται εύκολα όπως τον τρόπο που επηρεάζεις μια ομάδα, την ποιότητα των αποφάσεων που παίρνεις, την ικανότητα να δημιουργείς εμπιστοσύνη, τη συνέπεια μεταξύ λόγων και πράξεων. Συχνά, τα πιο ουσιαστικά στοιχεία της επαγγελματικής παρουσίας είναι και τα λιγότερο μετρήσιμα. Και όμως, αυτά είναι που καθορίζουν τη διάρκεια, όχι μόνο την ταχύτητα της επιτυχίας. Υπάρχει και μια άλλη διάσταση που σπάνια συζητείται: η φθορά που δεν φαίνεται. Όταν η επιτυχία ορίζεται αποκλειστικά από εξωτερικά κριτήρια, δημιουργείται μια συνεχής πίεση για διατήρηση της εικόνας. Για επόμενη επίδοση. Για επόμενο βήμα. Αυτό οδηγεί σε μια κατάσταση όπου η ξεκούραση μοιάζει με καθυστέρηση, η αμφιβολία με αδυναμία, η αλλαγή κατεύθυνσης με ρίσκο που «δεν επιτρέπεται». Και κάπως έτσι, επαγγελματίες υψηλής απόδοσης βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε μια πορεία που δεν έχουν επαναξιολογήσει.
Σε ένα περιβάλλον που αλλάζει διαρκώς, η επιτυχία δεν μπορεί να είναι στατική. Αυτό που είχε αξία σε ένα στάδιο καριέρας, μπορεί να μην έχει στο επόμενο. Οι προτεραιότητες μεταβάλλονται. Οι φιλοδοξίες ωριμάζουν. Οι συνθήκες αλλάζουν. Ο επαναπροσδιορισμός δεν είναι ένδειξη αστάθειας. Είναι ένδειξη επίγνωσης. Σημαίνει ότι δεν λειτουργείς μηχανικά. Ότι δεν συνεχίζεις απλώς επειδή «έτσι πρέπει». Ότι σταματάς έστω για λίγο και εξετάζεις αν η κατεύθυνση που ακολουθείς εξακολουθεί να σε εκφράζει. Η πιο χρήσιμη μετατόπιση δεν είναι να απορρίψουμε τα παραδοσιακά κριτήρια επιτυχίας, αλλά να τα επανατοποθετήσουμε. Να πάψουν να είναι ο ορισμός και να γίνουν εργαλεία. Η επιτυχία, τότε, αποκτά διαφορετική διάσταση. Δεν είναι μόνο το «τι πέτυχες», αλλά και το «πώς το πέτυχες». Δεν είναι μόνο η εξέλιξη, αλλά και η κατεύθυνση. Δεν είναι μόνο η αναγνώριση, αλλά και η εσωτερική συνοχή. Και κυρίως, δεν είναι ίδια για όλους.
Ίσως, τελικά, η σωστή ερώτηση δεν είναι «θέλω να πετύχω;» γιατί σχεδόν όλοι θέλουν. Η πιο ουσιαστική ερώτηση είναι: θέλω να πετύχω σε αυτό και με αυτούς τους όρους; Γιατί η καριέρα δεν είναι απλώς μια αλληλουχία ρόλων. Είναι μια μακροχρόνια επένδυση χρόνου, ενέργειας και προτεραιοτήτων. Και αξίζει, τουλάχιστον ανά διαστήματα, να ελέγχεται αν η επένδυση αυτή αποδίδει με βάση τα δικά σου κριτήρια. Η επιτυχία δεν χρειάζεται να απορριφθεί. Χρειάζεται να οριστεί πιο συνειδητά. Όχι μόνο από το τι φαίνεται προς τα έξω, αλλά από το τι αντέχει στον χρόνο. Γιατί στο τέλος της ημέρας, το πιο σταθερό σημείο αναφοράς δεν είναι η θέση σου σε έναν οργανισμό. Είναι η σχέση σου με τις επιλογές που έκανες για να φτάσεις εκεί.
*Ο Νικόλαος - Θεολόγος Παπαδόπουλος είναι Εκπαιδευτικός, Learning & Development Specialist
