Ο πρώτος γύρος των δημοτικών εκλογών στη Γαλλία επιβεβαίωσε μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης. Η συμμετοχή κινήθηκε στο 57%, με πάνω από 4 στους 10 ψηφοφόρους να απέχουν, σε ένα εκλογικό σώμα 49 εκατομμυρίων πολιτών και 35.000 δήμους.
Και όμως, πρόκειται για την εκλογική διαδικασία που ιστορικά συγκέντρωνε μεγάλο ενδιαφέρον: ο δήμαρχος ήταν πάντα ο πιο «κοντινός» θεσμός στον πολίτη, αυτός που γνώριζε την καθημερινότητα και τα προβλήματα της γειτονιάς. Σήμερα, ακόμη και αυτή η σχέση φαίνεται να φθείρεται. Οι Γάλλοι δείχνουν κουρασμένοι, δύσπιστοι και ολοένα πιο απομακρυσμένοι από ένα πολιτικό σύστημα που δεν τους εμπνέει.
Την ίδια στιγμή, τα άκρα ενισχύονται. Η Ακροδεξιά διατηρεί ισχυρά ερείσματα, κυρίως στον Νότο. Στο Περπινιάν, για παράδειγμα, ο δήμαρχος της Εθνικής Συσπείρωσης επανεκλέγεται από τον πρώτο γύρο, ενώ σε μεγάλες πόλεις όπως η Μασσαλία και η Τουλόν οι υποψήφιοι του κόμματος περνούν με υψηλά ποσοστά στον δεύτερο γύρο, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική τους. Στις μεσαίες και μικρότερες πόλεις της χώρας το κόμμα της Λε Πεν φαίνεται να έχει ακόμη μεγαλύτερη διείσδυση, ενώ στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως το Παρίσι, η επιρροή της Ακροδεξιάς παραμένει περιορισμένη.
Παράλληλα, ενισχυμένη εμφανίζεται και η ριζοσπαστική Αριστερά. Η Ανυπότακτη Γαλλία του Μελανσόν καταγράφει σημαντικές επιδόσεις σε πόλεις όπως η Λιλ και η Τουλούζη, ενώ πέτυχε και μια συμβολική νίκη στο Σεν-Ντενί, στα προάστια του Παρισιού, ανατρέποντας τον σοσιαλιστή δήμαρχο. Η δυναμική αυτή εκφράζει κυρίως τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα, ιδιαίτερα της μουσουλμανικής κοινότητας, αλλά και νεότερους ψηφοφόρους που στρέφονται σε πιο ριζοσπαστικές επιλογές.
Στον αντίποδα, οι υποψήφιοι του Εμανουέλ Μακρόν βρίσκονται σε εμφανή δυσκολία. Σε πόλεις όπως η Λυών και η Μπορντό, υποψήφιοι που στηρίχθηκαν από το προεδρικό στρατόπεδο είτε κατέγραψαν σχετικά χαμηλά ποσοστά είτε δεν κατάφεραν να περάσουν στον δεύτερο γύρο. Αντίθετα, σε περιπτώσεις όπως στη Χάβρη, όπου ο Εντουάρ Φιλίπ, τέως πρωθυπουργός του Μακρόν, διατηρεί ισχυρή τοπική παρουσία, τα αποτελέσματα είναι καλύτερα, κάτι που δείχνει ότι η προσωπική επιρροή μετρά πλέον περισσότερο από την κομματική ταυτότητα. Συνολικά, το «μακρονικό» στρατόπεδο πληρώνει τη φθορά της εξουσίας αλλά και την έλλειψη βαθιών τοπικών ριζών.
Ο δεύτερος γύρος προμηνύεται ακόμη πιο σύνθετος. Σε αρκετές πόλεις, το Σοσιαλιστικό Κόμμα αποφάσισε να προχωρήσει σε συμμαχίες με τη ριζοσπαστική Αριστερά, επιχειρώντας κυρίως να επιβιώσει αλλά και να ανακόψει, όπως υποστηρίζει, την άνοδο της Ακροδεξιάς. Η επιλογή αυτή, ωστόσο, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό του, με μετριοπαθή και κεντρώα στελέχη να κάνουν λόγο για ιδεολογική διολίσθηση και απώλεια ταυτότητας. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι το άλλοτε κυρίαρχο Σοσιαλιστικό Κόμμα έχει πλέον χάσει τη συνοχή και τη δυναμική του.
Συνολικά, τα κόμματα που κυβέρνησαν τη Γαλλία τις τελευταίες δεκαετίες -το Σοσιαλιστικό Κόμμα, το προεδρικό στρατόπεδο του Μακρόν και οι Ρεπουμπλικανοί- φαίνεται να μην πείθουν όπως παλαιότερα.
Αντίθετα, οι πολιτικές δυνάμεις των άκρων εκφράζουν πιο αποτελεσματικά την οργή και την απογοήτευση των πολιτών.
Μένει να φανεί αν αυτή η άνοδος των άκρων θα επιβεβαιωθεί και στις προεδρικές εκλογές του χρόνου.
* O Αναστάσιος Καράμπαμπας είναι ιστορικός-πολιτικός αναλυτής
